رو در رو با صرع

۱۳۸۶/۰۱/۰۴ - ۰۰:۰۰ - کد خبر: 1945
رو در رو با صرع

به گزارش سلامت نیوز، امروزه پيشرفتهاي علمي گرچه داروهاي بسيار مفيدي را براي درمان صرع به بازار عرضه كرده است، اما علي رغم موفقيت هاي چشمگير در امر تشخيص و درمان صرع، روانشناسان و متخصصين اعصاب و روان به اين نتيجه رسيدند كه درمان صرع تنها در گروه تشخيص صحيح آن و تجويز داروهاي مناسب نيست، بلكه علاوه بر دارو مجموعه عواملي ،نظير جنبه هاي اجتماعي و روانشناختي وجود دارد كه زندگي مبتلايان را در ابعاد مختلف جسمي ، رواني، اجتماعي ، خانوادگي و اقتصادي تحت تاثير قرار مي دهد . در ثاني امروزه نقش خصوصيات روانشناختي به ويژه نگرش افراد در پذيرش بيماري و مصرف دارو از يك طرف و حتي ميزان وقوع  و نوع تاثير دارو و نحوه پيگيري دستورات دارويي و ساير برنامه هاي درماني از طرف ديگر در كنترل بيماري صرع كاملا نمايان است.

 صرع چيست؟

براي پاسخ به اين سؤال نخست بايد ديد مغز آدمي چگونه ساختماني دراد . در بدن ، چه كارهايي انجام ميدهد. سلامت جسم و روان ، تا چه حد درگرو فعاليت مغز است؟ اختلال در كار يا ساختمان هر بخش مغز چه پيامدهايي دارد؟

مغز آدمي پيچيده ترين قسمت دستگاه عصبي است كه به وسيله سلولهاي عصبي قادر است تحريكات را از عوامل خارج دريافت و به انها جواب دهد. به تدريج  با تلاش جدي پزشكان ، اعتقاد به وجود جريان الكتريكي در مغز مطرح شد. يعني مغز مانند يك منبع ذخيره الكتريكي است كه از خود  جريان برق بسيار ضعيفي به صورت امواج الكتريكي منتشر مي كند و قادر به تخليه و عبور دادن اين نيروي الكتريكي به رشته عصبهاي ديگر در مغز است. البته توليد برق در سلول هاي مغز بر مبناي نظم و قاعده اي دقيق انجام مي گيرد و اگر اين نظم و قاعده دچار اختلال شود، در اين حالت سلولهاي مغز بسيار فعال مي شوند وبه طور درهم و برهم و نامنظم شروع به رساندن پيام به يكديگر مي كنند كه ممكن است اين پيامها نامنظم به تدريج به قسمتهاي ديگر مغز نيز سرايت كند و همچون آتش سركشي به سرعت در تمام مغز گسترده شود. وقتي اين اتفاق مي افتد، همه تا اعمال طبيعي  اين بيماران بيهوش مي شوند، كه در نهايت اين امر منجر به حملات صرع در فرد مبتلا مي گردد. اما به زودي اين آتش الكتريكي برپا شده به علت خستگي سلولها و نرسيدن اكسيژن و قند كافي به آنها، از طريق واسطه هاي وقفه دهنده مهار و خاموش مي گردد. بدين ترتيب است كه يك حمله صرعي در مدت چند ثانيه يا چند دقيقه پايان مي گيرد و دوباره اكثر سلولهاي مغز به فعاليت عادي خود مي پردازد.

حال بر اساس اين كه اين بي نظمي به جه علتي در مغز انجام گرفته باشد، يا در كدام قسمت مغز اتفاق بيفتد و يا چه سرعتي به قسمتهاي ديگر سرايت كند، انواع گوناگوني از صرع ايجاد مي شود كه معمولي ترين آنها را مي توان به سه دسته تقسيم كرد:

صرع عمومي ( ژنراليزه )

اين نوع صرع يا تشنج حالتي است كه تمام مغز درگير اختلال الكتريكي مي گردد. فرد مبتلا در اين حالت هوشياري و آگاهي خود را از دست مي دهد.

انواع صرع عمومي عبارتند از

الف ـ صرع بزرگ

يكي از شايعترين انواع صرع بزرگ مي باشد. شخص مبتلا به اين نوع صرع ، به يك باره بيهوش مي شود و محكم به زمين مي خورد ، بدنش سفت شده و فرياد نامفهمومي از گلوي او خارج مي گردد. پس از اندك زماني شروع به لرزش مي كند، بلافاصله اين لرزشها تبديل به انقباضاتي در بدن مي گردد كه در نتيجه آن ممكن است فرد زبانش را گاز بگيرد واگر مثانه بيمار پر باشد ادرار مي كند. حملات صرع بزرگ ، از چند ثانيه تا 3 تا 4 دقيقه طول مي كشد كه بعد از پايان حمله ، شخص براي يك يا چند دقيقه در حالت خواب آلودگي است وشديدا احساس خستگي مي كند.

ب ـ صرع كوچك  

اين صرع بيشتر در كودكان ديده مي شودو ارتباط نزديكي با صرع بزرگ دارد. شروع وپايان حملات به صورت ناگهاني است و به حدي خفبف است كه گاهي امكان دارد خود فرد، والدين و معلمين يا ديگران نيز متوجه آن نشوند. در اين صرع ، فرد مبتلا بدون اينكه دچار تشنج يا غش گردد، به مدت 5 تا 10 ثانيه مات و بي خبر مي ماند. اين وقفه ممكن است با چندين انقباض عضلاني مثل بهم خوردن سريع پلكها ، حركات مختصر دهان شبيه جويدن ، يا با لرزش خفيف دستها و بازوها همراه باشد. به هنگام حمله رنك كودك مي پرد، چشمهايش باز و زل زده است و بدون حركت به نقطه نامعلومي خيره مي شود. گاهي ممكن است اين حملات صدها بار يا بيشتر در طي يك روز ايجاد  شوند. اين نوع صرع در اواخر سنين كودكي ظاهر و با افزايش سن و پس از رسيدن به سن بلوغ خود به خود بهبود مي يابند ولي ممكن است به ندرت در بعضي افراد تبديل به صرع بزرگ گردد.   

 صرع موضعي

در اين صرع فقط قسمتي از مغز درگير مي شود كه دو نوع ساده و پيچيده دارد. در صرع موضعي ساده ، هوشياري فرد تغيير نكرده و علائم عصبي موضعي رخ مي دهد. در صرع موضعي مركب و پيچيده به دنبال تشنجات موضعي ساده فرد هوشياري خود را از دست داده و احتمالا به دنبال آن حمله بزرگ صرع به وقوع خواهد پيوست و يا دچار حالتهاي روحي خاص مي گردد.

صرع مداوم

 حمله صرع طولاني شده و يا پشت سر هم تكرار مي شود وشخص مصروع در حين حملات بيهوش مي ماند. صرع مداوم يك مورد اورژانس است ونياز به كمك هاي ويژه و درمان مخصوص دارد.

تشنج تب :

هرگاه با كودكي كه همراه با تب بالا دچار تشنج مي شود روبرو شديد ، بهترين راه براي پيشگيري از تشنج كاهش تب است . گذاشتن كيف آب سرد يا پارچه مرطوب روي ران ها و قفسه سينه ، باد زدن او و دادن استامينوفين يا آسپرين كمك بزرگي به كاهش تب مي نمايد. آموزش همراهان براي اينكه كودك تب دار را در پتو يا روانداز ضخيم نپيچند و ارجاع فوري بيمار به پزشك براي درمان لازم و كشف علت تب از نكات مفيد ديگر است. اين كودكان معمولا پس از سن 5 سالگي بطور خود بخودي از تشنج نب بهبود مي يابند . بنابر اين تشنج تب ناراحتي خوش خيمي است و با بيماري صرع فرق دارد.

مهمترين وظيفه ما در مورد همه بيماران تشنجي اين است كه كمك نماييم بيمار درمانهايش را بطور منظم و به مدت طولاني ادامه دهد.

در موقع بروز حمله صرع بزرگ چه بايد كرد؟

خونسردي خود را حفظ كنيد و بيمار را به پهلو بخوابانيد.  در زمان حملات تشنجي هرگز جلوي حركات دست وپاي بيمار را با زور نگيريد، اين امر بسيار خطرناك بوده و ممكن است موجب بروز آسيب يا شكستگي شود.

مواظب باشيد به سر بيمار صدمه اي وارد نشود . مثلا مي توان يك بالش يا دست خود را زير بيمار بگذاريد. از خورانيدن مايعات به بيمار يا پاشيدن آب بر روي وي خودداري نماييد.

بيمار را به پهلوي چپ يا راست قرار داده تا در صورت وجود دندان مصنوعي يا غذا در دهان بيمار ؤ مجراي تنفسي وي بسته نشود. به هنگام حملات تشنجي ، سعي نكنيد به زور فشار ، فك بيمار را از هم جدا كنيد اين عمل ممكن است موجب آسيب يا شكستگي دندانها شود.

پس از بووز حمله ، بيمار نبايد چيزي بنوشد يا داروي ضد صرع بيشتري مصرف كند ،در صورت بروز گيجي پس از حملات ، بيمار نياز بيشتري به دلداري و تسلي خاطر دارد.

عوامل تشديد كننده و تسريع كننده صرع

بيماران مصروع  همواره سعي دارند تا اطلاعاتي را در مورد تاريخچه علل بيماري و عواملي كه باعث تسريع و تشديد حملاتشان مي گردد، بفهمند. آنها مايلند بدانند در چه شرايطي ممكن است حملات افزايش پيدا كند. فرد مصروع به طور مداوم در پي درك علت صرع خويش است . متاسفانه در بين پزشكان اين گرايش وجود دارد  كه به جاي آموزش به فرد و كمك به فرد و كمك به فرد مصروع در روبرو شدن با مشكلات ، توصيه هاي خود را بيشتر متوجه اطرافيان يا والدين آنها مي نمايند. جاي تعجب است كه خيلي از از اين بيماران بعد از سالها مراجعه به مراكز درماني هنوز در باره بيماري خود، علل آن ، عوامل تشديد و تسريع كننده آن و ....مطالب بسيار كمي مي دانند.

به اين خاطر برخي از پديده ها و عوامل تشديد كننده حملات صرع جهت آشنايي شما ذكر گرديده است :

    نخست اين كه بيماران بايد بدانند كه كم شدن سلامت جسماني به هر دليل مي تواند حملات را افزايش دهد،  بيماريهاي عفوني به خصوص اگر همراه با تب بالا باشدممكن است باعث ايجاد حملات صرع در فرد گردد.

    تنفس عميق بر اثر ورزشهاي سنگين مي تواند باعث عود حملات گردد. بيخوابي و خستگي مفرط مي تواند نقش مهمي در فراواني حملات داشته باشد. تماشاي زياد تلويزيون و روشناي فلاش مانند،‌ نيز مي تواند  حملات صرع را تسهيل كند.

    گزارش شده است كه معمولا اولين حمله صرع بعد از يك شوك روحي نظير خبرهاي تكان دهنده ، هيجانات و فشارهاي روحي انجام گرفته است. موزيك و سرو صدا به دليل هيجاناتي كه در فرد ايجاد مي كند مي تواند منجر به حمله صرع گردد. مصرف الكل و قطع ناگهاني بعضي از داروها ، تعويض ناگهاني داروهاي ضد صرع نيز مي تواند باعث برانگيخن حملات صرع شود، روزه داري اين افراد به دليل كم شدن قند خون بايد با مشورت پزشك انجام گيرد.    گزارش شده است كه بعضي از وضعيتهاي  فيزيكي ، مثل خم شدن و پايين آوردن سر در بيماران باعث حمله صرع گردد.

 آيا صرع ارثي است؟

اين سوال اغلب بيماران است . زن وشوهرهاي  جواني كه قصد دارند بچه دار شوند ، طبيعتا خيلي نگران اين موضوع هستند، به ويژه اگر در تاريخچه خانواده هريك از دو طرف يا يكي از آنها صرع وجود داشته باشد، اين مساله اهميت بيشتري پيدا مي كند. نقش عوامل ارثي در ايجاد بيماري صرع هنوز به درستي شناخته نشده است. در بعضي از مبتلايان به صرع ممكن است يك زمينه ژنيتكي قوي وجود داشته باشد كه در اين صورت مشاوره ژنيتگي مي تواند سودمند واقع شود.

علل صرع 

خوب است ابتدا با نظر عوام در مورد علل صرع آشنا شويم . عده اي علت حمله را جن زدگي،  سحر شدن توسط ديگران ، آثار گناه ، ضعف اعصاب و بيماري رواني مي دانند. به همين دليل توصيه هاي درماني خاصي مي كنند مثلا دور بيمار افتاده خط مي كشند، به او نزديك نمي شوند، دعا براي او مي نويسند ، به جن گير مراجعه مي كنند يا آب قند و چيزهاي ديگر به وي مي خورانند.

 اما واقعيت اين است كه صرع نوعي اختلال در كاركرد سلولهاي مغزي است كه باعث پخش جريانهاي مغزي اضافي اضافي به صورت ناگهاني و انتشار آن به سراسر مغز مي شود.علت صرع گاه صدمه مغزي ، و گاه نيز ارثي است.

البته صرع يك بيماري نيست، بلكه مانند تب ، علامتي از يك سري بيماريهاست كه در بدن انسان وجود دارد. از عمده ترين علل صرع مي توان عوامل زير را نام برد :

    بيماريهاي مادر زادي و ارثي بودن

    صدمات زايمان در هنگام تولد

    عفونت هاي حاد

    تشنج ناشي از تب

    ضربه به سر

    تومور مغزي

    الكلوو بعضي از سموم دفع آفات

    بيماريهاي مغز عفونتها و ضربه هاي مغزي از علل شايع صرع هستند

  
درمان داروئي صرع:

درمان دارويي صرع با كشف اثر ضد تشنجي داروي برميد پتاسيم در سال 1857شروع شده شد. اين دارو تا بيش از هفتاد سال ، داروي ترجيحي در درمان صرع بود. پس از آن فنوباربيتال  در سال 1912 كشف و سنتز شد. 25 سال بعد از كشف فنوباربيتال در سال 1938 فني توئين و  سپس تري متاديون معرفي گرديدند. كاربازماپين نيز در سال 1967 وسديم والپروات در سال 1974معرفي شدند.بعد از 15 سال ، سه درائي ضد تشنج جديد فلبامات ،لاموتريژين و گاباپنتين به بازار عرضه شدند وسپس داروهاي جديد ديگري نيز معرفي گرديدند.

نسل جديد داروهاي ضد صرع اغلب در درمان صرع ها ي نقاوم به درمان استفاده مي شوند. در 70% موارد ، حملات صرع با يك دراو بطور كامل كنترل مي گردد. در 10 % موارد شدت و فراكانس حملات كاهش يافته و در 20% باقيمانده نيز ، علي رغم درمانهاي مناسب دارويي ، حملات غير قابل كنترل و مقاوم باقي مي مانند.

اگر پزشك داروهاي ضد جنون را تجويز مي ‌كند، بيمار بايد بداند كه طول دروه درمان طولاني مدت خواهد بود. در اغلب موارد در صورتيكه بيمار به مدت چند سال هيچ حمله ضد تشنجي نداشته باشد. پزشك تصميم به كاهش تدريجي و نهايتا قطع دارو خواهد گرفت.
هدف :

هدف از درمان دارويي ، قطع يا به حداقل رسانيدن تعداد تشنج ، بدون ايجاد عوارض جانبي جدي و خطرناك مي باشد. دردرمان دارويي صرع بايستي بين كنترل صرع و عوارض دارويي بالانس مناسب برقرار گردد.

انتخاب دارو:

انتخاب دارو بستگي به عوامل مختلفي از جمله سن بيمار ، نوع تنشج ، تداخل دارويي ، سهولت مصرف دارو و عوارض دارويي دارد.

الف ـ سن بيمار : بعضي از داروهاي ضد صرع ، در دوره هاي سني مختلف ، عوارض متفاوت و خاصي را نشان مي دهند. مثلا داروي سديم والپروات در نوزادي وشيرخوارگي احتمال عارضه كبدي بيشتري نسبت به سنين جواني و ميانسالي دارد.

ب ـ نوع تشنج : هرگاه از داروهاي ضد صرع بر روي نوع خاصي از صرع ، مؤثرتر هستند. مثلا  داروي اتوسوكسيمايد، برروي حملات آبسانس يا صرع كوچك ، تاثير بهتري نسبت به حملات صرع بزرگ خواهد گذاشت .

تداخل دارويي:

گاه پزشك براي كنترل صرع مجبور به تجويز  دو يا چند داروي ضد صرع بصورت همزمان مي باشد. در اين موارد انواع خاصي از داروها مي توانند اثرات جانبي همديگر را تشديد كنند كه در اين صورت ،جهت كاهش اين مشكل ، بهتر است داروهايي انتخاب شوند كه تداخل كمتري باهم دارند.

د- سهولت مصرف دارو:در درمان فرد مصروع ، وقتي دو دارو به يك نسبت در كنترل حملات مؤثرند، دارويي انتخاب مي شود كه نحوه مصرف آن آسانتر باشد. مثلا پزشك به جاي مصرف سه وعده دارو در روز يك وعده از آن را براي بيمار تجويز نمايد.

و ـ عوارض دارويي : بعضي داروها مي توانند عوارض گوارشي ،پوست ومو، اختلالات كبدي ، كليوي ؤ خوني ؤ عوارض مربوط به دستگاه سيستم عصبي مركزي ( گيجي ، خواب آلودگي ،اختلال تعادل و اختلال شناختي ) ، اختلال جنسي ، اختلال متابوليسمي ( متابوليسم كلسيم ) ، اختلال در رشد لثه و تغيير اشتها را ايجاد كنند لازم به تضيح است عوارض كلي ذكر شده مربوط به تمام داروهاي ضد جنون نيست . بلكه يك داروي خاص تمام عوارض فوق را ايجاد نمي نمايد بلكه عارضه هر دارو محدود مي باشد. از طرفي اگر براي دارويي عارضه بخصوصي ذكر شده است ، به اين مفهوم نيست كه مصرف داروي فوق در هر فرد ، حتما منجر به ايجاد عارضه مذكور خواهد شد. مثلا ممكن است فردي اختلال گوارشي يا حساسيت پوستي نسبت به دارويي پيدا كند، ولي فرد ديگر با همان دارو هيچ عارضه اي نداشته باشد. اينكه بيمار كدام يك از عوارض فوق را پيدا مي‌كند  بستگي به نوع دارو ، تعداد داروها و پاسخ فردي دارد. در بعضي موارد شروع مصرف دارو به ميزان كم و افزايش تدريجي آن ( تا رسيدن به مقدار مناسب ) سبب كاهش بروز عوارض دارويي مي شود.

در نهايت با وجود همه عوارضي كه براي مصرف دارو ذكر گرديد ، توجه به اينكچگونهه الزامي است كه مصرف صحيح دارو، با در نظر گرفتن تمام عوارض آن ضروري و اساسي است و قطع خودسرانه آن مي تواند عواقب جبران ناپذيري داشته باشد.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.30534s, 19q