هنوز می‌توان برای کم‌آبی کاری کرد

۱۳۹۴/۰۱/۲۲ - ۱۶:۳۸ - کد خبر: 143908

سلامت نیوز: دورۀ خشکی 30 ساله، استفاده بیش از حد مصرف کنندگان از آب و بالا بودن هدر رفت سیستم آبرسانی زمانی که با مدیریت نادرست آب همراه شوند، می‌تواند زمینه ساز فاجعه زیست محیطی در ایران باشد.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از نامه نیوز، ایران کشوری است که سال‌ها با بحران کم آبی مواجه بوده است. از طرفی بیش از 5 سال است که نه تنها زنگ خطر خشکسالی ناسا را شنیدیم، بلکه عملاً با کمبود آب آشامیدنی و آب شیرین برای کشاورزی مواجه شدیم. طبق پیش‌بینی ناسا طی دوره 30 ساله مناطق پر بارش، پر بارش‌تر از گذشته و مناطق خشک، خشک‌تر از قبل خواهند شد. میزان بارش‌های شدید و بارش‌های پراکنده بیشتر و بارش‌های ملایم کمتر خواهند شد. در نتیجه‌ٔ بارش‌ها و خشکی‌ها یک عده را سیل می‌برد و عده‌ٔ دیگر را بیابان بیشتر در آغوش خود خواهد کشید. تغییر الگوی بارش به ضرر کشاورزی است که بیشتر نیاز به بارش ملایم دارد. ایران از کشورهایی است که سال‌های خشک‌تری را پیش رو دارد. برای این دوره، کاهش بارش بین صفر تا ۱۲۰ میلی‌متر در سال پیش بینی شده، با این پیش زمینه که به غیر از باریکهٔ گلستان، مازندران، و گیلان سایر استان‌های این منطقه عموماً بارش سالانهٔ بین ۱۵۰ تا ۳۵۰ میلی‌متر دارند، یعنی در نیمهٔ شمالی کشور حتی کاهشی ۳۰ تا ۷۰ درصدی هم قابل تصور است. از سوی دیگر احتمال افزایش ۱۵ روزه تا یک ماهۀ ماه‌های خشک در بیشتر مناطق کشور وجود دارد.

همین 5 سال، آسیب بزرگی بر محیط زیست وارد ساخت. آسیبی که نتایج آن را گاه مانند دریاچه ارومیه به وضوح می‌بینیم یا تاثیری که نتیجه آن شرایط سختی برای ادامه حیات انسان به وجود خواهد آورد. محمد درویش، مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت مردمی سازمان حفاظت محیط زیست گفته بود، سطح آب ٦٠‌درصد دشت‌های کشور که حدود ١٠٠‌میلیون هکتار وسعت دارند، افت محسوس و نگران‌کننده‌ای پیدا کرده است. همینطور عیسی کلانتری دبیر ستاد احیای دریاچه ارومیه، در جلسه کار گروه آب، کشاورزی و مدیریت بحران عجب شیر بیان کرد:«١٠مورد از مجموع ٦٠٠ دریاچه‌ای که درحال خشک شدن هستند، دریاچه‌های زیرزمینی یا سفره‌های آب زیرزمینی کشور هستند. ما و مردم، طبیعت کشور را در معرض نابودی قرار داده‌ایم و هنوز بدون درک درست از شرایط به دنبال مقصر می‌گردیم. بحران‌های اجتماعی و اقتصادی، ساختارهای فرهنگی را به هم می‌ریزند و از آنجا که عنصر آب با تمام جنبه‌های زندگی ما عجین شده، مشکل کم‌آبی بر سطوح مختلف زندگی ما تأثیر گذاشته است.»

20 درصد مساحت ایران بیابان مطلق است

بیابان مطلق به منطقه‌ای گفته می‌شود که در آن زادآوری زیستی در حداقل ممکن است. نیمی از مساحت ایران بیابان است. دوسوم مساحت ایران در شمار مناطق خشک و نیمه خشک قرار می گیرد. حدود 20 درصد مساحت ایران بیابان مطلق است. طبق گزارش ناسا بعید نیست بین 30 تا 40 سال آینده بخش‌های وسیعی از ایران به بیابان مطلق تبدیل شده و یا غالب مناطق نیمه خشک کنونی نیز بیابان خواهند شد. ناصر کرمی استاد دانشگاه برگن نروژ در پاسخ به این سوال که چکار باید کرد معتقد است «در وهله نخست باید حاکمیت و مردم متوجه اهمیت موضوع بشوند. حتی یک ثانیه زمان را نباید از دست داد. فرض کنید ما اطلاع قطعی داریم سال آینده در روز و ساعت خاصی قرار است این پدیده در تهران رخ دهد. چکار می‌کنیم؟ هم اکنون باید مردم همان قدر نسبت به خبر پیش گفته ملتهب و حساس باشند. لازم است یک نهاد ویژه تحت نظر بلندپایه‌ترین مقام اجرایی دولت و با مشارکت تمامی دستگاه‌های ذیربط کار راهبری نظام اجرایی کشور برای آمادگی در برابر وقوع این پدیده را به عهده گیرد.»

کرمی اضافه می کند: «همه سیاست‌های مدیریت محیطی در ایران باید تغییر کند. نظام مدیریت آب کشور باید یک سره دگرگون شود. کنترل جمعیت باید بسیار سختگیرانه و با الگوی تک فرزندی اجرا شود. کشاورزی و دامداری در ایران باید تغییر کند. مدیریت سکونتگاه‌ها باید بر مبنای یک وضعیت خشکسالی طولانی تطبیق یابد. الگوی مصرف باید در ایران منطبق با توان اکولوژیک کشور از نو تعریف شود. شاید ناچار شویم به نفع برخی زیستگاه‌ها از حفاظت برخی از آن‌ها چشم بپوشیم تا بتوانیم تعداد بیشتری از گونه‌های زیستی کشور را نجات دهیم. فراموش نباید کرد که ما داریم به سمت یکی از مهیب‌ترین و طولانی‌ترین دوره‌های خشکسالی در ایران پیش می‌رویم و از این نظر بایسته است که کل سیاست‌های اقتصادی کشور از نو تدوین شود و اینها فقط بخشی از کارهایی است که باید انجام شود.»

دکتر پرویز کردوانی هم معتقد است« نیاز نیست ناسا چنین خبری را اعلام کند و بدیهی است که با گرمایش زمین مناطق خشک، خشک‌تر و مناطق پربارش پربارش‌تر خواهدشد. اما پیش‌بینی در چنین شکلی که برخی کارشناسان مطرح می‌کنند درست نیست. در ایران تغییر اقلیم به وجود نمی‌آید بلکه نوسان اقلیم رخ خواهد داد. علت هم این است که اگر اقلیم ایران تغییر کند باید بارندگی هر سال کمتر شود در حالی که امسال بارندگی ایران 27درصد نسبت به سال قبل افزایش داشت. خشکسالی از نوع هیدرولوژیک و به علت کم آبی و نه به دلیل تغییر اقلیم ایران رخ خواهد داد.»

مصرف آب در ايران بسيار بالاتر از نُرم جهاني است

در سال 93 با مشکلات کمبود آب به خوبی آشنا شدیم. براساس اعلام وزارت نيرو تمام كلانشهرهاي كشور با مشكل كمبود آب مواجه هستند و هزينه توليد آب شرب براي اين شهرها به‌مراتب افزايش پيدا كرده است. در اين ميان 2 شهر اصفهان و كرمان در بدترين شرايط آبي قرار دارند و تهران نيز در آستانه ورود به اين شرايط سخت است. 6هزار روستا نيز در كشور با تانكر در حال آبرساني هستند و اين ميزان در ماه‌های آينده به‌مراتب بيشتر خواهد شد.

دراين شرايط متوليان آب به‌دنبال مجوزهاي لازم براي مديريت مصرف آب شرب هستند و در نخستين گام طرحي را به هيأت دولت فرستانده‌اند كه به آنها اجازه دهند آب مشتركان پرمصرف را قطع كنند. حميدرضا جانباز مدیرعامل شرکت مهندسی آبفا با اشاره به اينكه مصرف آب در ايران بسيار بالاتر از نُرم جهاني است، گفت: «بايد قوانين سختگيرانه در كشور داشته باشيم تا اگر مشتركي رعايت حق ديگران را در مصرف آب نكرد به‌صورت كاملاً قانونمند و سيستماتيک با او برخورد شود. در اين خصوص پيش‌نويس مصوبه‌ای را تقديم هيات وزيران كرده‌ايم كه اگر مشتركي بيش از الگو، مصرف كرد و به اخطارها توجه نكرد در قالب اين مصوبه آبش قطع شود و جريمه پرمصرف‌ها نيز در اين مصوبه ديده شده است.»
جانباز با اشاره با اینکه قطع آب مشتركان به‌عنوان آخرين راهكار در مجموعه وزارت نيرو مورد توجه قرار دارد، اظهار داشت:« بيش از 76رصد از مشتركان الگوی مصرف را رعايت مي‌كنند. در قالب اصلاحيه اطلاعيه 6سازمان هدفمندی، آبونمان از قبوض حذف شد اما اكنون پيشنهادی را مطرح كرده‌ايم كه مجدداً آبونمان در قبوض آب لحاظ شود. » براساس آخرين آمارها، ميزان هدرروي آب در شبكه حدود 30درصد است هرچند مقامات وزارت نيرو اين رقم را تأييد نمي‌كنند.

معاون آبفاي وزارت نيرو در اين زمينه معتقد است:« در سال 92ميزان هدررفت آب در شبكه‌هاي آب شرب 24.7درصد بود كه از اين رقم 13.3درصد ميزان هدر رفت واقعي و9.8درصد ميزان هدررفت ظاهري بوده است. ميزان هدررفت در روستاهای كشور بسيار بالاتر از اين رقم است كه به‌دليل فرسودگي زياد در لوله‌هاي انتقال نصب شده و همچنين عدم‌تطابق طرح‌های هادی و طرح‌های احداث لوله‌های انتقال بوده كه موجب جابه‌جايي متعدد لوله‌ها در يك روستا شده است.»

۵۰ برابر حجم سد کرج از آب‌های زیرزمینی اضافه برداشت داریم

خشکسالی و عدم رعایت نکات در مصرف آب باعث می‌شود بحران از آنچه به صورت طبیعی رخ خواهدداد، بزرگ‌تر شده و فاجعه‌ای زیست محیطی را رقم بزند. رضا مکنون مشاور رییس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اصلاح الگوی کاشت در ایران گفت:« سالیانه بیش از ۱۰ میلیارد متر مکعب که تقریباً ۵۰ برابر حجم سد کرج، از آب‌های زیرزمینی اضافه برداشت داریم. وزارت نیرو معیارهایی برای مقدار آب تجدیدپذیر در هر حوزه آب زیرمینی دارد و زمانی که از مخازن اصلی بیش از مقداری که سالیانه تجدید می‌شود برداشت شود، منطقه قرمز تلقی می‌شود. در حال حاضر بیش از نیمی از 600 دشت‌ ما در کشور وضعیت قرمز دارند که اجازه برداشت اضافه به آب‌های زیر زمینی آنها داده نمی‌شود.»
این در حالی است که آمارهای مصرف آب در ایران و کشورهای پیشرفته نظیر آلمان نشان می‌دهد که مردم ایران با عبور از الگوی استاندارد مصرف، ۵۷ درصد بیشتر از آلمانی‌ها آب مصرف می‌کنند. بحران آب در ايران كه طي سال‌هاي اخير جدی‌تر شده است، نياز به صرفه‌جويي را افزايش داده است به ويژه آنكه سرانه مصرف آب در ايران بسيار فراتر از الگوي استاندارد است.

حميد چيت‌چيان وزير نيرو اعلام كرده است:« سرانه مصرف آب هر ايراني در هر روز 250 ليتر است در حالي كه يك شهروند آلماني روزانه 159 ليتر آب مصرف مي‌كند. آب با قیمت بالا تامین و به مصرف کنندگان عرضه می شود و در صورتی که تنها 20 درصد صرفه جویی صورت گیرد، بسیاری از هزینه های دولت کاهش خواهد یافت. در صورتی که پرمصرف‌ها الگوی مصرف را رعایت نکنند، ناچار مي‌شویم با تصویب دولت جرایمی را برای آنان در نظر بگیریم.»

باید در نظر داشت که کمبود آب، موجب شکل‌گیری بحران‌های دیگر زیست محیطی خواهد شد. افزایش ریزگردها و حمله گرد غبار با منبع داخلی و خارجی یکی از این موارد هستند. کمبود آب تنها بر روی زندگی انسان‌ها تاثیر نمی‌گذارد. در این شرایط بسیاری از گونه‌های گیاهی و در نتیجه جانوری از بین خواهند رفت. در این شرایط، با ادامه روند کنونی و نادیده گرفتن هشدارهایی که طبیعت هر روز فریاد می‌زند، فردایی تاریک در انتظار ایران و منطقه خواهد بود.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.20552s, 19q