بهبود شاخص‌هاي سلامت در شهر تهران

۱۳۸۸/۱۲/۱۹ - ۱۱:۰۵ - کد خبر: 19370
بهبود شاخص‌هاي سلامت در شهر تهران
سازمان جهاني بهداشت نيز تأمين سلامت را به‌عنوان تكليف همه دولت‌ها اعلام كرده است. بنابراين نتيجه روشن است؛ سلامت، مهم است چون تأمين و حفظ توسعه پايدار در گرو سلامتي است.

شايد از همين رو باشد كه گردانندگان سومين جشنواره برترين‌هاي پژوهش و نوآوري در حوزه مديريت شهري در كنار ساير موضوعات ارائه‌شده، بخشي را نيز تحت عنوان نقش مديريت در سلامت شهر تهران به بحث گذاشتند.

در دومين روز اين جشنواره‌كه اخيراًبرگزارشد، دكتر محمدمهدي گلمكاني، مديركل سلامت شهرداري تهران، كه رياست پانل نقش مديريت در سلامت شهر تهران را عهده‌دار بود، در سالن شماره‌3 مركز همايش‌هاي برج ميلاد ـ محل برگزاري جشنواره ـ حاضر شد و دكتر شيرين احمدنيا و دكتر ابوعلي ودادهير به‌عنوان سخنرانان پانل به ارائه مقالاتشان پرداختند.

نبض نيمه غايب

دكتر احمدنيا، عضو هيأت علمي دانشگاه علامه طباطبايي و عضو هيأت‌مديره و مدير گروه جامعه‌شناسي انجمن جامعه‌شناسي ايران است. عنوان مقاله او «نگاهي بر سلامت زنان در ايران و تهران» بود و موضوعش بررسي تحولات شاخص‌هاي سلامت زنان كه هم نگاهي به وضعيت كلي بهداشت و سلامت زنان در جامعه جهاني داشت و هم به‌طور خاص در مورد وضعيت سلامت زنان در شهرها و روستاهاي ايران بحث مي‌كرد.

او ابتدا به بيان ارزش سلامت پرداخت و گفت:سلامت به عبارتي يك ارزش مثبت تلقي مي‌شود و معمولا بهترين آرزوي انسان‌ها براي خود و براي ديگران را سلامت تشكيل مي‌دهد.

سلامت را هم در حكم وسيله و هم در حكم هدف مي‌توان به تصور آورد. سلامت وسيله‌اي است براي دستيابي به آرزوها و ايده‌آل‌هاي زندگي، براي دستيابي به موفقيت تحصيلي و يا شغل و حرفه مطلوب و يا دستيابي به همسر مناسب و در عين حال خود يك هدف به حساب مي‌آيد زيرا تمام تلاش‌ها و فعاليت‌هاي انساني در جهت نيل به زندگي توأم با سلامت و كاميابي شكل مي‌گيرد.

در فرهنگ ايراني نيز همواره تأكيد زيادي روي اين مفهوم شده و مي‌شود. عبارت« سلام، سلامتي مي‌آورد» براي بسياري آشناست كه تأكيد ديگري است بر اهميت سلامت در فرهنگ ايراني.

او گزارشي در مورد وضعيت سلامت زنان در كشورهاي مختلف جهان و به‌خصوص كشورهاي جهان سوم ارائه داد كه نشان مي‌داد چطور نسبت مستقيمي بين سلامت زنان و شاخص‌هاي توسعه اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي يك كشور برقرار است

يكي از جالب‌ترين مثال‌ها در اين مورد موضوع تنظيم خانواده بود. يك سوي تنظيم خانواده به موضوع پيچيده و كلاني چون كنترل جمعيت و فراهم كردن امكانات زندگي براي شهروندان مربوط است و سوي ديگر به نهاد كوچك خانواده وصل مي‌شود.

تنظيم خانواده زيرمجموعه بهداشت و سلامت زنان در سال‌هاي دوره باروري است كه دكتر احمدنيا آن را اينطور تشريح كرد: «وقتي سخن از بهداشت و سلامت زنان به ميان مي‌آيد به‌دليل اهميت و تعيين‌كنندگي سال‌هاي دوره باروري زنان، آنچه معمولا كانون توجه قرار مي‌گيرد مفهوم بهداشت باروري است كه ابعاد وسيع‌تري را در مقايسه با مفهوم تنظيم خانواده دربرمي‌گيرد.

بهداشت باروري بنا به تعريفي كه در كنفرانس بين‌المللي جمعيت و توسعه در سال 1994 در قاهره از آن به عمل آمده، عبارت است از: سلامت كامل فيزيكي، ذهني و اجتماعي و منظور از آن فقط فقدان بيماري يا ضعف در موضوعات مرتبط با سيستم باروري و كاركردها و جريان‌هاي آن نيست.

بهداشت باروري هم بر ظرفيت توليدمثل و آزادي براي تصميم‌گيري در مورد اينكه چطور وچه وقت آن را عملي سازند، دلالت دارد و هم به اينكه انسان‌ها از توانايي زندگي جنسي رضايت‌بخش و ايمن برخوردار باشند.

بهداشت باروري يكي از شاخص‌هاي بهداشت زنان در دنياست كه اتفاقا يكي از مهم‌ترين حوزه‌هاي بهداشت زنان است، به اين خاطر كه طيف وسيعي از شاخص‌ها را دربرمي‌گيرد «برخي از شناخته‌شده‌ترين ابعاد و مولفه‌هاي بهداشت باروري عبارتند از: ميزان باروري كل، ميزان استفاده از روش‌هاي پيشگيري از بارداري، نرخ مرگ و مير مادران، ميزان شيوع ناباروري و شيوع عفونت اچ.آي.وي در ميان زنان باردار».

دكتر احمدنيا روند تحولات و اوج و فرودهاي هر يك از اين شاخص‌ها را بررسي كرد و عوامل و متغيرهايي كه در ارتقا و يا تنزل هر يك از اين شاخص‌ها مؤثر بوده‌اند ذكر كرد. در نهايت حاصل تمام اين تعاريف و بررسي‌ها خبر خوشي بود كه مي‌گفت در بررسي تحولات شاخص‌هاي سلامت زنان در كشور ايران و نيز پايتخت آن شهر تهران، شاهد بهبود قابل‌توجه شاخص‌هاي حوزه بهداشت زنان و به‌ويژه بهداشت باروري هستيم.

پزشكي از نگاهي ديگر

سخنران دوم دكتر ابوعلي ودادهير بود؛ عضو هيأت علمي دپارتمان علوم اجتماعي دانشكده علوم انساني و اجتماعي دانشگاه تبريز و پژوهشگر مطالعات اجتماعي علم پزشكي و ژنتيك نوين. عنوان مقاله او «پزشكي‌شدن جامعه و زندگي روزمره در كلانشهرهاي ايران» بود.

دكتر ودادهير مدت‌هاست كه روي موضوع پزشكي‌شدن متمركز شده و تا به حال سخنراني‌هاي مختلفي در اين‌باره داشته و مقالاتي نيز نوشته است. او پزشكي‌شدن را قبلا در يكي از مقاله‌هايش به اسم «حرفه پزشكي و بازي پزشكي‌شدن» اين‌طور تعريف كرده است «استعاره پزشكي‌شدن، پروسه‌اي را نشان مي‌دهد كه به واسطه آن شمار قابل‌توجهي از موضوعات، وقايع و مسائل انساني؛ نظير تولد، سالخوردگي، يائسگي، الكليسم، چاقي، اعتياد  كه زماني در جامعه عادي تلقي و در حيطه‌ها و علوم غيرپزشكي تعريف و مديريت مي‌شدند، وارد قلمرو اقتدار پزشكي شده يا به نفع پزشكي مصادره شده و در نهايت از طريق رويكردها، ابزارها و مداخله‌هاي پزشكي، كنترل و مديريت مي‌شوند».

با توجه به اين پيشينه در مقاله‌اي كه دكتر ودادهير در نشست نقش مديريت در سلامت شهر تهران ارائه داد، مسئله اصلي، شمار زيادي از مسائل و موضوعات مرتبط با زندگي اجتماعي شهري بود كه از حيطه طبيعي يا نرمال خود خارج شده و وارد قلمروي پزشكي شده‌اند.

ورود آنها به عرصه پزشكي باعث مشروعيت يافتن و نهادينه شدن آنها به‌عنوان موضوعات شك‌ناپذير پزشكي شده و به زعم دكتر ودادهير اتفاقي كه در نتيجه چنين رويكردي افتاده است، به حاشيه رفتن و ناديده گرفته ‌شدن مسائل و موضوعات مهم‌تري در حوزه سلامت شهري است؛ موضوعات و مسائلي كه توفيق پزشكي شدن را پيدا نكرده‌اند.

«ظهور و افول مسائل و موضوعات مرتبط با سلامت شهروندان در كلانشهرهاي ايران به‌ويژه در 3دهه گذشته نتيجه فعاليت و اقامه دعوي و بازي‌هاي برساخت‌گرايانه به‌ويژه از جانب حرفه پزشكي بوده است. از اين‌رو ميزان پزشكي‌شدن يا برساخت و بازتعريف پزشكي مسائل و موضوعات مرتبط با سلامت شهروندان، براي مثال مسئله چاقي، نقش عمده‌اي در ظهور و افول آنان دارد.

در حالي‌كه مسائل و موضوعات مهم‌تري در حوزه سلامت شهري وجود دارد كه از چنين شرايطي برخوردار نيستند. با وجود شرايط يا حالات بالقوه مسئله‌دار نامحدودي كه سلامت شهروندان را در كلانشهرهاي ايران تهديد مي‌كند، فقط شمار محدودي از آنان توجه عمومي، رسانه‌اي و حرفه‌اي را به‌خود جلب مي‌كنند و يا در سطح جهاني، ملي و محلي به مثابه مسائل اصلي مرتبط با سلامت شهروندان تعريف مي‌شوند».

او در مقاله‌اش اين موضوع را شكافته بود كه اساسا چطور و از چه زماني فرايندي به اسم پزشكي‌شدن موازي با توسعه زندگي شهري پيدا  و در تمام حوزه‌هاي سلامت شهري تأثيرگذار شد.

اين جلسه با پرسش و پاسخ بين ارائه‌دهندگان مقالات و حاضران به پايان رسيد؛ پرسش و پاسخ‌هايي كه تا بيرون از سالن برگزاري جلسه و در راهروهاي مركز همايش‌ها نيز ادامه داشت و تمام‌شدني نبود.

همشهری آنلاین
نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
2.26504s, 19q