هزينه‌هاي ميلياردي مبارزه ايراني‌ها با آلودگي هوا

۱۳۹۲/۱۰/۳۰ - ۱۰:۳۷ - کد خبر: 104011
هزينه‌هاي ميلياردي مبارزه ايراني‌ها با آلودگي هوا

سلامت نیوز : ديروز ورق‌هاي تقويم دوباره به روز 29 دي ماه روز هواي پاك رسيد. روزي كه چندين سال است به‌رغم نامش براي شهروندان با هواي ناسالم آغاز مي‌شود و در ميان وعده‌هاي مسئولان گم مي‌شود. روزي كه كودكان براي داشتن هواي پاك به برج ميلاد تهران مي‌روند و آرزو‌هاي خود را براي ديدن آسمان آبي تهران به دست باد مي‌سپارند. روزي كه شركت‌هاي خودروسازي به جاي اجراي قوانين مصوب دو دهه اخير براي توليد خودرو باكيفيت با اجراي برنامه‌هاي نمايشي حمايت از آهوي و يوز ايراني حسرت هواي پاك را به دل مردم مي‌نشانند و مسئولان وزارت نفت به جاي توليد سوخت با كيفيت تنها وعده مي‌دهند كه سوخت با كيفيت در حال توليد است. و بالاخره سال‌هاست كه آسمان تهران در روز هواي پاك هم، آسماني پاك را به خود نديده است.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه تهران امروز ؛ آيا وقت آن نرسيده است كه به جاي سخنراني‌هاي پر زرق و برق مسئولان و متوليان محيط‌زيست و كاهش آلودگي هوا با ايجاد مديريت يكپارچه آمار مرگ‌وميرهاي ناشي از آلودگي هوا را كم كرد؟ آيا هنوز وقت آن نرسيده است كه در روز هواي پاك ديگر بانك جهاني اعلام نكند كه خسارت كشور ايران از آلودگي هوا 8 ميليارد دلار بوده است و خودروسازان از قدرت لابي خود براي اجرا نكردن قوانين و تعهدات قانوني خود به جاي حفظ جان تك تك شهروندان استفاده نكنند؟ سيدجعفر تشكري‌هاشمي، معاون حمل‌و‌نقل و ترافيك شهردار تهران در اين باره به روزنامه تهران امروز مي‌گويد: «وقت آن رسيده است كه مسئولان به جاي معامله جان شهروندان در مقابل منافع خودروسازان خاتمه دهند.» اين در حالي است كه در سال‌جاري تاكنون 42 درصد روزها هواي پايتخت در شرايط ناسالم بوده اين يعني 129 روز از سال؛ البته اين آمار بر اساس استانداردهايي است كه تاكنون بار‌ها گفته شده فقط به درد آنهايي مي‌خورد كه يك روز خود را در شهري مانند تهران سپري مي‌كنند و كساني كه ساكن اين كلانشهر هستند بايد بدانند كه بيش از 90 درصد از روزهاي سال هوايي به ريه‌هايشان مي‌فرستند كه بر‌اساس استانداردهاي روز دنيا سمي است.

روز جمعه بود كه محمدهادي حيدرزاده، مديركل محيط‌زيست استان تهران در سخنراني پيش از خطبه‌هاي نماز جمعه به آمار وزارت بهداشت و درمان اشاره كرد و به صراحت اعلام كرد: «براساس گزارش وزارت بهداشت سالانه ۲۷۰۰ نفر در تهران بر اثر آلودگي هوا فوت مي‌كنند كه بايد علما ورود كرده و مطرح كنند كه مرگ بر اين‌اساس يك قتل بوده تا آلوده كنندگان جدي‌تر به موضوع هوا توجه كنند.» او حتي بيان كرد كه در تهران تعداد كودكان سرطاني نسبت به شهرهاي ديگر ايران بيشتر است كه بايد اين امر را مدنظر قرار دهيم. هرچند مديركل محيط‌زيست استان تهران وعده داد كه به‌رغم آنكه در چند سال اخير خودروسازان نسبت به تعهد خود براي ارتقاي استاندارسازي عمل نمي‌كردند و با توجه به اينكه جلسات متعددي در دولت با خودروسازان داشته‌ايم آنها متعهد شدند تا خرداد سال 93 تمام محصولاتشان به استاندارد يورو 4 برسد.

اما به نظر مي‌رسد كه اين مقام مسئول به دست‌هاي پشت‌پرده خودروسازان در سال‌هاي اخير درخصوص عدم اجراي تمامي تعهدات قانوني خود بر اساس برنامه سوم، چهارم و پنجم توسعه و همچنين قوانين بالادستي مجلس فعال بوده است و نتيجه اين لابي‌ها نيز در سال‌هاي اخير نتيجه‌اي جز مرگ 2700 شهروند تهراني به همراه نداشته است.با گذشت سال‌ها، خودروسازان با خلف وعده و بهانه‌تراشي‌هاي بسيار، ارتقاي استاندارد خودرو را به تعويق انداخته‌اند و هنوز خودرو يورو 2 روانه اين شهر و ديار مي‌كنند. هنوز بنزين بي‌كيفيت در جايگاه‌هاي سوخت پايتخت عرضه مي‌شود و جان هزاران نفر از شهروندان به دليل مواد سرطان‌زاي بنزين در خطر است. هنوز روزانه 1400 تا 1500‌خودرو بي‌كيفيت شماره مي‌شود و به حجم ترافيك و ترددهاي شهري افزوده مي‌شوند و هنوز پس از دوسال قانون معاينه فني در مجلس اصلاح نشده است.

سيدجعفر تشكري‌هاشمي با اشاره به اينكه كيفيت سوخت و كيفيت توليد خودرو بايد در كشور ارتقايي جهشي بيابد، بيان مي‌كند: «اجبار خودروسازان به دليل منافع بي‌شمار و سرشاري كه دارند، كاري راحت نيست، زماني كه هنوز موتور پيكان در توليدات جديد استفاده مي‌شود و استاندارد يورو 2 هم با زحمت فراوان در توليدات خودروهاي داخلي لحاظ مي‌شود، مادامي كه وزارت صنايع سختگيرانه با خودروسازان برخورد نكند و فضا را براي تحميل خودروهاي بي‌كيفيت به مشتريان باز بگذارد، خودرو ساز منافعش را ترجيح داده و سلامت شهروندان را در نظر نخواهد گرفت.»معاون شهردار تهران تاكيد مي‌كند: «مسئولان در نظر داشته باشند كه به چه قيمتي داريم با خودروسازان معامله مي‌كنيم؟ به قيمت سود خودروساز و چرخيدن چرخ يك كارخانه، سلامت و ضربان قلب ساكنين شهر را به حراج مي‌بريم. بنابراين ضروري است مسئولان وزارت صنايع و سازمان حفاظت محيط‌زيست با جديت در مقابل خط توليد استاندارد يورو 2 بايستند و به معامله جان شهروندان در مقابل منافع خودروسازان خاتمه دهند. چرا كه خودروسازان چند سال است كه در استاندارد يورو 2 در جا مي‌زنند و كسي جلويشان نمي‌ايستد، اما همان خودرو بي‌كيفيت در هنگام استفاده در دست شهروند ممنوع‌التردد مي‌شود تا چند روزي هواي تهران نفسي بياسايد. از طرفي وزارت نفت نيز بايد كيفيت سوخت‌هاي توليدي خود را بالا ببرد كه اين امر هم هنوز محقق نشده است.»

خودروسازان و آلودگي هوا

شايد بتوان گفت كه نتيجه يكي از همين لابي‌هاي قدرتمند خودروسازان تصويب قانون 5 ساله شدن سن معاينه فني خودرو‌ها بوده است. قانوني كه بعد از تصويب آن تازه نمايندگان مجلس را به اين فكر انداخت كه چرا با تصويب آن تمامي تلاش‌هاي سال‌هاي اخير خود را براي كاهش آلودگي هوا در تهران و ساير شهرها و كلانشهرهاي كشور به هدر دادند و كارشناسان محيط‌زيست و مديران شهري اين قانون را يكي از اشتباهات تاريخي مجلسيان بر شمردند. معصومه آباد، رئيس كميته ايمني و مديريت بحران شوراي اسلامي شهر تهران با انتقاد از اينكه چرا نمايندگان مجلس شوراي اسلامي تغيير در قانون معاينه فني خودروهاي نو از 5 سال به دو سال را به تاخير انداخته‌اند، به روزنامه تهران امروز مي‌گويد: «آلودگي هوا راه تنفسي شهروندان را بسته و اين در حالي است كه ايمني شهروندان هم به واسطه عدم انجام معاينه فني در معرض تهديد است.»

رحمت‌الله حافظي، رئيس كميسيون محيط‌زيست شوراي شهر تهران درباره دلايلي كه در سال 90 بعد از افزايش اعتراضات كارشناسان و مسئولان از سوي نمايندگان مجلس مطرح شد، نيز به روزنامه تهران امروز توضيح مي‌دهد: «در بحث افزايش سن معاينه فني خودروها زماني كه با موج بزرگي از اعتراضات كارشناسان محيط‌زيست و مسئولان شهري روبه‌رو شد، نمايندگان مجلس مطرح كردند كه نه تنها مراكز معاينه فني خودروها استاندارد نيست، بلكه به دليل ناكافي بودن تعداد اين مراكز شهروندان با مشكل روبه‌رو مي‌شوند. اما حرف ما اين است كه اگر اين مشكلات درخصوص مراكز معاينه فني شهر تهران وجود دارد، نمايندگان كه در مقام قانونگذار هستند مي‌توانند در قالب مصوباتي تكليف كنند كه وزارت كشور و شهرداري‌ها ظرف مدت معيني تعداد مراكز معاينه فني خودرو را در كشور افزايش دهند. از سوي ديگر در مورد استاندارد بودن اين مراكز نيز همين نمايندگان مي‌توانند در قالب مصوبه و قانوني تكليف كنند كه موسسه استاندار درخصوص رعايت استانداردهايي كه اين مراكز بايد داشته باشند نظارت كنند نه اينكه اصل و صورت مسئله پاك شود و بعد از آن نيز در همايش جايزه ملي بقراط يكي از نمايندگان محترم مجلس به پشت تريبون بيايد و گلايه كند كه چرا هواي تهران آلوده است؟.»

آلودگي هوا، مهم‌ترين چالش محيط‌زيستي كشور

كافي است تمامي قوانين دو دهه اخير مجلس را در حوزه كاهش آلودگي هوا در كشور بررسي كنيم تا به قوانين اجرايي نشده زيادي در اين حوزه برسيم. از طرح جامع كاهش آلودگي هوا گرفته تا قوانين مربوط به توسعه حمل‌و‌نقل عمومي در تهران و ساير كلانشهرها و صد البته قانون تشكيل مديريت يكپارچه شهري مطابق برنامه سوم، چهارم و پنجم توسعه كشوري. آنطور كه مديركل محيط‌زيست استان تهران در خطبه‌هاي نماز جمعه گذشته توضيح داد: «اولين بار در دهه 50 موضوع آلودگي هوا مطرح شد كه در دهه 50 برنامه جامع و مشخص كه بتواند كارساز باشد، وجود نداشت كه اين امر باعث شده امسال 3 روز هواي پاك داشته و ديگر روزها در شرايط ناسالم و هشدار قرار بگيرد و لطمات بسياري بر سلامت شهروندان از جمله كودكان، كارمندان و حتي جانبازان وارد كند.»

واقعيت تلخ است اما بايد پذيرفت كه هواي تهران در روزهاي گذشته باز هم در شرايط هشدار قرار گرفت، حكايت آلودگي هواي تهران حكايت بيماري است كه به ذات‌الريه مبتلا است اما پزشكان معالجش به مانند يك سرما‌خوردگي كوچك براي آن نسخه پيچي مي‌كنند و همين‌كه چند روزي هوا بهتر مي‌شود، مداواي اصلي را فراموش مي‌كنند. آخرين اطلاعات ايستگاه‌هاي سنجش آلودگي هوا، آن هم در روز هواي پاك نشان مي‌داد كه شاخص كيفيت هواي تهران در شرايط ناسالم قرار دارد. اين به آن معناست كه حتي در روز هواي سالم تهراني‌ها از نفس كشيدن محروم هستند چه برسد به ساير روزهاي سال كه در نهايت محكوم به يك مرگ خاموش مي‌شوند و نهايت كاري كه مسئولان مي‌كنند اين است كه مدارس و ادارات تعطيل مي‌شود و طرح زوج و فرد به عنوان اولين راهكار از جلو در منازل شهروندان اجرا مي‌شود. كافي كه با وزيدن باد يا باريدن باران هواي تهران كمي بهتر شود اما دوباره اين سناريو تكرار مي‌شود.

سيدجعفر تشكري‌هاشمي، معاون حمل‌و‌نقل و ترافيك شهردار تهران با بيان اينكه آلودگي هواي تهران در شرايط بحراني‌ است، به روزنامه تهران امروز مي‌گويد: «آلودگي هوا مهم‌ترين چالش زيست‌محيطي كشور است كه منابع متحرك ريشه اصلي آن محسوب مي‌شود، به‌طوري‌كه منابع متحرك از جمله تردد ميليون‌ها خودرو و موتورسيكلت با استاندارد پايين و احتراق سوخت به مراتب بي‌كيفيت بالغ بر 85 درصد توليد آلودگي هوا را شامل مي‌شود. اين در حالي است كه مهم‌ترين آلاينده‌هاي موجود در هواي تهران، ذرات معلق با قطر كمتر از 2.5 ميكرون است كه محصولي انسان ساخت بوده و از طريق فعل و انفعلات شيميايي و كاركرد خودرو و وسايل نقليه و احتراق سوخت توليد مي‌شوند.» معاون شهردار تهران اعتقاد دارد كه به جاي اجراي طرح‌هاي سلبي بايد به‌دنبال حذف آلاينده‌ها از منبع باشيم، چرا كه اجراي طرح‌هايي مانند طرح زوج و فرد از در منازل تنها باعث بروز مشكلات براي شهروندان مي‌شود در حالي‌كه براي حل مشكل آلودگي‌ها در تهران در كنار اجراي راهكارهاي كوتاه مدت نياز به اجراي راهكارهاي بلند مدت مطابق با اسناد بالادستي است.

مديريت يكپارچه، حلقه مفقوده كاهش آلودگي هوا

در سال‌هاي اخير آنچه پايتخت‌نشينان به ياد دارند، اين است كه متوليان محيط‌زيست به‌دنبال متهم كردن ديگر سازمان‌ها بودند تا افزايش اين مشكل را به گردن آن بيندازند. حتي در زمان‌هايي كار آنقدر بالا مي‌گرفت كه پاي دادستان كل كشور به عنوان نماينده مدعي العموم به اين مشكل باز مي‌شد اما پيگيري‌ها در همين حد باقي مي‌ماند و تنها اين پايتخت‌نشينان بودند كه با از دست دادن جان خود مثل برگ درخت روي زمين مي‌ريختند و در اين ميان هم بودند مسئولاني كه آمارهاي مرگ‌وميرهاي مردم را بزرگ نمايي رسانه‌اي قلمداد مي‌كردند.

اما محمدباقر قاليباف، شهردار تهران اعتقاد دارد: «درست است يكي از مشكلات ما درخصوص رفع آلودگي هوا بحث اعتبارات و بودجه است اما اولين مشكل ما بحث اعتبارات نيست، بلكه اولين مشكل ما آن است كه ساختار اين كار، ساختار درستي نيست و ما اشكالات ساختاري داريم. امروز چه كسي مسئول حل مشكل آلودگي هوا است؟ من شهردار؟ اما من ده‌ها دليل و استدلال قانوني مي‌آورم كه اين كار در دست شهرداري تهران يا ديگر دستگاه‌ها نيست‌. در واقع ما يك اشكال ساختاري داريم.» شهردار پايتخت در اين باره توضيح مي‌دهد: «اگر كار چند صاحب داشته باشد، مثل كار بي‌صاحب است، يعني هيچ‌كس به‌طور مستقيم نمي‌تواند، اقدامي‌كند و بايد اين هماهنگي ايجاد شود. البته قبول دارم كه موضوع آلودگي هوا يك كار فرابخشي است و در اين ميان چندين دستگاه حضور دارند اما حتما يك مجموعه و يك دستگاه بايد محوريت و مسئوليت اين كار را داشته باشد. من مطمئن هستم اگر اينگونه باشد و مديران ما نيز مديران محكم و با اراده‌اي باشند، مشكلي نيست كه در مقابل اراده يك مدير متعهد باقي بماند. بنابراين مشكلات حتما قابل حل است و در كنار اين باور بايد بررسي‌هاي دقيق نيز صورت گيرد.»

معاون حمل‌ونقل و ترافيك شهردار تهران نيز با تاييد صحبت‌هاي شهردار تهران اعلام مي‌كند: «هرچند طرح‌هاي مقطعي از جمله اجراي سراسري زوج و فرد و تعطيلي مدارس و اداره‌ها شايد در روزهاي آلوده و بحراني، از انباشت آلودگي كاسته و وضعيت بهبود نسبي بيابد، اما به واقع راهكار كاهش آلودگي هوا بايد از منبع توليد كنترل شود. اينكه ما به‌دنبال حذف عناصر آسيب‌پذير در آلودگي هوا باشيم راهكاري درست نيست چرا كه تعطيلي و ممنوعيت تردد وسايل نقيله برخورد با معلول بوده در حالي‌كه علت جاي ديگري‌است، بر فرض كه يك مدرسه را تعطيل كرديم آيا كودكان در خانه‌ها مي‌نشينند و درها را مي‌بندند تا ذرات آلاينده را استشمام نكنند!؟»

كودكان تهراني در آرزوي هواي پاك

ديروز كودكان تهراني به برج ميلاد تهران رفته بودند تا با ماشين‌هاي اسباب بازي خود پازل كوه دماوند را بسازند و به اين وسيله اعلام كنند كه ديدن قله برفي دماوند اين روزها به يك روياي باورنكردني براي آنها تبديل شده است. شايد امروز كودكان سرطاني كه اسير تخت‌هاي بيمارستان شده‌اند هم به بهانه روز هواي پاك چشمان خود را مي‌بندد تا شايد آخرين خاطره‌اي كه از كوه دماوند دارند را به ياد بياورند. فرزاد هوشيار پارسيان درباره اجراي برنامه ساخت پازل كوه دماوند به روزنامه تهران امروز مي‌گويد: «در اين طرح همزمان با هفته هواي پاك خواستيم هم كودكان را با كوه دماوند به عنوان نماد ملي ايران آشنا كنيم و هم اينكه اگر هواي شهر تهران سالم باشد، ديدن كوه دماوند از هر نقطه تهران امكان‌پذير است. چرا كه معتقديم كوه دماوند و برج ميلاد تهران به عنوان شاخص سنجش آلودگي هوا در ميان شهروندان شناخته شده‌اند و به همين دليل خواستيم با كنار هم قرار دادن اين دو نماد ملي، خطرات آلودگي هوا را براي سلامتي شهروندان گوشزد كنيم.»

او با بيان اينكه 60 تا 70‌درصد منابع آلاينده در تهران و كلانشهر‌ها، خودرو است، تاكيد مي‌كند: «در پروژه طراحي پازل كوه دماوند، تعدادي از كودكان و دانش‌آموزان، تعداد پنج هزار و 200 قطعه ماشين اسباب بازي خود را به رنگ آبي و سفيد درآورده و در نهايت اين ماشين‌هاي اسباب بازي را روي پازل كوه دماوند كه به صورت مسطح در ايوان غربي برج ميلاد تهران ساخته شده است، قرار دادند.» آنطور كه معاون حمل‌و‌نقل و ترافيك شهردار تهران مي‌گويد؛ طبق گزارش بانك جهاني در سال 2006 ايران بابت خسارات ناشي از آلودگي هوا مبلغ هشت ميليارد دلار هزينه پرداخت كرده است. در واقع وضعيت آلودگي هوا از بحران هم گذشته و طبق گفته‌هاي مسئولان وزارت بهداشت، سالانه چهار هزار و 600 نفر به واسطه تنفس هواي آلوده جان خود را از دست مي‌دهند يا در روزهاي آلودگي هوا 275 نفر در شهر تهران روانه بيمارستان مي‌شوند واينكه مسئولان با صرف وقت و انرژي تنها جلسات و مصوبات كميته اضطرار را پيگيري مي‌كنند تامل برانگيز است.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
6.15249s, 19q