تبعات شیوع رشوه و کلاهبرداری در جامعه

چرا اخلاق در یک جامعه مذهبی در مرحله شعار متوقف می شود؟

۱۳۹۴/۰۲/۰۸ - ۱۲:۴۷ - کد خبر: 146004
چرا اخلاق در یک جامعه مذهبی در مرحله شعار متوقف می شود؟

سلامت نیوز: رشوه نوعی بده بستان غیرقانونی و غیراخلاقی برای رسیدن به خواسته ای است که در عرف عامه مردم نيز به عنوان يك امر نامطلوب محسوب می شود، اما با این وجود این نوع رفتارها در جامعه ما بيشتر تحت عناوينی نظیر؛ شيريني، حقّ الزحمه، هديه و ... به راحتی و علنی بین مردم رد و بدل می شود و حتی مشروع تلقی می گردد، بنابراین کارشناسان این عمل را از سه دیدگاه اجتماعی، اخلاقی و روانشناسی مورد بررسی قرار می دهند و بر این باور هستند بخشي از این آسیب های اجتماعی معلول فاصله‌هاي طبقات، سستی بنیان های اعتقادی، ضعف قوانین و نظارت است بنابراین لازم است با تقویت باورهای مذهبی و عدالت اجتماعي در جامعه، اجازه نداد این نوع آسیب های اجتماعی به فرهنگ بین مردم تبدیل شود.

یک آسیب شناس اجتماعی دلایل و راهکارهای مبارزه با این آسیب ها را تشریح کرده است.

دکتر رمضانعلی قادری در گفت وگو با شفقنا زندگی، به نقش موثر اجتماعی شدن و جامعه پذیری در کاهش آسیب های اجتماعی بخصوص کلاهبرداری و رشوه خواری اشاره کرد و افزود: اجتماعی شدن یا جامعه پذیری مفهومی است که به توصیف و تبیین چگونگی رفتارها می پردازد و فرد را قادر می سازد تا با فرهنگ جامعه خودش سازش یابد. در واقع جامعه پذیری «فرآیندی است که بر اساس آن فرد به اکتساب قوانین، رفتار و نظام باورها و بازخوردهای جامعه یا گروه مشخصی دست می یابد تا بتواند در درون آن جامعه زندگی کند» از طریق اجتماعی شدن، فرد شیوه های صحیح زندگی جامعه خود را یاد می گیرد.

وی اظهار کرد: رشوه نوعی بده بستان غیرقانونی و غیراخلاقی برای رسیدن به خواسته ای است، در دیدگاه اجتماعی لازم است فرایند اجتماعی شدن، مسوولیت پذیری، پایبندی به قوانین و احترام به حقوق دیگران از همان دوران مهدکودک و مدارس شروع شود، در واقع کودکان باید در مهدکودک ها قانونمند شدن، مفهوم خوب و بد و رفتارهای اجتماعی را آموزش ببیند تا در بزرگسالی مفهوم مالکیت، پایبندی به قوانین و قانع بودن به حق خود را بیاموزند.

فرایند جامعه پذیری باید از همان دوران کودکی شروع شود

به گفته این استاد دانشگاه بهزیستی، افرادی که در کودکی تجربه مهد کودک را دارند به دلیل اینکه رفتاری اجتماعی را آموزش دیده اند، شیوع بزهکاری اجتماعی و پایبندی به قوانین در بین آنها در مقایسه با دیگران، بیش از 15 درصد کمتر است. بنابراین فرایند جامعه پذیری باید از همان دوران کودکی شروع شود. بیش از 60 درصد شخصیت انسان در دوران کودکی یعنی تا شش سالگی شکل می گیرد، بنابراین باید توجه به ساده ترین نکات تربیتی فرزند، از سوی والدین جدی گرفته شود، این در حالی است که در برخی خانواده های ایرانی به دلیل عدم شناخت باشیوه های تربیتی صحیح فرزندپروری، بچه ها را با رفتارهای نابهنجاری نظیر رشوه و کلاه برداری آشنا می کنند. در واقع امتیازاتی که بسیاری از مواقع به عنوان تشویق به کودکان داده می شود موجب می شود افراد یاد بگیرد که در برابر کاری که انجام می دهد باید حتما امتیاز دریافت کند یا اینکه هر راهکاری را بکار می گیرد تا به آن امتیاز برسد.

هر چه مبانی اخلاقی جامعه ضعیف باشد میزان رفتارهای نابهجار افزایش می یابد

وی با بیان اینکه هر چه مبانی اخلاقی و اعتقادی جامعه ضعیف باشد به همان میزان رفتارهای نابهجار نظیر کلاه برداری و رشوه خواری افزایش می یابد افزود: دین اسلام گرفتن رشوه را گناه بزرگ و نابخشودني معرفي و انسانها را از رشوه گرفتن و واسطه گري بين دهنده و گيرنده به شدت نهي كرده است. معمولا باورهای دینی و معنوی موجب می شود افراد در برابر رفتارهای غیراخلاقی و نابهنجار احساس گناه و ناخوشایند داشته باشد، در جوامعی که پایه های مفاهیم اخلاقی و عمل به آن سست باشد به همان اندازه آسیب های اجتماعی نیز افزایش می یابد. بنابراین ضروری است متخصصان اخلاق راهکارهایی را بیندیشند که چرا در یک جامعه مذهبی، اخلاق اجتماعی و فردی افراد سست و تنها در مرحله شعار متوقف شده است.

فقر و تنگدستی عامل مهمی در بروز ناهنجاری ها

به گفته وی از جمله عواملي كه در بروز ناهنجاري ها و آسيب هاي اجتماعي نقش به سزايي دارد، فقر و تنگ دستي است. در آموزه‌هاي ديني نيز از «فقر» به عنوان مرگ بزرگي كه دنيا و آخرت انسان را نابود مي‌كند ياد شده است، بنابراین از نظر جامعه شناسی عواملی نظیر عدم تعادل دخل و خرج نیز به عنوان عامل مؤثر دیگر در شيوع رشوه خواري در جامعه ما به شمار می رود.

نظارت برای برخورد با رشوه خواری در سیستم اداری ضعیف است

این مددکار اجتماعی قوانین و نظارت ها برای برخورد با رشوه خواری و تخلفات در سیستم اداری را بسیار ضعیف توصیف کرد و گفت: مهم‌ترين عاملي است كه مي‌تواند سلامت و بقاي جامعه را تضمين كند قدرت نظارت و همچنین برخورد با متخلفان است برخي از عوامل قانون گريزي و نظم ستيزي در جامعه ما از نارسايي هاي دستگاه قضايي نشات می گیرد. متاسفانه مقررات و قوانین رسیدگی به تحلفات در مراکز اداری کشور ما نیز بسیار ضعیف است، بنابراین باید ابتدا زمینه های کج روی، رشوه خواری وکلاه برداری در سازمان های اداری با یک سیستم منسجم نظارتی و همچنین بهبود وضعیت اقتصادی کارمندان از بین برود، چرا که اگر روند فعلی ادامه داشته باشد رفتارهای غیر اخلاقی و نابهنجاردر جامعه ما رفتاری بهنجار و نرم تلقی می شود. فرد رشوه خوار و کلاه بردار به فردی باهوش و زرنگ تبدیل چهره می دهد.

دلایل روانشناسی کلاهبرداری و رشوه خواری

این استاد دانشگاه در خصوص دلایل روانشناسی بروز کلاه برداری و رشوه خواری افراد در جامعه اظهار کرد: از نظر روانشناسي كساني كه كلاهبرداري انجام مي دهند در رديف شخصيت هاي ضد اجتماعي قرار مي دهند كه شكل گرفتن اين نوع شخصيت ها در عوامل ژنتيكي، روانشناختي و اجتماعي ریشه دارد كه مي خواهند بدون دردسر و با سوءاستفاده از حق ديگران به منافع خود دست پيدا كنند.در واقع این افراد به مرور زمان از عمل خود احساس گناه، اضطراب و استرس ندارند و تفکر منطقی آنها به تفکر غیر منطقی تبدیل می شود.

رشوه در جامعه ایران به نوعی فرهنگ تبدیل شده

دکتر قادری با تاکید براینکه رشوه خواری در جامعه ایران به نوعی فرهنگ تبدیل شده است گفت: از آنجايي كه رشوه خواري يك عمل نامشروع و غير قانوني بوده و در عرف عامه مردم ما نيز به عنوان يك امر نامطلوب و غير اخلاقي شناخته می شود، درجامعه ما بيشتر تحت عناوين ديگري نظیر شيريني، حقّ الزحمه و هديه از آن ياد مي‌شود و رشوه گيرنده با تغيير نام و عنوان، زشتي عمل خويش را به زعم خود مي‌پوشاند، در حالي كه تغيير نام و عنوان در ماهيت نامشروع رشوه تأثيري ندارد و تنها به نهادینه شدن این فرهنگ در جامعه کمک می کند.

مهم ترین تبعات و آثار رشوه در جامعه

این مددکار اجتماعی به مهم ترین تبعات و آثار رشوه در جامعه اشاره کرد و افزود: فساد و بي بند و باري اداري، در قالب رشوه خواري از جمله آسيب هاي اجتماعي و اداري است كه در توسعه كشورها آثار و پيامدهاي منفي فراواني دارد و هزينه‌هاي هنگفتي را در حوزه‌هاي سياست، اقتصاد و فرهنگ جامعه بر جاي مي‌گذارد. بطور کلی نهادینه شدن رفتارهای نابهنجار به رفتار هنجاری، ابطال حق و احياء باطل، بی بندو باری اجتماعی، گسترش فعاليتهاي غير قانوني،ايجاد شرائط نامطلوب اقتصادي و افزایش نارضایتی مردم از جمله پیامدهای این آسیب اجتماعی است.

سه راهکار اصلی مبارزه با رشوه

وی در پایان كاهش فاصله طبقاتي، تقويت بنيه‌هاي اخلاقي و اعتقادي، نظارت و برخورد قاطع با متخلفين را سه راهکار اصلی مبارزه با رشوه در جامعه برشمرد و گفت: بخشي از مشكلات و نارساييهاي اجتماعي مثل شيوع رشوه خواري، معلول فاصله‌هاي طبقاتي است كه در رده‌هاي مختلف اجتماع به چشم مي‌خورد. هر گاه افراد جامعه متوجه شوند كه عده‌اي با استفاده از پارتي بازي و رشوه دهي، مناصب دولتي را تصاحب كرده و در عرصه‌هاي اقتصادي و به دست آوردن ثروتهاي بادآورده، يك شبه راه صد ساله را طي كرده و به زندگی خود را سر و سامان بخشيده اند، آنان به طمع مي‌افتند و به سمت و سوي خلافكاري و قانون ستيزي كشيده مي‌شوند؛ ولي در صورتي كه عدالت اجتماعي در جامعه پياده شود، قطعاً خيلي از مشكلات و نارساييها، حل و فصل خواهد شد.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
6.42777s, 19q