نخستين‌گام اصلاح نظام سلامت

۱۳۸۷/۱۱/۱۴ - ۱۰:۰۹ - کد خبر: 14910
نخستين‌گام اصلاح نظام سلامت
نظام سلامت با ده‌ها چالش ريز و درشت مواجه است كه ساير حوزه‌هاي تاثير‌گذار بر سلامت، نقش اساسي در ايجاد و استمرار آنها دارند. بياييم يكبار هم كه شده فارغ از همه دعواهاي مرسوم بخش خصوصي و دولتي، ارائه‌كننده و خريدار خدمت‌، پرداخت‌كننده و دريافت‌كننده و به دور از بحث‌هاي صنفي و سياسي (مثل انتخابات نظام پزشكي!) كلاه خودمان را قاضي كنيم و ببينيم چقدر از مشكلات بخش سلامت با افزايش سرانه درمان حل مي‌شود.

روزنامه همشهري 14 دي‌ماه به نقل از قائم مقام سازمان نظام پزشكي نوشته است كه نظام سلامت كشور به‌خصوص در 30 سال گذشته پيش‌قراول منطقه بوده است اما اين سيستم اكنون فرسوده شده و نياز به اصلاحات و بازسازي دارد، نيازهاي جديدي در حوزه بهداشتي و درماني تعريف شده است و خدمات بهداشتي و درماني كشور بايد متحول شوند. همه اين اقدامات وابسته به ميزان سرانه درمان در صندوق بيمه‌ها و اعتباراتي است كه دولت از بودجه عمومي براي بخش سلامت اختصاص دهد! خيلي جالب است كه وي همه اين اقدامات را وابسته به ميزان سرانه درمان كرده‌اند! اظهارات مشابهي را هم رياست و برخي اعضاي محترم كميسيون بهداشت و درمان مجلس كرده‌اند.

نمي‌توان تصور كرد كه وي و ساير عزيزان بر اعداد و ارقام بودجه و سهم سلامت از توليد ناخالص داخلي‌، ميزان سرانه سلامت و سهم بيمه از آن واقف نباشند‌، با اين همه و مزيد اطلاع خوانندگان يادآور مي‌شود كه سهم بيمه‌ها از مديريت منابع مالي بخش سلامت كمتر از 20درصد كل سرانه سلامت كشور است و جالب‌تر اينكه سرانه مصوب شوراي‌عالي بيمه كه اين‌همه بر سر آن سخن رانده مي‌شود، تقريبا 10ميليون از حدود 60 ميليون نفر جمعيت بيمه شده كشور را شامل مي‌شود؛

يعني كمتر از 20 درصد! (سرانه حق بيمه در صندوق تامين اجتماعي با حدود 28ميليون بيمه شده و صندوق روستائيان و عشاير با 20 ميليون بيمه‌شده و همچنين صندوق بستري شهري با 7 ميليون بيمه شده متاثر از حق بيمه 65هزار ريالي مصوب شوراي‌عالي بيمه‌هاست).به عبارت بهتر سرانه درمان اين 10 ميليون نفر (كاركنان دولت و نيروهاي مسلح) حداكثر 4درصد از كل منابع سلامت كشور را شامل مي‌شود! آيا اعداد و ارقام اين را تاييد نمي‌كند؟

از مجموع حدود 16هزار ميليارد تومان مخارج سلامت كشور در سال 86، كمتر از600 ميليارد تومان آن در 2 صندوق كاركنان دولت و نيروهاي مسلح هزينه شده است. حال چگونه تمام مشكلات سلامت كشور با افزايش اين رقم سرانه حل مي‌شود؟ پس تكليف 96درصد باقيمانده مخارج سلامت چه مي‌شود؟ با فرض اينكه وزارت رفاه و شوراي‌عالي بيمه آن 4درصد را دوبرابر هم كرد و همه راضي شديم، بقيه منابع بخش سلامت را چه كسي مديريت و اصلاح خواهد كرد؟

ضمنا يك سؤال كليدي اين است كه آيا تامين مالي اولين گام اصلاحات نظام سلامت است؟ آيا با زيرساخت‌هاي فرسوده موجود‌، تزريق منابع موجب بهره‌مندي بيشتر مردم از خدمات خواهد شد‌؟ آيا شكاف‌هاي درآمدي بين ارائه‌كنندگان خدمات بيشتر نخواهد شد؟
همچنان كه در حوزه اقتصاد كشور تزريق نقدينگي بدون توجه به زيرساخت‌ها، نهايتا منجر به افزايش قيمت‌ها(و نه افزايش توليد) مي‌شود‌، در حوزه سلامت نيز 2 يا چند برابر كردن سرانه به تنهايي و بدون اصلاح زيرساخت‌ها اتلاف بخش اعظمي از منابع را به‌دنبال خواهد داشت.

با اين اميد كه فارغ از موضع‌گيري‌هاي متداول‌، سياسي و انتخاباتي همه و همه به فكر حل مشكلات عديده مردم در حوزه سلامت باشيم و ضمن احترام به دغدغه‌هاي بسياري از كارشناسان محترم مبني بر بالا بودن سهم پرداخت از جيب مردم در مخارج كلي نظام سلامت‌، به‌نظر مي‌رسد دوبرابر شدن سرانه (بدون اصلاح زيرساخت‌ها، كاهش تصدي‌گري دولت، شفاف شدن قوانين و...) به دلايل زير ممكن و يا چاره‌ساز نباشد:

1- ‌با دو‌برابر شدن سرانه مصوب شوراي‌عالي بيمه‌، چون يك‌سوم آن را خود كارمندان پرداخت مي‌كنند مبلغ نهايي پرداخت ايشان نيز دو‌برابر مي‌شود و فشار مضاعفي بر اين قشر تحميل مي‌شود. مگر اينكه سهم مذكور حذف و يا توسط دولت تامين شود كه سناريوهاي ديگري را رقم خواهد زد.

2- ‌با دو‌برابر شدن سرانه مصوب شوراي‌عالي بيمه (كه مختص صندوق كاركنان دولت و نيروهاي مسلح است)، در صندوق تامين اجتماعي نيز علي‌القاعده 2 اتفاق بايد بيفتد كه هيچ‌كدام منطقي نيست. اول اينكه سرانه تامين اجتماعي دو برابر نشود كه عادلانه نخواهد بود و اعتراض كاركنان دولت را برخواهد انگيخت. دوم اينكه سرانه در آن صندوق نيز دو‌برابر شود كه چون سرانه در آن صندوق مبتني بر حقوق و دستمزد است‌، لازمه تامين آن سرانه، دو برابر شدن حقوق و دستمزد است كه به‌علت تحميل هزينه به كارفرمايان، كمترين تبعات آن خروج (يا اخراج!)خيل عظيمي از بيمه‌شدگان از اين صندوق خواهد بود!.

3- ‌در صندوق روستائيان و عشاير نيز سناريوهاي مختلف متصور است.

4- ‌يك سؤال اساسي اين است كه به فرض تامين اين ميزان سرانه، هزينه‌كرد آن (لااقل براي همين 10 ميليون نفر) چگونه خواهد بود؟

الف- اگر اين منابع پس از تامين و از طريق بيمه‌ها به بخش دولتي تزريق شود (با بالا بردن تعرفه‌هاي بخش دولتي) اگر چه مسكني موقت براي مشكلات بيمارستان‌ها و مراكز درماني بخش دولتي و پوششي موقت بر ضعف‌ها خواهد بود ولي بپذيريم كه در نهايت به‌علت ماهيت بخش دولتي، بخش قابل توجهي از منابع زايل شده و علاوه بر بالاتر رفتن قيمت تمام شده خدمت و ناكارآمد‌تر كردن سيستم، مبلغ نهايي پرداخت مردم (فرانشيز) از مخارج بيشتر خواهد شد و از آنجا كه خدمات بخش دولتي عموما توسط قشر محروم دريافت مي‌شود تحميل بار مالي مضاعف بر آنها عادلانه نخواهد بود. مضافا اينكه اجماع كلي بر كاهش تصدي‌گري دولت در بخش درمان و واگذاري مراكز است‌. پس تزريق بيشتر منابع به اين بخش يعني بزرگتر شدن سهم دولت در تصدي و اجرا.

ب- حالت دوم تقبل ما‌به‌التفاوت تعرفه‌هاي خصوصي و دولتي توسط بيمه‌هاست كه اگر چه راه‌حل بهتري است ولي به‌علت اختلاف بعضا ده برابري تعرفه‌هاي خصوصي و دولتي‌، نهايتا سهم بيمه بهدو،سه برابر وضع موجود خواهد رسيد (آن‌هم فقط براي آن 10 ميليون نفر و نه همه مردم)؛ يعني باز هم بيش از 60 يا 70 درصد هزينه‌هاي بخش خصوصي را خود بيمار خواهد پرداخت كه بر خلاف فرمايشات عزيزان‌، همه مشكلات مردم حل نخواهد شد‌.

ج- به‌علت نظارت ضعيف بر اجراي تعرفه‌هاي بخش خصوصي (كه هم‌اكنون نيز مشهود است)، با بالاتر رفتن سهم بيمه از تعهدات بخش خصوصي‌، امكان افزايش تعرفه‌هاي غيررسمي حتي به ميزان بيشتر از تعرفه‌هاي فعلي احتمال عجيبي نخواهد بود.

در پايان پيشنهاد مي‌شود كه اگر هم قرار است سرانه به ميزان دو برابر يا بيشتر افزايش يابد و يا به طريق ديگري سهم دولت از اعتبارات سلامت افزايش يابد نسبت به تدارك مقدمات ذيل چاره‌انديشي شود:

1- ‌استقرار نظام ارجاع و پزشك خانواده به‌منظور اصلاح هر 2بخش عرضه و تقاضا

2- ‌استقرار سرانه، لااقل براساس درصدي از حقوق و دستمزد در همه صندوق‌ها

3- ‌اعمال سياستگذاري واحد در تعرفه‌ها و نظارت بر اجراي آن

4- ‌كاهش تصدي‌گري دولت و اعمال نقش حاكميتي در حوزه سلامت

5- ‌اصلاح نظام بودجه‌ريزي حوزه سلامت و حركت به‌سوي بودجه ريزي عملياتي

6- بسياري از اصلاحات ديگر كه بايد دغدغه همه عزيزان در حوزه‌هاي مختلف قانونگذاري، سياستگذاري و نيز دستگاه‌هاي اجرايي باشد.
نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.21763s, 18q