اعلام آمار غلط فقط منجر به تشويش ذهن بيماران مي‌شود

۱۳۸۸/۰۲/۰۸ - ۱۵:۴۵ - کد خبر: 15919
اعلام آمار غلط فقط منجر به تشويش ذهن بيماران مي‌شود
اين‌ جمله‌اي بود كه درست در اول دي‌ماه سال گذشته دكتر حسن امامي رضوي، معاون سلامت وزارت بهداشت به آن اشاره كرد. البته شنيدن اين عبارات در حالي بود كه نزديك به يك سال از هشدار كارشناسان مبني بر اينكه تعداد دستگاه‌هاي تشخيصي در ايران 5‌برابر انگلستان است، مي‌گذشت.

اما ظاهرا اين اخبار هم در صدر خبرهايي قرار گرفته‌اند كه آمارهاي مربوط به آنها غيركارشناسانه و بعضا اشتباه اعلام شده‌اند؛خبرهايي كه حتي در صدا و سيما هم مورد تاكيد قرار گرفت و حكايت از نگراني مسئولان وزارت بهداشت در مورد افزايش بي‌رويه دستگاه‌هاي تصويربرداري در ايران داشت؛

به‌طوري كه دكتر عبد‌الرسول صداقت در مصاحبه اختصاصي با خبرنگار همشهري ضمن رد تمامي اين اظهارات اعلام كرد: آنچه در مورد تعداد دستگاه‌هاي تصويربرداري در ايران به‌عنوان آمار اعلام مي‌شود، در واقع آمار نيست بلكه اظهار نظر‌هاي شخصي است.

چون زماني به اين اظهار نظرها آمار گفته مي‌شود كه ماخذ و مرجع دقيقي در آنها وجود داشته باشد؛ مثلا زماني كه بگوييم آمار دستگاه‌هاي تصويربرداري اروپا از چه سايتي دريافت شده و يا اينكه در مورد آنها از چند مركز آمارگيري شده است؟ «طي بررسي سايت‌هاي معتبر جهاني، آماري كه وزارت بهداشت طي آن ادعا كرده در اروپا 300 دستگاه تصويربرداري بيشتر وجود ندارد، كاملا اشتباه است چون به ازاي هر يك‌ميليون نفر جمعيت در اتحاديه اروپا 7/7 دستگاه فعال است و اگر جمعيت اتحاديه اروپا را 300 ميليون نفر در نظر بگيريم، بيش از 2 هزار و250 دستگاه در اين كشورها مشغول به كار است.»

دكتر صداقت به اين عبارات اشاره كرد و در ادامه توضيح ‌داد: الان هم چون كشور انگليس بيشتر مورد نظر مسئولان وزارت بهداشت است، بايد گفت آمار دستگاه‌هاي تصويربرداري در اين كشور 6/5 است و اگر جمعيت اين كشور را 60 ميليون نفر در نظر بگيريم، بيش از 300 دستگاه تصويربرداري در اين كشور مشغول به فعاليت است.

اين در حالي است كه در ايران كمتر از 5/1 دستگاه تصويربرداري به ازاي هر يك ميليون نفر جمعيت وجود دارد و اين يعني تعداد دستگاه‌هاي انگليس بيش از 5/3 برابر ايران است.
به گفته وي در كانادا به‌رغم اينكه مردم با آمارهاي غلط تصور كردند تعداد دستگاه‌هاي اين كشور از تعداد انگشتان دست كمتر است، بايد گفت كه براي هر يك ميليون نفر، 6دستگاه در اين كشور مشغول به كار است.

فقط وزارت بهداشت مجوز مي‌دهد!

البته به عقيده دكتر صداقت منظور اين نيست كه ما هم بايد به اين رقم برسيم بلكه منظور اين است كه وقتي آمار غلط در مورد تعداد دستگاه‌هاي تصويربرداري مي‌دهيم و مي‌گوييم تعداد اين دستگاه‌ها زياد هستند، بايد توجه كنيم كه اين دستگاه‌ها با چه مجوزي وارد مي‌شوند؟ آيا به غيراز وزارت بهداشت مرجع ديگري براي صدور مراكز تصويربرداري وجود دارد؟ مسلما خير.

«انجمن راديولوژي 3 سال پيش به معاون وقت وزارت بهداشت دكتر مؤيد علويان اعلام كرد كه برداشتن قانون سطح بندي از مراكز تصويربرداري خصوصي اشتباه است چرا كه مراكز تصويربرداري، آزمايشگاهي و بيمارستان‌ها مثل سوپر ماركت يا لوازم يدكي نيست كه به راحتي بتوان به آنها مجوز خريد دستگاه داد.»

رئيس انجمن راديولوژي با اشاره به اينكه ولي متأسفانه وزارتخانه به اين هشدار توجه نكرد، تاكيد ‌كرد: هنوز مي‌گوييم كه بايد جلوي اين حركت گرفته شود و اگر قانوني در اين زمينه وجود دارد، حتما اصلاح شود.

تمركز زدايي در كار نيست!

اما به عقيده دكتر صداقت سؤال ديگري كه در اين رابطه مطرح مي‌شود اين است كه چرا ادعا مي‌شود تعداد بيماران ارجاعي به مراكز تصويربرداري بيش از حد است؟ در حالي كه توزيع اين دستگاه‌ها و مراكز تصويربرداري در ايران غلط است يعني اگر تصور كنيم كه ما به ازاي هر يك ميليون نفر به يك دستگاه تصويربرداري مجوز مي‌دهيم، بايد حداكثر به 10دستگاه در تهران مجوز داد و اگر جمعيت شناور تهران 15 ميليون نفر باشد، اين تعداد به 15 دستگاه مي‌رسد.

اين در حالي است كه در حال حاضر 50 دستگاه در اين شهر وجود دارد و اين يعني جمعيت تهران از سهميه ساير شهرستان‌ها درخصوص اين دستگاه‌ها استفاده مي‌كند. اين امر به گفته كارشناسان مخالف با سياست‌ تمركز‌زدايي است چون وقتي امكانات در يك جا بيش از حد استاندارد متمركز شوند، سيل جمعيت (بيماران) به پايتخت سرازير مي‌شود.

ما مقصر نيستيم

نكته مهم ديگر كه از سوي دكتر صداقت مطرح ‌شد اين است كه چرا وزارت بهداشت روي طبيعي بودن آمارها و گزارش‌هايش تاكيد مي‌كند و چرا در اين جريان متخصصان راديولوژي و مراكز تصويربرداري را مقصر مي‌داند؟ آيا از نظر قوانين حقوقي و قضايي پزشكي يعني از نظر سازمان نظام پزشكي و يا پزشكي قانوني متخصص راديولوژي اجازه دارد كه وقتي بيمار توسط پزشك به او ارجاع داده مي‌شود، بيمار را رد كند؟

وي ادامه داد: پاسخ منفي است چون اگر بعدا ثابت شود كه به‌دليل عدم‌انجام تصويربرداري بيمار دچار عوارض شده، پزشك راديولوژيست مسئول اين عوارض است و بايد ديه مربوط به زيان‌هاي بيمار را شخصا بپردازد.

پس اگر فرضا ايرادي وجود داشته باشد، اين ايراد از ناحيه متخصص راديولوژي نيست بلكه از ناحيه پزشك ارجاع‌دهنده است.

اين متخصص راديولوژي به مسئله مهم‌تري نيز اشاره ‌كرد: مثلا موارد زيادي است كه بيماري با علائم باليني ديسك به پزشك مراجعه كرده است اگر ديسك او تشخيص داده شود اين بيمار وارد چرخه درماني گراني مي‌شود كه بايد نزديك به 20 تا 25 برابر قيمت‌ ام‌آرآي را براي جراحي پرداخت كند.

دوم اينكه يك عده از بيماران بيماري شناخته شده‌اي داشته‌اند و تحت درمان هستند. الان هم طبق اصول علمي در همه جاي دنيا بايد از طريق تصويربرداري اثر درمان روي اين بيماران بررسي شود.

مثلا بيماري تومور مغزي داشته و بعد از جراحي بايد بررسي شود كه آيا تومور كاملا برداشته شده يا باقي مانده است؟ يا مثلا بيماراني هستند كه بيماري شناخته شده اوليه‌شان سرطان روده است و تحت درمان هستند.

اين بيماران ممكن است طي درمان دچار سر درد شوند. پس نخستين حدسي كه پزشك معالج بايد در مورد اين بيماران بزند اين است كه ممكن است سرطان به مغز رسيده باشد. در اين شرايط بايد حتما براي بيمار‌ ام‌آرآي يا سي‌تي‌اسكن تجويز شود.

چون درصورت انتشار بيماري روند درمان او كاملا تغيير كرده و البته گران مي‌شود. يعني هر يك از آمپول‌هاي مورد نياز بيمار در اين شرايط 3 برابر گران‌تر از هزينه ام‌آر‌آي خواهد بود.
به عقيده وي نكته مهم‌تر در اين ميان اين است كه احتمال عدم‌دقت در معاينه باليني اوليه از طرف پزشك باليني است و اين امر هيچ ربطي به متخصص راديولوژي ندارد.

«سيستم‌هاي نظارتي مثل سازمان‌هاي بيمه‌گر، سازمان نظام پزشكي و معاونت سلامت وزارت بهداشت بايد با همكاري انجمن‌هاي ذيربط مثل انجمن راديولوژي راهكارهاي عملي براي كاهش خطاهاي پزشكي و درخواست‌هاي نابجا را تامين كنند.»

رئيس انجمن راديولوژي با اشاره به اين عبارات خاطرنشان مي‌كند: با توجه به همه اينها ارائه هر گونه آمار نابجا و اشتباه منجر به اين مي‌شود كه بيماران اعتقاد و ايمان خود را و در نتيجه همكاري خود را با راديولوژيست‌ها از دست بدهند و به جايي برسند كه هيچ روش درماني روي آنها كارساز نشود.
نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
5.09197s, 20q