بچه‌هاي چاق دوبرابر شده‌اند

۱۳۹۲/۱۰/۰۹ - ۱۰:۳۲ - کد خبر: 103035
بچه‌هاي چاق دوبرابر شده‌اند

سلامت نیوز: وقتي صحبت از سوءتغذيه مي‌شود، همه يك‌ آدم لاغر و نحيف با دنده‌هاي بيرون‌زده و گونه‌هاي تورفته را در ذهنشان تجسم مي‌كنند. علاوه بر آن، بسياري از مادران تصور مي‌كنند اگر كودكشان چاق‌تر باشد، سالم‌تر است...

در حالي كه سوءتغذيه در افراد چاق اين روزها بيشتر مشاهده مي‌شود. شايد بتوان تا حدي اين چاقي را گردن غذاهاي فست‌فود و پركالري انداخت. باوجود اينكه طي سال‌هاي اخير و بالارفتن سطح دانش مردم، آمار سوءتغذيه در كشور كاهش چشمگيري داشته، هنوز در برخي از مناطق اين آمار قابل‌توجه است. مسوولان وزارت بهداشت در دوره‌هاي زماني مشخص وضعيت سوءتغذيه را در كودكان زير 5 سال برآورد مي‌كنند. دكتر زهرا عبداللهي، رييس دفتر بهبود تغذيه وزارت بهداشت، برايمان در مورد وضعيت سوءتغذيه در كشور مي‌گويد.


در حال حاضر شيوع سوءتغذيه در كشور ما چگونه است؟

براساس آخرين بررسي انجام‌شده در سطح كشور، در سال 89، ميانگين سوءتغذيه در كودكان زير 5 سال براساس شاخص كم‌وزني و كوتاه‌قدي برحسب سن به ترتيب 4درصد و 8/6 درصد برآورد شده است. مقايسه اين آمار با
2 دهه گذشته نشان مي‌دهد ميزان شيوع سوءتغذيه حدود 50 درصد و در برخي مناطق بيش از 50درصد كاهش‌يافته است. البته در برخي مناطق مانند سيستان‌وبلوچستان، كهگيلويه و بويراحمد و خراسان جنوبي هنوز شيوع سوءتغذيه قابل‌توجه است و به 30درصد هم مي‌رسد و در برخي از مناطق كشور مشكل كم‌وزني و كوتاه‌قدي داريم.

سوءتغذيه با بررسي دو شاخص كم‌وزني و كوتاه‌قدي در كنار هم تشخيص داده مي‌شود يا يكي از اين دو شاخص نيز مي‌تواند نمايانگر آن باشد؟

زماني كه اختلال رشد به وجود مي‌آيد، اول خود را با كم‌وزني نشان مي‌دهد كه به آن «سوءتغذيه زمان حال» گفته مي‌شود. بعد از آن كوتاه قدي به مرور زمان به‌وجود مي‌آيد و به آن «كوتاه‌قدي زمان گذشته» مي‌گويند. شاخص ديگري نيز براي تعيين سوءتغذيه وجود دارد، به نام شاخص لاغري كه براي تعيين آن، براساس قد فعلي فرد، وزن مناسب ندارد.

سوءتغذيه بيشتر در چه كودكاني بروز مي‌كند؟

بچه‌هايي كه شيرمادر نمي‌خورند يا كودكاني كه به موقع غذاي كمكي را شروع نمي‌كنند. همان‌طور كه مي‌دانيد، كودكان از بدو تولد تا 2 سالگي بايد شيرمادر بخورند و از 6 ماهگي بايد غذاي كمكي دريافت كنند. اگر كودك به موقع غذاي كمكي نخورد، دچار كم‌وزني و سوءتغذيه مي‌شود. علاوه بر آن، ناآگاهي مادر براي شروع غذاي كمكي نيز مي‌تواند باعث كم‌وزني شود يعني مادر نداند چه موادغذايي‌اي بايد در غذاي كودك باشد تا تمام ريزمغذي‌ها و نيازهاي تغذيه‌اي‌اش تامين شود. همچنين اسهال مكرر در كودكان نيز مي‌تواند عاملي براي ابتلاي آنها به سوءتغذيه باشد. چون در زمان اسهال، بدن آب زيادي از دست مي‌دهد. برخي از مادران، در دوره بيماري‌ پرهيز غلط غذايي براي كودكشان مي‌گذارند كه همين كار باعث مي‌شود كودك دچار اختلال رشد و سوءتغذيه شود. در حالي كه گاهي لازم است اگر كودك به دليل اسهال دچار كمبود وزن شده، بعد از بيماري يك وعده غذاي اضافي به او داد بنابراين آگاهي مادر از تغذيه درست كودك در زمان بيماري و نقاهت اهميت زيادي دارد. مثلا ممكن است يك غذاي كمكي در حجم كم از همه‌ گروه‌هاي غذايي تشکيل شده باشد اما در مقابل يك غذاي حجيم و آبكي نتواند نيازهاي تغذيه‌اي او را تامين كند و بر اثر مصرف دچار اختلال رشد ‌شود.

همان‌طور كه مي‌دانيد بچه‌ها تنقلات و هله‌هوله خيلي دوست دارند، آيا مي‌توان گفت مصرف زياد آنها با سوءتغذيه ارتباط دارد؟

بله، يكي از عوامل ايجاد سوءتغذيه مصرف هله‌هوله و تنقلاتي است كه ارزش تغذيه‌اي ندارند. كودكان با مصرف تنقلات دچار سيري كاذب مي‌شوند و ديگر غذا نمي‌خورند بنابراين نياز آنها به پروتئين، ويتامين‌ها و ساير ريزمغذي‌ها تامين نمي‌شود و به سمت سوءتغذيه پيش مي‌روند. از سوي ديگر، كمبود موادغذايي موردنياز بدن باعث ابتلاي مكرر كودكان به بيماري‌هايي مانند اسهال خواهدشد.

چگونه بفهميم كودكي سوءتغذيه دارد؟

سوءتغذيه در تعريف كلي هم كم‌خوري، هم ‌پرخوري و اضافه وزن را شامل مي‌شود. براي هر سني وزن استاندارد مشخص شده است و براساس آن سوءتغذيه متوسط و شديد داريم يعني زماني كه وزن كودك كمتر از 2 انحراف معيار از ميانگين وزن استاندارد باشد. در مناطقي مانند تهران، گيلان و مازندران سوءتغذيه ناشي از اضافه وزن و چاقي داريم. در تهران طي 10 سال گذشته، شيوع چاقي در كودكان زير 5 سال 2 برابر شده است. مهم‌ترين راه براي اينكه بتوان به موقع به اختلال رشد كودك پي برد، پايش رشد كودك در فواصل زماني معين است كه اين كار در مراكز بهداشت و درمان يا به‌وسيله پزشك متخصص انجام مي‌شود. علاوه بر اين، مادر بايد بتواند كارت رشد كودك را تحليل كند. در حقيقت كارت رشد كودك وسيله ارزان و كاربردي‌اي است كه مي‌تواند اختلال رشد كودك را نشان دهد.

به‌جز وزارت بهداشت، چه دستگاه‌هايي مي‌توانند در پيشگيري از سوءتغذيه موثر باشند؟

سوءتغذيه مشكل چندبعدي است و بايد در سطح كلان روي آن كار شود و وزارت بهداشت به‌تنهايي نمي‌تواند كاري از پيش ببرد. مردم بايد غذاي سالم به اندازه كافي و با قيمت مناسب دريافت كنند تا دچار سوءتغذيه و مشكل‌هاي ناشي از آن نشوند. در كنار آن آب و محيط سالم عاري از آلودگي اهميت زيادي دارد چون بيماري باعث مي‌‌شود موادمغذي جذب بدن نشوند. تاكنون همكاري بين‌بخشي خوبي بين دستگاه‌هايي كه با غذا ارتباط دارند، وجود داشته است و توانسته‌ايم تا 50درصد سوءتغذيه را كاهش دهيم. در مناطق روستايي از طريق استانداري‌ها پيشنهاد داديم به روستاييان كمك كنند تا باغچه‌هاي خانگي سبزي راه بيندازند و بذر مناسب هم با قيمت مناسب در اختيارشان بگذارند. آموزشيارهاي نهضت سوادآموزي در كنار ساير آموزش‌ها، ‌به زنان اصول تغذيه سالم را آموزش دهند. آموزش و پرورش هم بايد در مدارس برنامه‌هاي عملي در مورد تغذيه سالم داشته باشد. بهورزها نيز آموزش ديدند كه در مراكز بهداشتي به مادران نحوه پخت غذاي كمكي را ياد دهند.

در حال حاضر به دليل سرعت زندگي و مشغله‌هاي زياد، تمايل به مصرف غذاهاي آماده بيشتر شده است و اين در كودكان نيز مي‌تواند به عادت تبديل شود، براي اصلاح الگوي غذايي خانواده چه توصيه‌اي به مادران داريد؟

الگوي غذايي خانواده در تغذيه كودك بسيار اهميت دارد. اگر رفتار غذايي در خانواده مناسب و سالم باشد، كودك هم از همان ابتدا عادت مي‌كند غذاهاي سالم و مفيد بخورد. مثلا اگر ذائقه كودك را به غذاهاي كم‌نمك عادت دهيم، در بزرگسالي نيز تمايلش براي خوردن غذاهاي شور كمتر است. همچنين مادر خانواده بايد
5 گروه اصلي موادغذايي و جايگزين‌هاي آنها را بشناسد و غذاي مناسب طبخ كند. نكته مهم‌تر آنكه افزايش قيمت موادغذايي الگوي غذايي خانواده‌ها را تغيير مي‌دهد و آنها را به سمت غذاهاي كم‌ارزش سوق خواهد داد، البته اين به آن معنا نيست كه هر فردي كه تمكن مالي بيشتري دارد، تغذيه بهتري خواهد داشت اما به‌طور كلي گراني، سبدغذايي خانواده‌ها را تحت‌تاثير قرار مي‌دهد و امكان اينكه موادغذايي موردنياز بدنشان تامين نشود، بسيار زياد خواهد بود.

منبع: هفته نامه سلامت

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.75053s, 20q