سرپناه سازان بي سرپناه

كارگران ساختماني، محروم ترين زحمتكشان

۱۳۹۳/۱۰/۲۹ - ۱۲:۴۸ - کد خبر: 135662
كارگران ساختماني، محروم ترين زحمتكشان

سلامت نیوز: كارگري ساختمان، شغلي كه حتي در فهرست مشاغل غيررسمي هم جا و مكان مشخصي ندارد، آخرين انتخاب مرداني است كه براي تامين معاش خود و خانواده، «درمانده» مي شوند. آخرين انتخابي كه در واقع، نخستين انتخاب است وقتي از هياهوي بيكاري در شهر و ديار خودشان فرار كرده اند و از كنج پناهي كه در پايتخت جسته اند هم، تصوير متفاوتي نمي بينند و چاره يي جز «كارگر شدن» ندارند آن هم در راسته يي كه به علت خست كارفرماها در تامين هزينه الزامات ايمني، روي بالاترين پله آمار تلفات جاني نيروي كار ايستاده است.

به گزارش سلامت نیوز، روزنامه اعتماد نوشت: هفته گذشته در چنين روزي، رييس جمهوري با امضاي اصلاح ماده ٥ قانون بيمه اجتماعي كارگران ساختماني، مهر پاياني بر مخالفت هاي مقابل اين قانون گذاشت. روز گذشته هم هيات وزيران در هم انديشي با يكديگر، ابهامات قانون را مرتفع كردند.

بنابر تاكيد رييس قوه مجريه و الزامات اين قانون، از اين پس تمام كارگران ساختماني مشمول و مستحق براي پوشش بيمه اجتماعي خواهند بود.

این هفته چه گذشت...
قانون، مصرح و موكد است اما كارفرماي متخلف هميشه روزنه يي براي فرار پيدا خواهد كرد.
موافق طرح تغيير قانون بيمه اجتماعي كارگران ساختماني
مهرداد بائوج لاهوتي، نماينده لنگرود: ما همواره درباره وضعيت بيمه يي كارگران روزمزد احساس خطر مي كرديم. در ماده ۵ اين قانون نوعي چك سفيد امضا به دولت داده بوديم و حال با اين طرح درصدد اصلاح آن هستيم.
مخالف طرح تغيير قانون بيمه اجتماعي كارگران ساختماني
نادر قاضي پور، نماينده اروميه: در اين طرح حق كارگر ضايع مي شود و اين درحالي است كه امروزه هفت درصد كشته شده هاي كشور مربوط به كارگران است.

اسماعيل از ساعت ٦ صبح تا ٦ بعدازظهر مي ايستد گوشه غربي ميدان تجريش، نزديك ترمينال تاكسي ها و اول خيابان رودخانه. اسماعيل و ١٥ نفر مثل اسماعيل، هر روز از ساعت ٦ صبح تا ٦ بعدازظهر، ايستاده يا چمباتمه زده روي آسفالت پياده رو، با توبره يي از لباس كار و يك كلنگ دسته كوتاه و چند تكه نان خشك و يك جفت جوراب سفيد از گچ ماسيده، چشم شان خيره مي ماند به رد لاستيك ماشين ها تا از بين آن ١٠٠٠، ٢٠٠٠، ٣٠٠٠ ماشيني كه در اين ١٢ ساعت وارد خيابان رودخانه مي شوند و بالاي دور برگردان، مسير كج مي كنند، كدام راننده سرش را از شيشه ماشين بيرون مي آورد كه داد بزند «كارگر... كارگر...» و اسماعيل و آن ١٥ نفر بقيه بدوند و آويزان شيشه هاي ماشين شوند و هركدام، از بالاي سرها يا رخنه كرده در فشردگي دست ها و تن ها، با التماسي كه در صدايش مي شكند و اوج مي گيرد، خودش را كاري تر و ماهرتر و «كارگرتر» از بقيه نشان دهد تا راننده راضي شود او را انتخاب كند.
اسماعيل دست هاي پينه بسته اش را به هم مي مالد و بخار سرمازده دهان را به مشت هايش مي دمد. ترك هاي پوست دست هايش آدم را ياد شيارهاي پوست تنه درختان مي اندازد. يك كاپشن نازك و پيراهن پشمي به تن دارد و چشم هايش از سوز سرد شميران به اشك افتاده است.
«بعضي روزها يك پيت حلبي آتش درست مي كنيم تا اين همه ساعت را يخ نزنيم حداقل. اما بايد براي چوب و الوار هم پول داد. بايد پولي باشد كه چوب و الوار تهيه كنيم.»
سه سال است اسماعيل كارگري مي كند. رشته حسابداري دانشگاه كه قبول شد و از كوهدشت به تهران آمد، پايش را كه روي زمين ترمينال آزادي گذاشت و شنيد كه راننده تاكسي براي يك مسير ٣ كيلومتري ١٥ هزار تومان كرايه دربستي مي گيرد، فهميد نه او و نه پدر كارگرش از پس مخارج دانشگاه و زندگي او در اين شهر گرفتار در پيچ درپيچ رقابت ها و طمع ها برنمي آيند و پيشنهاد خانواده همزمان شد با ايده خودش «برو كارگري كن.»
از آن موقع، اسماعيل غير از دو روزي كه كلاس دانشگاه دارد، بقيه روزها را پاي ميدان مي ايستد براي كارگري ساختمان.
«همه كار كردم. از جارو زدن كف كارگاه و شستن لباس كارگرها تا بردن كيسه هاي ٢٠ كيلويي و ٣٠ كيلويي سيمان از راه پله ساختمان هاي نيمه كاره و آجر چيني و ايستادن پاي بشكه هاي قير در حال جوش.»
حالابعد از سه سال كه فقط يك ترم به پايان دوره ليسانسش باقي مانده و گوشه يي از ذهنش، فهرستي از موضوعات پايان نامه چيده، كارت دانشجويي توي جيبش فقط به درد اين مي خورد كه بتواند روزهاي دانشگاه، دو سه پرس غذاي ارزان از آشپزخانه دانشگاه بخرد براي كل هفته.
«تمام ترسم در اين سه سال اين بوده كه يكي از دانشجوها، مرا اينجا ببيند. يا نمي دانم. سرنوشت است و هزار بازي. بعضي وقت ها كه كارگري ساختمان گيرم نمي آيد مي روم براي نظافت خانه مردم. يك وقت يكي از همين خانه ها، خانه يكي از بچه هاي دانشگاه باشد.»
اسماعيل كه شب ها در خوابگاه دانشگاه مي ماند و روزي نيم وعده غذاي گرم مي خورد، «شاه» جمع كارگراني است كه با كوره سوادي كمتر از ششم ابتدايي، هر روز از ساعت ٦ صبح، در گرماي نفسگير تابستان و سرماي استخوان سوز زمستان، به اميد كار، كاري كه هيچ آتيه يي ندارد، گوشه ميدان تجريش مي ايستند و رد رسوب حسرت توقف يكي از آن هزاران ماشيني كه از خيابان رودخانه مي گذرند را مي شود در نگاه افسرده شان دنبال كرد.
«وقتي از روستايمان راهي تهران مي شويم، دعا مي كنيم اتوبوس تصادف كند و بميريم و ديه مان برسد به زن و بچه مان.»

روزهايي كه با بيكاري مي گذرد
مردها دور اسماعيل جمع مي شوند و صدايشان درهم مي پيچد. شرمي ندارند كه بقيه بشنوند از حال و روز بيكاري و بي پولي شان. اغلب شان از غرب كشور آمده اند و شكايت شان از تراكم بيكاري در شهر خودشان است كه وادارشان كرد راهي پايتخت شوند به اميد واهي. حالادر اين تودرتوي گراني و بيكاري و رندي، خودشان را رانده شده هايي مي بينند كه حسرت نان خوش و آب بي دغدغه را هم بايد به فهرست بقيه دردهايشان اضافه كنند.
اكبر مي شود صداي بقيه. مردي در آستانه ميانسالي كه ٢٧ روز است بيكار است و ٢٧ روز بيكاري، يعني جيبي پر از قرض و بدهي.
«ما را كه مي بيني خانم هيچ كدام مان بيشتر از ٥٠٠ يا ٦٠٠ هزار تومان در ماه مزد نداريم. اگر آنقدر پول ته جيب مان را بگيرد خيلي هم راضي هستيم. يك وقت هايي كه مي بيني ٢٠٠ هزار تومان هم ته جيب مان را نگرفته در يك ماه. آنقدر كارگر افغان هست كه كارفرما ديگر چشمش ما را نمي بيند كه از پل دختر و كرمانشاه و لرستان و بجنورد آمده ايم. آنجاها خانم، شهرهاي ما كار نيست. ما كه آمده ايم تهران و از يك ماه، يك هفته اش را كار مي كنيم خيلي خيلي خوشبختيم. »
١٥ سال كارگري ساختمان، ٣٠ سال كارگري ساختمان، ١٠ سال كارگري ساختمان، ١٧ سال كارگري ساختمان، يك هفته بيكاري، ٣ هفته بيكاري، ٢٥ روز بيكاري، ٤٠ روز بيكاري، همين ها را مي شنوم به اضافه يك جمله مشترك. «هيچ كدام مان بيمه نيستيم خانم.»

آخرين انتخاب؟ آخرين اميد؟
كارگري ساختمان: شغلي كه حتي در فهرست مشاغل غيررسمي هم جا و مكان مشخصي ندارد، آخرين انتخاب مرداني است كه براي تامين معاش خود و خانواده، «درمانده» مي شوند. آخرين انتخابي كه در واقع، نخستين انتخاب است وقتي از هياهوي بيكاري در شهر و ديار خودشان فرار كرده اند و از كنج پناهي كه در پايتخت جسته اند هم، تصوير متفاوتي نمي بينند و چاره يي جز «كارگر شدن» ندارند آن هم در راسته يي كه به علت خست كارفرماها در تامين هزينه الزامات ايمني، روي بالاترين پله آمار تلفات جاني نيروي كار ايستاده است.


كارگري ساخت و ساز، مهارت زيادي لازم ندارد جز آنكه بلد باشند حداقل هاي مزايا وحرمت انساني را بپذيرند و از هر اميد به ارتقا و پيشرفت دل بكنند. شغلي كه نهايتش: اگر ماندگار شوند و سالم بمانند، مي رسد به «استاد بنايي» كه آن هم باز فطير و بي آتيه است.


كارگران ساختماني، بيشترين قربانيان حوادث شغلي هستند. نه فقط در ايران كه در تمام كشورها. با دو تفاوت عمده اما. در باقي كشورها، ٢٥ درصد از هزينه ساخت و ساز براي تامين ايمني كارگران هزينه مي شود و ١٧ درصد حوادث شغلي براي كارگران ساختمان اتفاق مي افتد اما در ايران، فقط ٥ درصد هزينه ساخت پاي الزامات حفظ امنيت نيروي كار مي رود و به همين دليل، ٥٠ درصد حوادث شغلي در ايران مربوط به كارگران ساختمان است. كارگراني كه نه تنها از مزاياي قانوني بي بهره اند، شغلي را به ناچار پذيرفته اند كه بازنشستگي و تامين آتيه در سال هاي كهنسالي هم در ادبياتش جايي ندارد. كانون انجمن هاي صنفي كارگران ساختماني در يك مطالعه ميداني برآورد كرده كه حدود يك ميليون و ٦٠٠ هزار كارگر ساختماني و حدود ٣٠٠ هزار كارگر مشغول در شركت هاي ساختماني در ايران فعال هستند اما از جمع اين تعداد، در خوشبينانه ترين وضع، حداكثر ٨٠٠ هزار نفر از بيمه بازنشستگي برخوردارند كه البته عمر اين بيمه هم از ٥ سال فراتر نمي رود و اين محروميت تحميلي در حالي است كه نخستين بيمه پايه گذاري شده در ايران، براي كارگران شاغل در بخش هاي ساخت و ساز بوده و عمري بيش از ٨٠ سال دارد و حتي بيمه تامين اجتماعي براي عموم مشمولان، حداقل ٢٠ سال جوان تر از بيمه كارگران ساخت و ساز است. با اين حال فعالان عرصه كارگري معتقدند علت اصلي پايمال شدن حق كارگران ساختماني و محروميت آنها از بيمه بازنشستگي طي سه دهه گذشته، طمع كارفرمايان و حمايت هاي برخي نمايندگان در ادوار مجلس بوده كه با مسكوت گذاشتن قوانين، سنگ اندازي در مقابل قوانين موجود يا تلاش براي منفعل كردن قوانين انتفاعي براي كارگران ساختماني، تلاش كرده اند حداقل مزاياي موجود را همچنان در چاله بيندازند تا بيرون كشيدن پيكر نحيف و زخم خورده اين تعهدات، اجراي آن را دشوار يا غيرممكن كند.

موج تخلف روي ديوارهاي شهر
«منصور». خودش را منصور معرفي مي كند و كارفرماي ساختماني است كه هنوز به تيغه كشي نرسيده. ١٥ كارگر دارد و مي گويد كه طبق توافقي كه با شهرداري و اداره كار داشته، به كار گيري كارگر افغان ممنوع است و تمام كارگران فني هم بايد بيمه باشند وگرنه شهرداري و اداره كار اجازه متوقف كردن پروژه را دارند.
«بيمه به من گفته كه كارگر بعد از سه ماه كار مداوم بيمه مي شود. من هم قبول كردم. اما هيچ كارگري سه ماه در يك ساختمان نمي ماند. خودشان پايبند كار نيستند. خودشان از قرارداد مي ترسند. احساس مي كنند اگر قرارداد امضا كنند امنيت مزدشان از بين مي رود. شب به شب مزد مي خواهند و كافي است يك ساختمان ديگر، يك شرايط ديگر با مزدي بيشتر برايشان جور شود. بدون خداحافظي مي روند. تنها كاري كه از دستم بر آمد اين بود كه يك ليست ٣٠ نفره بي نام دارم كه اگر براي كارگر حادثه يي اتفاق افتاد بتوانم هزينه هاي درمانش را از محل همان ليست بيمه پرداخت كنم.»
تخلف براي كارفرما از خوردن يك ليوان آب آسان تر است. كارفرمايي كه مي داند به كار گرفتن كارگر افغان بدون كارت اقامت تخلف است، كارفرمايي كه مي داند بيمه نكردن كارگر و فرار از تعهدات قانون كار تخلف است، كارفرمايي كه مي داند تامين نكردن ايمني كارگاه و شرايط امن كار تخلف است، كارفرمايي كه مي داند درست كردن فهرست بيمه بدون نام تخلف است اما همه اين تخلفات را مرتكب مي شود.
«وقتي مامور بيمه مي آيد كارفرما به ما مي گويد برويم پشت ساختمان تا به مامور بگويد كار خوابيده و فقط يك سرايدار در ساختمان است.»
«كارفرما گفت اگر بيمه مي خواهي ماهي ٣٠٠ هزار تومان مزد مي دهم و بيمه ات مي كنم. مزد كارگر ساختمان روزي ٤٠ هزار تومان است.»
«ما ٦ نفريم. هيچ كدام كارت اقامت نداريم. كارفرما گفت چون غيرقانوني هستيد مزدتان از ايراني كمتر است. روزي ٣٠ هزار تومان مزدمان مي دهد. ٣٠٠ هزار تومانش را براي خودمان نگه مي داريم. بقيه اش را با دلال مي فرستيم افغانستان براي خانواده مان.»

معاش مشروط
رضا ٢٩ ساله است. ٢٧ روز است بيكار است. ٢٧ روز است كه از ساعت ٧ صبح گوشه ميدان هروي مي ايستد به انتظار كارفرمايي كه بيايد و كارگر بخواهد و غروب، با دستي خالي تر از صبح، توبره اش را برمي دارد تا قبل از ساعت ممنوعه، خودش را به گرمخانه شهرداري برساند و يك وعده غذاي گرم بگيرد و جايي براي خواب. بيكاري براي رضا و همه آنهايي كه كنار رضا ايستاده اند يعني گرسنگي خانواده. خانواده يي كه ابعادش از ٤ و ٥ و ٦ نفر كمتر نيست و تنها نان آور، همين مرد جوان يا ميانسالي است كه ٢٠ روز و سه هفته از ماه بيكار مي ماند و سازمان تامين اجتماعي هم هويت شغلي او را به رسميت نمي شناسد چون كارفرمايان- مردمي كه فقط به سبب داشتن پول بيشتر در پله يي بالاتر از رضا و امثال او ايستاده اند - حاضر نيستند سختي هاي بيمه كردن كارگر را به جان بخرند و رگ خواب اين مردان فقير و محتاج را هم پيدا كرده اند كه با وعده مزد روزي ٤٠ هزار تومان، انگيزه بيمه را براي شان كمرنگ كنند يا در جواب اصرارشان براي بيمه بگويند: «دو سوم مزدت را كم مي كنم تا بيمه ات كنم. »
دستگاه جوش، تن آسفالت و اعصاب همسايه هاي مجاور ساختمان نيمه كاره بدقيافه را مي لرزاند و كارفرما: يك پسر ٢٧ ساله كه خودش را به نشنيدن زده در جواب ناسزاي همسايه ها فرياد مي كشد: «مجوز گرفتم. مجوز دارم. مي سازم. هيچ كس هم حق شكايت ندارد. بميريد و اين سر و صدا را تحمل كنيد.»
رنگ صورتش به سرخي مي زند. از شكايت همسايه ها و مامور نيروي انتظامي كه صدا كرده اند و مامور هم آمده تا به كارفرما بگويد روز روشن اجازه خالي كردن بار تيرآهن و مزاحمت براي همسايه ها را ندارد آنقدر عصباني است كه كارگرها را هم با ناسزا صدا مي كند. به جاي هر اسم، يك فحش.
«بيمه نمي كنم. ٩٠ درصد كارگرهايم هم افغان هستند و كارت هم ندارند. آنهايي هم كه پاسپورت دارند اصلانمي دانند بيمه چيست. خودم كه كارفرما هستم هم بيمه نيستم. تا حالاهم نديدم كارفرما كارگرش را بيمه كند. اگر بيمه مي خواهند خودشان بروند امتحان مهارت بدهند و بيمه شوند. بيمه براي كارفرما دردسر دارد. مزد كارگرهاي من از ٣٥ هزار تا ٥٠ هزار تومان است. وقتي بيمه باشند، يك شكايت شان كافي است كه هر چه داري براي آن شكايت بدهي. سنوات و عيدي و پاداش و اضافه كار مي خواهند و پررو مي شوند.»
قرار است هر واحد اين ساختمان متري ٧ ميليون و ٥٠٠ هزار تومان فروش برود. ٣٠ واحد و هر واحد، ١٥٠ متر. جوشكار ساختمان كه نبش كوچه ايستاده و ضايعات ميلگردها را بالاو پايين مي كند طوري كه كارفرما نشنود مي گويد: «شش ماه قبل يكي از كارگرهاي افغان از پله ها پرت شد و دستش شكست. اينجا بيمه مسووليت ساختمان داريم كه اگر كارگر در كارگاه دچار حادثه شد با همان بيمه مسووليت خرج دوا و دكترش را بدهيم. كارگر افغان بود و بيمه گفت كه يك ريال هم نمي دهد. كارفرما هم آن افغان را با همان دست شكسته اخراج كرد و كارگرها را تهديد كرد كه اگر جايي بروز بدهند همه شان را اخراج مي كند. از ما هم امضا گرفت كه نمي دانيم و نديده ايم و بي خبريم.»

جاي خالي وجدان
مزدي كه به دست هاي پينه بسته رضا و اسماعيل و هزاران كارگر ساختماني مي رسد از هيچ توافق و قراردادي پيروي نمي كند و صرفا يك قرار كلامي است بدون هيچ تعهد مازاد از سوي كارفرما. حداكثر اقدامي كه كارفرما براي فرار از گير و گره هاي سليقه يي بازرسان اداره كار انجام مي دهد درست كردن يك فهرست بيمه ٢٠، ٣٠ نفره بدون نام است تا هر وقت كارگري دچار سانحه شد، بتواند بدون آنكه از جيبش ريالي خرج كند، كارگر را به دست بيمه بسپرد و مخارج مداوا و تاوان دوران نقاهت كارگر را از جيب بيمه تامين كند.
«همه چيز شده براي مان حسرت. بيمه. غذا. ماشين. اينكه زندگي نيست.»
مرداني كه كنج ميدان هروي ايستاده اند يادشان مي آيد كه زمستان سال قبل، محمود چطور از فرط ايستادن در سرماي دي ماه كليه هايش سرما زد و از كار افتاد و با دست خالي راهي ولايتش شد و حالاشده يك بيمار دياليزي كه توان كار هم ندارد و هيچ نهادي هم از او حمايت نمي كند و حالاپسر ١٥ ساله اش قرار است راهي تهران شود تا جاي پدر را پر كند.
« براي خودم هيچ چيزي نمي خواهم. هيچ چيز. تنها آرزويم اين است كه پسرم مثل خودم نشود. كارگر نشود كه مجبور باشد مثل من گوشه اين ميدان بايستد. اين همه ساعت كنار ما ايستادي. يك نفر آمد صدا كند كارگر؟»

پولدارها مخالف بودند
الزام كارفرما به تامين حق بيمه كارگران ساختماني اصلااتفاق عجيبي نبود كه اين سال ها آنقدر براي اجرا نشدنش تلاش شد. سال ١٣٠٩، دولت وقت تشخيص داد كه كارگران راهسازي علاوه بر آنكه شغل دشواري را بر عهده دارند، با مخاطرات زيادي هم در مقايسه با ساير كارگران مواجه مي شوند.
«صندوق احتياط كارگران طرق و شوارع» كه در سال ١٣٠٩ و براي كارگران راهسازي ايجاد شد، نخستين سنگ بناي حمايت از نيروي كاري بود كه جان خود را بر سر تامين معاش خانواده مي گذاشت. مدت كوتاهي بعد اما، اين پوشش بيمه يي به بيمه حوادث كار تغيير ماهيت داد و تا سال ١٣٥٧ نظر موافق دولت بر اين بود كه كارگر ساختمان در مقابل حوادث كار تحت پوشش بيمه يي باشد كه صرفا در صورت وقوع حادثه و پس از تاييد اداره كار، هزينه مداوا و از كارافتادگي او از سوي اين بيمه پرداخت شود.
مرور تاريخ هشت دهه گذشته نشان مي دهد كه كارگر ساختمان هيچگاه بخت بهره از بيمه اجتماعي و چشيدن طعم ابلاغ حكم بازنشستگي و دريافت حقوق دوران كهولت را نداشته است. سال ١٣٨٥، عبدالرضا مصري، وزير وقت رفاه و تامين اجتماعي با استناد به مصوبه دولت، لايحه يي به مجلس ارائه داد كه لزوم بيمه بازنشستگي و اجتماعي براي كارگران ساختمان را موكد مي كرد. بيمه يي كه با آمد و رفت هاي فراوان، در سال ١٣٨٧ به تصويب و ابلاغ نهايي رسيد و از مهر ماه ١٣٨٩ هم به اجرا درآمد و طي سال هاي ٨٩ تا ٩٢، جمع قابل توجهي از كارگران ساختماني - حدود ٨٠٠ هزار نفر - براي نخستين بار تحت پوشش بيمه اجتماعي قرار گرفتند. از سال ٩١ كه برف بحران بر اقتصاد كشور نشست، عرصه ساخت و ساز هم ماتم گرفت. ركود بازار مسكن در تمام زاويه هايش، خاطره يي شد براي كارگران ساختماني كه فنجان عمرشان پرتر از بقيه بود و يادشان نمي رفت كه مثلادر دهه هاي ٧٠ و ٨٠ چه روزهايي بود كه حتي فرصت نداشتند با تلفن يا نامه، احوالي از خانواده در غربت شان بگيرند آنقدر كه وقت شان پر بود از آجر چيني و بند كشي و پي ريزي و بنايي.
طي سال هاي گذشته و در همين دوران سوگواري بازار ساخت و ساز اما با ورود پولدارهاي يك شبه و آماده بلعيدن يك وعده پول بي دردسر به عرصه ساخت و ساز كه از حق و حقوق نيروي كار نه تنها چيزي نمي دانستند و نمي خواستند بدانند بلكه حاضر هم نبودند ذره يي از سود بي زحمت و كلاني كه وامدار تيشه زدن به هويت و پيكر تاريخي شهر بود، به جيب غير برود، برخي حاميان اين گروه در مجلس، به صرافت تغيير مختصات قانون افتادند و تلاش داشتند با حذف سهم كارفرما از حق بيمه كارگران ساختمان، عرصه سودآوري به نفع «خودمالكان» كه بيش از ٥٠ درصد فعالان ساخت و ساز را تشكيل داده و بدون پرداخت حتي يك ريال ماليات در قبال دريافت سودهاي ميليارد توماني از بازار آجر چيني بي ضابطه، الفباي قانون را مدت هاست كه با بي توجهي هاي شان مهر ابطال زده اند، هموار و بي دست انداز شود كه با متوقف كردن بيمه اجتماعي كارگران ظرف يك سال گذشته و تا پيش از مصوبه ١٦ آذر ماه امسال مجلس كه كارفرما را ملزم به تامين حق بيمه كارگر و سازمان تامين اجتماعي را ملزم به ايجاد پوشش بيمه يي كارگر ساختماني كرد، در اين جولان موفق هم بودند.

من بيمه نمي كنم
روي يك ورق آهني با ماژيك نوشته اند «اتاق كارفرما» و به چارچوب كانكسي نصب كرده اند كه بوي چلوكباب از درزهايش بيرون مي زند.
«كارفرما» مشغول غذا خوردن است. تابلوي زرد رنگ كنار بناي نيمه كاره اعلام مي كند كه قرار است از پايان سال ٩٤، يك برج در منتهااليه يك بن بست ١٢ متري با ٧ طبقه ارتفاع و در هر طبقه ١٠ واحد ١٥٠ متري، تمام ساكنان ضلع شرقي اين بن بست را براي هميشه از نعمت ديدن طلوع آفتاب و تماشاي ارتفاعات شمال شهر محروم كند.
فعلابراي كارفرماي ساخت اين برج متجاوز بدقواره ١٥ نفر كار مي كنند كه ٧ نفرشان افغان هستند.
«افغان حق و حقوق زيادي نمي خواهد. همين قدر كه كمي پول توي جيب خودش بماند و چند اسكناسي هم براي خانواده اش به افغانستان بفرستد راضي است. افغان ها مردم قانعي هستند و همه كار هم انجام مي دهند. بارها ديده ام با اين كار سخت، ناهارشان نان و ماست و خرما بوده كه هرچه كمتر خرج كنند. از كارگر ايراني به همين خاطر خوشم نمي آيد. پرتوقع است و تنبل.»
باقي كارگران ايراني بيمه نيستند. اين كارفرما از بيمه كردن خوشش نمي آيد چون مي داند كه بيمه، الزام به پرداخت سنوات و پاداش و عيدي و پرداخت حقوق مطابق قانون كار و حتي پرداخت بن خواروبار سالانه و حق اولاد و حق مسكن و حتي حق ازكارافتادگي را هم با خود مي آورد و اين كارفرما مانند بسياري از همتايانش علاقه يي به اين صف طويل بايدها ندارد.
«همان اول باهاشان شرط كردم كه روزي ٣٠ تومان مزد شاگرد ساده و روزي ٥٠ تومان مزد استاد كار. من بيمه نمي كنم.»
دو خيابان بالاتر، محمود روي سطح شيب داري نشسته كه قرار است چند ماه بعد پلكان ورودي ساختمان باشد. خاكستر سيگارش را روي زمين مي تكاند و كلمه هايش مي رود لابه لاي دود سيگار. پشت دست راستش، كمي پايين تر از انگشت سوم، يك خط عميق، جاي زخمي كهنه است كه تا بالاي مچ دست ادامه دارد.
«اينجا هيچ كس بيمه نيست. من از ١٤ سالگي كارگري كردم و تا امروز كه ٣٣ ساله شده ام هيچ وقت بيمه نبودم. ٥ سال قبل موقع كار انگشتم قطع شد. از جيب خودم گذاشتم و انگشتم را پيوند زدند. دو سال قبل هم لته شيشه افتاد روي دستم. دستكش كار داشتم وگرنه دستم از وسط دو نصف شده بود. كارفرما پول نداد. شكايت كردم. آمد اداره كار و گفت توي كارگاه من اين اتفاق نيفتاده. من هم سند نداشتم كه ثابت كنم. حقوق مان را دستي مي داد. حالاهم هرجا كار مي كنم بيمه نمي كند. اسم بيمه مي آيد كارفرما مي گويد اخراج.»

فقر براي كارگران ساختماني خانه مي سازد
علي گوشه يي از ميدان ايستاده كه آفتاب پرزورتر است و مي تواند طاقتي بدهد براي ١٠، ١٢ ساعت ايستادن و همين گرماي كم جان كمك مي كند كه بتوانند گرسنگي و تشنگي را تا غروب كه راهي اتاقك سرايداري مي شوند، تحمل كنند. علي و ١٠ كارگري كه گوشه ميدان ايستاده اند جايي براي ماندن ندارند. پولي ندارند كه بتوانند جاي مجزا و مستقلي اجاره كنند. با سرايدار يك ساختمان نيمه ساز توافق كرده اند كه هر كدام هر شب ٣ هزار تومان بدهند و بدون اينكه كارفرما بويي ببرد، ١٠ نفر بروند در يك اتاق ١٢ متري شب بخوابند و صبح آفتاب نزده خارج شوند كه كارفرما خبردار نشود.
«دو هفته ديگر دفاع پايان نامه فوق ليسانس دارم. ١٠ سال است كارگر ساختمان هستم و در اين ١٠ سال حسرت تمام خانه هايي را داشتم كه براي ساختنش كارگري كردم. چه آدم هايي مي آمدند و در اين خانه ها زندگي مي كردند؟ ثروت شان چقدر بود؟ چه شغلي داشتند؟ همه اين خيال ها در اين ١٠ سال با من همراه بوده. هر خانه كه تمام مي شود و آخرين مزد را كه از كارفرما مي گيرم فكر مي كنم تا چند هفته دوباره بايد بيكار بمانم.»
بقيه مردها چشم به دهان علي دوخته اند كه هرچه بگويد همان شود. حرف هاي علي را كه مي شنوند سري پايين مي اندازند و دور مي شوند. حتي حوصله اعتراض هم ندارند. فقط يكي شان در حال رفتن دستش را رو به علي مي گيرد و سري تكان مي دهد: «اين عدالت است خانم؟ ما كه بي سواديم و جايي حساب مان نمي كنند. اين بچه كه فوق ليسانس است. يعني هيچ جاي خالي براي او ندارند كه مجبور باشد بيايد كنار ما و كارگري ساختمان كند؟»

مرور
٥ خرداد ١٣٩٢: تشكل هاي صنفي كارگران ساختماني در نامه يي به رييس فراكسيون كارگري مجلس نسبت به ادامه رويه غيرقانوني سازمان تامين اجتماعي در خصوص اعمال سهميه بندي براي بيمه كارگران ساختماني هشدار دادند و اعلام كردند پس از برگزاري انتخابات رياست جمهوري، در مقابل ساختمان مجلس، سازمان تامين اجتماعي و ديوان عدالت اداري تجمع خواهند كرد.
١٦ فروردين ١٣٩٣: رييس كانون انجمن هاي صنفي كارگران ساختماني كشور از منتفي شدن سهميه بندي بيمه كارگران ساختماني به علت ذكر نشدن آن در بودجه ۹۳ خبر داد.
٢٣ تير ١٣٩٣: با امضاي ۸۰ تن از نمايندگان مجلس: طرح دو فوريتي اصلاح بيمه كارگران ساختماني به هيات رييسه مجلس تقديم شد تا بر اساس اين طرح، ٧٠٠ ميليارد تومان ازمحل سهم دهداري ها و شهرداري ها از ماليات بر ارزش افزوده برداشت شود و با اين رقم، سازندگان مسكن از پرداخت حق بيمه ٧٠٠ هزار كارگر ساختماني معاف شوند.
٢١ مرداد ١٣٩٣: طرح تغيير قانون بيمه كارگران ساختماني با ١٥٠ راي موافق در دستور كار مجلس قرار گرفت وبر اساس اين طرح، حق بيمه كارفرمايان ساختماني از ۱۲ درصد كل مبلغ پروانه هاي ساختماني تامين مي شود و در صورتي كه اين بودجه كافي نباشد، از ماليات بر ارزش افزوده جبران خواهد شد.
٢٢ مرداد ١٣٩٣: تقي نوربخش، مديرعامل سازمان تامين اجتماعي: سازمان تامين اجتماعي هم اكنون ۸۰۰ هزار كارگر ساختماني را بيمه كرده است و ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار نفر نيز بدون پوشش بيمه هستند اما سازمان به دليل تعادل نداشتن منابع و مصارف نمي تواند كارگران بيشتري را هم بيمه كند.
٢٢ شهريور ١٣٩٣: شوراي نگهبان مصوبه مجلس مبني بر تغيير ماده ۵ قانون بيمه اجتماعي كارگران ساختماني را به علت مغايرت با اصل ٧٥ قانون اساسي رد كرد.
٧ مهر ١٣٩٣: محمد حسن زدا، معاون فني و درآمد سازمان تامين اجتماعي: از آنجا كه سازمان تامين اجتماعي از تاثير اصلاحيه اخير قانون بيمه هاي اجتماعي كارگران ساختماني بر وضعيت منابع مالي اين قانون بي اطلاع است، در حال حاضر تشكيل پرونده بيمه براي كارگران ساختماني جديد متوقف شده است.
١٦ مهر ١٣٩٣: مجلس با راي به حذف تبصره يك طرح تغيير ماده ۵ قانون بيمه كارگران ساختماني مقرر كرد سهمي از محل منابع ماليات بر ارزش افزوده به بيمه كارگران ساختماني اختصاص داده نشود.
١٩ مهر ١٣٩٣: كانون انجمن هاي صنفي كارگران ساختماني كشور در نامه يي خطاب به شوراي نگهبان از اين نهاد نظارتي خواست مصوبه مجلس مبني بر تغيير قانون بيمه كارگران ساختماني را به دليل مغايرت با اصل ۲۹ قانون اساسي ابطال كند.
٢ آبان ١٣٩٣: ۳۵۰ انجمن صنفي كارگران ساختماني به همراه كانون عالي انجمن هاي صنفي كارگران ايران مصوبه مجلس نهم براي تغيير قانون بيمه اجتماعي كارگران ساختماني را بر خلاف بند ۹ اصل ۳ و اصل ۲۹ قانون اساسي دانستند.
٨ آبان ١٣٩٣: شوراي نگهبان با رد مجدد مصوبه مجلس براي تغيير ماده ۵ قانون بيمه اجتماعي كارگران ساختماني، اين مصوبه را مغاير با اصل ۷۵ قانون اساسي دانست.
٢٤ آبان ١٣٩٣: كانون انجمن هاي صنفي كارگران ساختماني كشور درنامه يي خطاب به نمايندگان مجلس نسبت به تغيير قانون بيمه اجتماعي كارگران ساختماني كه در كميسيون بهداشت و درمان مجلس كليد خورده است اعتراض كرد اين طرح را در راستاي حمايت از بساز و بفروش ها دانست.
٢٥ آبان ١٣٩٣: حدود ١٠٠٠ كارگر ساختماني در اعتراض به تغيير ماده ٥ قانون بيمه اجتماعي كارگران ساختماني از ساعت ۹ صبح در مقابل مجلس تجمع كردند.
٥ آذر ١٣٩٣: اكبر تركان، مشاور عالي رييس جمهوري و رييس سازمان نظام مهندسي: هم اكنون آنچه تامين اجتماعي تحت عنوان بيمه از ساخت و ساز ها مي گيرد، بيشتر شبيه پول زور است تا حق بيمه براي اين كارگران.
١٦ آذر ١٣٩٣: نمايندگان مجلس با ١٧٢ راي موافق، طرح تغيير ماده ۵ قانون بيمه اجتماعي كارگران ساختماني را در صحن علني تصويب كردند. طرح جديد مجلس، سازمان تامين اجتماعي را مكلف مي كند با دريافت هفت درصد حق بيمه سهم بيمه شده از كارگر و ۱۵ درصد مجموع عوارض صدور پروانه از مالك نسبت به تداوم پوشش بيمه تمام كارگران ساختماني اقدام كند.
٢٦ آذر ١٣٩٣: شوراي نگهبان ادامه بيمه كارگران ساختماني را تاييد و اعلام كرد كه طرح تغيير ماده ۵ قانون بيمه اجتماعي كارگران ساختماني با توجه به اصلاحات انجام شده مغاير با موازين شرع و قانون اساسي نيست.
١٧ دي ١٣٩٣: قانون اصلاح ماده (۵) قانون بيمه اجتماعي كارگران ساختماني ضمن ابلاغ از سوي رييس مجلس، در روزنامه رسمي منتشر شد.
٢٢ دي ١٣٩٣: رييس جمهوري «قانون اصلاح ماده (۵) قانون بيمه اجتماعي كارگران ساختماني» را براي اجرا به وزارت تعاون ، كار و رفاه اجتماعي ابلاغ كرد.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.12069s, 18q