مصرف فست فودها،نوشابه وچاي دربروز پوكي استخوان موثراست

۱۳۸۸/۰۵/۰۳ - ۱۵:۵۵ - کد خبر: 16510
مصرف فست فودها،نوشابه وچاي دربروز پوكي استخوان موثراست
مهران ستاره، جراح و متخصص ارتوپدي كه پوكي استخوان را به دليل عدم وجود درد و هرگونه علائم هشدار دهنده‌، قاتل خاموش مي‌نامد، اين عارضه را كاهش دانسيته يا تراكم استخوان تعريف كرده و اظهار مي‌كند: افزايش سن، عدم تحرك، يائسگي، رژيم غذايي فاقد پروتئين و كلسيم، مصرف برخي داروها، عدم تماس با نور خورشيد به ويژه در مناطق سردسير و نيز زمينه‌هاي ارثي و عوامل ژنتيكي، از جمله عوامل موثر در پيشرفت و تسريع كاهش تراكم استخوان است.

ژيلا اميني، فيزيوتراپ هم داروهاي ضدانعقاد خون نظير هپارين، ضد تشنج مثل فنتوئين، داروهاي ادرارآور، مصرف طولاني مدت مسكن‌ها، اختلالات هورموني نظير كم كاري و پركاري تيروئيد و ابتلا به ديابت را در بروز پوكي استخوان موثر مي داند.

ستار غانمي فرد كه پژوهش‌هايي در خصوص تغذيه دانش آموزان و دانشجويان داشته، كمبود كلسيم را يكي از اصلي‌ترين عوامل ابتلا به پوكي استخوان مي داند و مي گويد: كاهش استروژن، مصرف سيگار و الكل و برخي بيماري‌ها نيز در كاهش توده استخواني موثر است.

منابع كلسيم

غانمي فرد، شير كم چرب، ماست بدون چربي، پنير، دانه خردل، كلم پيچ، كنسرو ماهي آزاد با استخوان و نيز ساردين با استخوان، گل كلم، برگ كلم و برگ شلغم را از جمله منابع غذايي غني از كلسيم دانسته و اضافه مي‌كند: انواع مواد خوراكي نظير سيب زميني، كدو، نخود، صيفي جات و ريشه بعضي از اين مواد نيز منبع مناسبي براي تامين كلسيم هستند.

اين پژوهشگر تغذيه با ذكر اين مطلب كه حبوبات نيز منبع خوبي براي كلسيم هستند، اظهار مي‌كند: مقدار كلسيم جذب شده از حبوبات به خاطر اسيد فيتيك موجود در آنها كم است.

غانمي فرد، لبنيات پرچرب مانند خامه و پنير چرب را حاوي كلسيم كمتري مي‌داند و توصيه مي‌كند: از خوردن غذاهاي پرچرب پرهيز شود؛ چرا كه وجود چربي در غذا باعث تركيب آن با كلسيم در روده‌ها و ايجاد تركيبات نامحلول كلسيم مي‌شود كه اين ماده معدني را غيرقابل جذب مي‌كند.

علائم كمبود كلسيم

غانمي فرد انقباض دردناك عضلاني، رعشه و تشنج را از نشانه‌هاي كمبود شديد كلسيم برشمرده و مي‌گويد: تپش قلب، كمردرد، دردهاي استخواني، بي خوابي، كرختي و قطع دوره قاعدگي از جمله علائم كمبود خفيف كلسيم است.

به گزارش ايسنا، همچنين دكتر صفوي، مديركل دفتر بهبود تغذيه وزارت بهداشت در اين زمينه معتقد است: جوش شيرين مصرف شده در نان‌ها، عامل اصلي كمبود كلسيم در ايران است. اين در حالي است كه نان با داشتن 43 تا 58 درصد انرژي و 56 درصد پروتئين، يكي از مهمترين منابع تغذيه مردم است.

وي مي‌افزايد: بيشترين مصرف جوش شيرين ابتدا در تهران و سپس در استان‌هاي گيلان، مازندران، قم و مركزي مشاهده مي‌شود.

شيوع پوكي استخوان

مهران ستاره با بيان اين مطلب كه شيوع پوكي استخوان در زنان بيش از مردان است، مي گويد: حدود 30 درصد از زنان بعد از 50 سالگي و 50 درصد پس از 60 سالگي دچار استئوپروز مي شوند. اين در حالي است كه سن شيوع اين بيماري در مردان، يك دهه بالاتر از زنان است.

اين ارتوپد، تغييرات هورموني، عدم تحرك كافي، حاملگي هاي مكرر، شيردهي و عدم استفاده كافي از نور خورشيد را از مهمترين عوامل شيوع پوكي استخوان در زنان برمي‌شمرد.

تشخيص بيماري

طبق پيش بيني سازمان بهداشت جهاني، اين بيماري در سرتاسر دنيا در حال افزايش است، اين در حالي است كه تا 20 سال گذشته به دليل نبود راهي براي اندازه گيري تراكم استخوان و درمان بيماري، وجود آن ناديده گرفته مي‌شد؛ اما امروزه از طريق "دانسيتومتري" ميزان تراكم استخوان قابل اندازه گيري است.

اميني با اشاره به اينكه مچ دست، ران و مهره هاي پشتي، شايعترين مناطق درگير پوكي استخوان هستند، تصريح مي‌كند: اين بيماري اغلب به طور تصادفي در عكسبرداري با اشعه x، ايجاد شكستگي در طول يك تصادف و يا درد پشت در اثر ايستادن طولاني مدت، خود را نشان مي‌دهد.

غلامرضا احمدي، متخصص پزشكي هسته‌اي، دانسيتومتري را اندازه گيري تراكم ماده معدني استخوان عنوان كرده و مي‌گويد: به دليل ارتباط مستقيم بين پوكي استخوان و شكستگي، انجام دانسيتومتري جهت تعيين ميزان طبيعي ماده معدني استخوان پيشنهاد مي‌شود.

وي با بيان اين كه دانستيومتري روشي بي‌ضرر براي تشخيص زودرس پوكي استخوان است، توصيه مي‌كند: قبل از ابتلا به اين بيماري، زنان بالاي 45 سال و مردان بالاي 55 سال، حتي بدون داشتن علائم پوكي استخوان اين تست را انجام دهند تا در آينده دچار شكستگي استخوان نشده و متحمل هزينه‌هاي سرسام آور و درد روحي و جسمي ناشي از اين بيماري نشوند.

اين پزشك متخصص، سنجش استخوان را براي زنان يائسه، به ويژه كساني كه زودتر دچار يائسگي مي‌شوند، بيماران ديابتي، پيوند كليوي، تالاسمي ماژور، افرادي كه به مدت طولاني از كورتيكواستروئيدها استفاده كرده‌اند، بيماراني كه به علل مختلف دچارشكستگي شده و افرادي كه در سنين بالاتر به سر مي‌برند، ضروري عنوان كرد.

احمدي با ذكر اين مطلب كه هزينه انجام سنجش تراكم استخوان به مراتب كمتر از هزينه درمان استئوپروز(پوكي استخوان) مي‌باشد، تصريح مي كند: اين مبلغ بسته به نوع و مرحله بيماري در افراد مختلف متفاوت بوده و به طور تقريبي هزينه‌اي معادل 26 هزار تومان مورد نياز مي‌باشد.

اين متخصص پزشكي هسته‌اي ناحيه كمر، استخوان ران و بازو را از جمله مناطق انجام سنجش تراكم استخوان مي‌داند و مي گويد: طبق معيارهاي سازمان جهاني بهداشت (WHO)، استاندارد طلايي براي سنجش تراكم ماده معدني استخوان و تشخيص پوكي آن، استفاده از روش عكسبرداري DEXA مي باشد.

وي مي افزايد: در اين روش مقدار ماده معدني موجود در استخوان فرد برحسب گرم بر سانتيمتر مربع محاسبه و نتيجه به دست آمده با پاسخ سنجش تراكم استخوان يك فرد جوان و نرمال از همان نژاد و همان جنس، طبق فرمولي (WHO) كه به عنوان معيارسنجش انتخاب شده است، مقايسه مي گردد.

احمدي اظهار كرد: چنانچه ميانگين به دست‌ آمده بين اعداد 1- تا 1+ باشد، نتيجه سنجش طبيعي است و به اين عدد Scor- آنيز اطلاق مي گردد.

وي ادامه داد: در صورتي كه ميانگين بين 5/2- تا 1- باشد، فرد دچار استئوپني و كمبود استخوان و در ميانگين ‌هاي بالاي 5/2- مبتلا به استئوپروز بوده و در معرض شكستگي قرار دارد.

نقش سن در بروز پوكي استخوان

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي زنجان، بسته به مصرف داروها، اختلالات جذب كلسيم در دستگاه گوارش و اختلالات حركتي به خصوص در افراد فلج، ابتلا به پوكي استخوان را درسنين كمتر از 40 سالگي امكانپذير مي داند و تصريح مي كند: با افزايش سن تراكم استخوان افراد افزايش مي يابد،به طوري كه حداكثر تراكم استخوان درسنين 20 تا 30 سالگي ديده مي‌شود. اين مقدار در سنين 30-40 سالگي ثابت باقي مي ماند و بعد از 40 سالگي در همه افراد رو به كاهش مي گذارد.

غانمي فرد، كاهش جذب كلسيم ضمن افزايش سن را ناشي ازكمبود ويتامين D و يا مشكلات گوارشي و در زنان، يائسگي و قطع ترشح هرمون استرون مي داند.

عوامل موثر در جذب كلسيم

به گزارش ايسنا، يك پژوهشگر تغذيه، مصرف سبزي‌هايي نظير اسفناج، كنگر، چغندر، همچنين چاي، كاكائو، اسيد فيتيك موجود در سبوس غلات و اسيد فسفريك موجود در نوشابه‌ها را در كاهش جذب كلسيم موثر مي داند.

وي اظهار مي‌كند: ويتامين D نيز نقش عمده‌اي در جذب كلسيم از دستگاه گوارش و در پي آن تامين سلامت استخوان‌ها دارد.

غانمي فرد اضافه مي‌كند: از سويي ديگر، كمبود ويتامين D به نرمي استخوان‌ها و اردكي راه رفتن مبتلايان منجر مي‌شود.

يك پژوهشگر تغذيه، تابش آفتاب به پوست را يكي از راه‌هاي تامين ويتامين D مي داند و مي گويد: حبوبات، زرده تخم مرغ، ماهي‌هاي آب شور، جگر و شير از منابع عمده ويتامين D در رژيم غذايي مي باشند.

ژيلا اميني قرار گرفتن در معرض نور مستقيم خورشيد، به مدت 10 تا 20 دقيقه در روز، طي ساعات 11 صبح تا 2 بعد از ظهر را در جذب بخشي از ويتامين D مورد نياز بدن توسط پوست موثر مي داند.

اطلاعات در مورد آمار مبتلايان به پوكي استخوان در مناطق مختلف دنيا هنوز محدود است، به خصوص دركشورهاي در حال توسعه، آمار دقيقي وجود ندارد. شيوع اين بيماري از كشوري به كشور ديگر، حتي در مناطق مختلف يك كشور، بسته به نژاد، وضعيت تغذيه، فعاليت بدني، سبك زندگي، ابتلا به بيماري‌ها، مصرف داروها، مصرف دخانيات و سابقه خانوادگي ابتلا به آن متفاوت است. آمارها مي گويند در ايران درطول يك سال، شاهد از دست دادن بيش از 36 هزار سال از عمر كل جامعه به علت اين بيماري هستيم.

عوارض

دكتر ستاره "شكستگي" را مهم ترين عارضه پوكي استخوان مي داند و مي گويد: در استئوپروزهايي كه در سنين بالا رخ مي دهد، اولين شكستگي در ناحيه لگن، در 25-30 درصد موارد منجر به مرگ بيمار خواهد شد.

وي اظهار مي كند: 50 درصد اين گروه نيز با وجود درمان، طي يك سال پس از شكستگي جان خود را از دست مي‌دهند كه اين آمار، رقم بالايي به حساب مي آيد.

اين ارتوپد متذكر مي‌شود: چنانچه فردي از ارتفاعي كمتر از سطح بدن خود سقوط كند و دچار شكستگي شود، قطعاً به پوكي استخوان مبتلا مي باشد.

پيشگيري بهتر از درمان

ژيلا اميني، كاهش وزن، ورزش‌هايي نظير شنا، پياده روي، دوچرخه سواري، همچنين انجام مرتب ورزش‌هاي مناسب براي ستون فقرات و زانوها، پرهيز از مصرف خودسرانه داروها، پرهيز از مصرف بيش از حد قهوه و سيگار، استفاده از لبنيات، ميوه جات و سبزيجات تازه نظير كاهو را در پيشگيري از بروز استئوپروز موثر مي داند.

وي ضمن تاكيد بر مصرف كلسيم به ميزان مناسب تصريح مي كند: در دوران كودكي و نوجواني كلسيم از طريق مواد غذايي جذب مي‌شود، اما پس از سن 30 سالگي جذب آن از طريق غذا كاهش مي يابد و براي جبران كمبود كلسيم نياز به مصرف مكمل‌ها مي باشد.

غانمي فرد، مقدار كلسيم مورد نياز بدن جهت پيشگيري از ابتلا به پوكي استخوان در افراد را 1000 تا 1200 ميلي گرم در روز عنوان مي كند و مي گويد: يك واحد لبنيات، معادل يك ليوان شير يا ماست و يا 45 گرم پنير، حدود 300 ميلي گرم از كلسيم مورد نياز روزانه را تامين مي‌كند.

مهران ستاره ضمن تاكيد بر لزوم تغذيه مناسب و پيشگيري از ابتلا به پوكي استخوان از همان سنين دبستان هشدار مي دهد: با ادامه روند تغذيه نادرست در جوامع امروزي نظير استفاده از فست فود، چيپس، پفك، همچنين بي تحركي و عدم بهره گيري از نور مناسب، نسل جديد در سنين بالاتر با مشكل بزرگتري در خصوص مقاومت و تراكم استخوان‌ها مواجه خواهد بود.

غلامرضا احمدي هدف از پيشگيري را جلوگيري از شكستگي استخوان و كاهش بار مالي اين بيماري به خانواده و جامعه عنوان مي‌كند و مي گويد: براساس انجام دانسيتومتري بايد برنامه ريزي لازم جهت آموزش عمومي و تلاش براي غني سازي مواد غذايي، همچنين پيگيري، مراقبت و درمان بيماران صورت گيرد.

همچنين ستاره خاطرنشان مي كند: به طور معمول سنجش تراكم استخوان پس از 55 سالگي انجام مي شود، اما با ادامه روند زندگي نادرست، اين بازه سني كاهش خواهد يافت.

درمان

يك جراح و متخصص ارتوپدي استخوان را بافت پويا و دائماً در حال ساخت و ساز و تخريب معرفي و تصريح مي ‌كند: هدف از درمان استئوپروز، كاهش پروسه تخريب نسبت به ساخت و ساز و منطقي كردن شيب كاهش تراكم استخوان مي باشد.

به گزارش ايسنا، اميني در خصوص درمان علائم استئوپروز از طريق فيزيوتراپي اظهار مي كند: چنانچه استخوان‌ها در اثر پوكي دچار شكستگي شده و محدوديت حركتي پيدا كرده باشند، با انجام ورزش‌هاي مناسب همچنين با بهره گيري از فيزيكال تراپي، الكتروتراپي و مكانوتراپي، دامنه حركتي مفاصل به حالت نرمال بازگردانده شده و از دفرميته آنها جلوگيري مي كند.

وي مي افزايد: فيزيوتراپي موجب كاهش درد و جلوگيري از پيشرفت بيماري مي گردد. در سنين بالاي 40 سال نيز كاهش درد و بازگشت دامنه حركتي مفاصلي كه محدوديت يافته‌اند، از طريق درمان امكانپذير مي باشد.

اميني با ذكراين مطلب كه استئوپروز در سنين بالاي 65 سال قابل درمان نيست، ابراز مي كند: در افرادي كه به ميزان زيادي داروي كورتون مصرف كرده‌اند، پوكي استخوان قابل درمان نمي باشد، اما دفرميته‌هاي مفاصل قابل رفع است.

وي هر دوره فيزيوتراپي را شامل 10 جلسه عنوان مي كند و مي گويد: طول دوره درمان با توجه به ميزان پيشرفت بيماري و تشخيص پزشك متفاوت مي‌باشد.

سازمان بهداشت جهاني سال‌هاي 2000 تا 2010 را دهه استخوان و مفاصل ناميده است و مي گويد: اين اقدام بيانگر آثار و تبعات ويرانگر و خطرزاي پوكي استخوان مي باشد كه عنوان «اپيدمي خاموش قرن» را نيز به خود گرفته است.

بر اساس تغييرات سال‌هاي اخير در ميزان اين بيماري در نقاط مختلف دنيا، پيش بيني مي شود اين بيماري در 60 سال آينده، در بعضي مناطق كه شيوع كمتري داشته، رو به افزايش خواهد گذاشت و برعكس مثلاً امروزه آمريكاي شمالي و اروپا نيمي از موارد شكستگي مفصل ران را در افراد مسن شامل مي‌شوند، با اقدامات پيشگيرانه‌اي كه در حال حاضر بر روي دختران جوان متمركز شده است تا سال 2050 اين ميزان قابل كاهش به يك چهارم مي‌باشد. اين در حالي است كه پيش بيني مي‌شود در آسيا و آمريكاي لاتين، شيوع پوكي استخوان همچنان رو به افزايش باشد.

«براي استخوان خود خرج كنيد، تا دچار اولين شكستگي نشويد!» اين شعار سازمان بهداشت جهاني در سال 2003 است. اما ما براي استخوان‌هاي خود چه كرده‌ايم؟
نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
1.64129s, 19q