يك‌پنجم مردم كشور دچار يكي از اختلالات روانپزشكي هستند

۱۳۸۹/۰۸/۰۲ - ۱۱:۱۲ - کد خبر: 20696
يك‌پنجم مردم كشور دچار يكي از اختلالات روانپزشكي هستند
سلامت نیوز: يك‌پنجم مردم كشور دچار يكي از اختلالات روانپزشكي هستند كه البته بخش خيلي كوچكي از اين اختلالات مربوط به بيماري‌هاي حاد روانپزشكي است اما پيشگيري از ابتلا به اين اختلالات حلقه مفقوده‌اي كه گويي به فراموشي سپرده شده است.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از فارس وقتي موضوع سلامت روان مطرح مي‌شود بيشتر ذهن‌ها به سمت بيماري‌ها و اختلالات رواني مي‌رود و كمتر به اين فكر مي‌شود چه كنيم كه به اين اختلالات دچار نشويم؟

بيشتر برنامه‌ها و قوانيني هم كه وزارت بهداشت يا سازمان بهزيستي در زمينه سلامت روان در نظر گرفته است مربوط به نحوه خدمت‌رساني به بيماران رواني و افزايش تخت‌هاي روانپزشكي آنهاست و كمتر به اين موضوع كه چه كنيم به اين اختلالات دچار نشويم توجه شده است.

از طرف ديگر قانون سلامت روان هم كه كار كارشناسي آن از سال 82 تا فروردين 88 به طول انجاميد و از آن زمان تا به حال طبق وعده‌هاي مكرر ولي در حد حرف قرار است به صورت لايحه به دولت و مجلس برود هم در 10 فصل و 107 ماده تدوين شده است كه با وجود اختلاف نظر برخي كارشناسان مبني بر عدم نامگذاري اين لايحه به عنوان سلامت روان، بيشتر به موضوع درمان و بستري بيماران پرداخته و جاي خالي سلامت واقعي روان خالي است.

مي‌توان گفت كه بخش زيادي از ايجاد سلامت روان به موضوع آگاهي اجتماعي از مهارت‌هاي زندگي، فرزندپروي، ازدواج و ساير موارد برمي‌گردد كه طبق نظر برخي كارشناسان در اين زمينه كم‌ كار شده است. هفته سلامت روان هم آمد و رفت اما اينكه طي اين هفته چه دستاوردي عملي در زمينه سلامت روان داشته است موضوعي است كه خود جاي بحث جداگانه دارد.

*زندگي ماشيني موجب افزايش بيماري‌هاي رواني شده است

رسول پيرسالار كارمند 34 ساله در اين زمينه مي‌گويد: بخشي از مشكلات رواني كشور به خاطر گسترش تكنولوژي و فن‌آوري‌هاي جديد است و اينكه زندگي در شرايط دنياي امروز موجب شده انسان‌ها ديگر از خود دست بردارند و به نوعي به عنوان يك ماشين زندگي كنند.

وي مي‌افزايد: فشارهاي اقتصادي و اجتماعي هم موجب شده كه ديگر فرد به فكر سلامت رواني خود نباشد . نتيجه اين مي‌شود كه پس از مدتي به علت تحمل اين مشكلات و نبود آموزش‌هاي لازم در زمينه سلامت روان فرد دچار بيماري‌هاي رواني مي‌شود.

وي اضافه مي‌كند: در حال حاضر انواع افسردگي‌ها در بين بسياري از شهرنشين‌ها وجود دارد. در مورد سلامت روان هم بايد گفت رسانه‌ها و دستگاه‌هاي متولي به اين موضوع بسيار كم پرداختند و به نوعي ما خود را براي شرايط جديد كه پيش رويمان است و استرس‌ها روز به روز افزون‌تر مي‌شود آماده نكرده‌ايم كه اميدوارم براي 10 سال آينده فكري بكنيم.

*آموزش سلامت روان در دوران نوجواني و جواني بسيار كم است

ليلا فراهاني دانشجوي 30 ساله نيز مي‌گويد: فكر مي‌كنم كه شاخصي براي سلامت روان وجود ندارد و شايد اين موضوع به اين دليل است كه به اندازه سلامت جسمي به سلامت روحي و رواني پرداخت نشده است. كشور در اين زمينه دچار ضعف است.

وي مي‌افزايد: همچنين مشكلات مردم، صنعتي شدن و مدرن‌تر شدن جامعه اين مشكلات را ايجاد كرده است و اينكه فرد بتواند خودش را با شرايط جديد روحي تطبيق دهد با مشكل روبه‌رو است.

فراهاني ادامه مي‌دهد: همچنين آگاهي عمومي جامعه در زمينه آموزش‌هاي لازم براي كنترل استرس‌ها و اضطراب‌ها بسيار پايين است و از جمله شاخص‌هاي آن مي‌توان به اين موضوع اشاره كرد كه هنوز بسياري از افراد هستند كه به روانشناس و مشاور طوري نگاه مي‌كنند كه هر وقت بيمار رواني شدند بايد به آنها مراجعه كنند.

*افراد به ظاهر سالم ولي پرخاشگر در جامعه زياد است

احمد حسيني، كارمند 40 ساله نيز مي‌گويد: در زمينه آموزش‌هاي سلامت روان اطلاع زيادي ندارم و هر چه در ذهن دارم به صورت كلي است نه عملي. به دليل نبودن فراغت و مشكلات زياد اجتماعي كمتر به اين موضوع پرداخته شده لذا بايد گفت كه اين مشكلات و بيماري‌هاي رواني در كوتاه مدت اتفاق نمي‌افتد.

وي افزود: اين استرس‌هاي موجود به من و به صورت ارثي به بچه من انتقال داده مي‌شود و به نوعي نسل پس از من نسل عصبي خواهد بود.لذا مي‌بينيم در جامعه افرادي به ظاهر سالم وجود دارند اما پرخاشگري آنها زياد است.

* سلامت رواني چيزي فراتر از بيمارنبودن است

فربد فدايي، مدير گروه روانپزشكي دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي در تشريح شاخص‌هاي يك انسان سالم از نظر سلامت روان مي‌گويد: سلامت رواني چيزي فراتر از بيمارنبودن است و تنها نداشتن علائم بيماري رواني نشان‌دهنده سالم بودن فرد از نظر بيماري رواني نيست بلكه به عنوان مثال از ويژگي‌هاي فرد سالم مي‌توان به اينكه فرد دچار اختلال در كاركردهاي رواني مانند تفكر، عاطفه، توجه و تمركز نيست اشاره كرد.

وي اضافه مي‌كند: اينكه فرد خودش را قبول دارد و بالاتر و پايين‌تر از آنچه هست نمي‌بيند، با خودش و مردم اطراف خود هماهنگ است و مي‌تواند با ديگران ارتباط خوبي برقرار كند، وظايف فردي و خانوادگي و اجتماعي خود را به نحو كاملي انجام دهد و تمام توان خود را در خدمت رسيدن به هدف‌هاي الهي و انساني به كار مي‌گيرد و احساس رضايت، شادي و كمال ‌كند، مي‌توان گفت چنين فردي از نظر رواني سالم است.

فدايي با بيان اينكه چطور مي‌توانيم به اين وضعيت برسيم تصريح مي‌كند: براي رسيدن به آن ابتدا بايد حداقلي از نيازهاي اوليه فرد برطرف شده باشد به عنوان مثال نياز به آب، غذا، پوشاك و مسكن فرد رفع شده باشد و ساير نيازها هم از قبيل عشق، احترام و دستاورد در زمينه شغلي محقق شده باشد و سرانجام شكوفايي يعني محقق كردن آنچه خداوند در فطرت پاك او قرار داده جلوه‌گر شود.

اين متخصص روانپزشكي ادامه مي‌دهد: بيماري‌هاي رواني بر اثر دو عامل زمينه و فشار رواني يا استرس ايجاد مي‌شود كه زمينه ممكن است ژنتيكي باشد يا جنبه روانشناختي داشته باشد. مثل اينكه فرد در خانواده‌اي بزرگ مي‌شود كه نسبت به هم محبتي ندارند و خيلي سرد هستند يا اينكه فرد داراي زمينه اجتماعي مانند فقر و محروميت است اما بايد در نظر داشت كه اين زمينه‌ها به تنهايي نمي‌تواند موجب بيماري‌هاي رواني شود.

وي مي‌افزايد: براي ايجاد بيماري رواني چيزي به نام استرس ضرورت دارد كه آنچه ما بايد انجام دهيم اين است كه استرس را كمتر كنيم.

فدايي مي‌گويد: پرخاشگري، بي‌توجهي به حقوق ديگران و زياده خواهي از عوامل مهم استرس‌زا هستند كه هر چه ما سالمتر زندگي كنيم و استرس كمتري داشته باشيم. كمتر دچار بيماري رواني مي‌شويم از جمله اينكه محبت و ادب نسبت به ديگران زندگي در محيط كم سر و صدا و ازدحام، نزديك بودن به طبيعت و وجود تسهيلات شهري مي‌تواند به كاهش استرس كمك كند.

وي اضافه مي‌كند: ضرب آهنگ زندگي در شهرها تند است و مردم بايد بلافاصله از جايي به جاي ديگر بروند و هميشه تحت فشار هستند. به همين دليل، در معرض بيماري‌هاي رواني و روان‌تني مانند زخم معده، اثني‌عشر، سكته قلبي و مرگ ناگهاني قرار دارند.

مدير گروه روانپزشكي دانشگاه علوم بهزيستي خاطر نشان مي‌كند: بايد به مردم داشتن هدف‌هاي منطقي آموزش داده شود و اين طور نباشد كه آنها زندگي را صحنه رقابت تلقي كنند بلكه زندگي بايد به صورت همكاري باشد و بايد بر جنبه‌هايي از فرهنگ كه بر همكاري و تعاون تكيه مي‌كند تأكيد كرد به عنوان مثال ديده شده افرادي كه به همسايگان كمك مي‌كنند يا دوستي دارند كه در سختي‌ها به او تكيه مي‌كنند كمتر به استرس دچار مي‌شوند.

*نيازمند قوانين جديد براي مديريت استرس در جامعه هستيم

محمدرضا خدايي، رئيس بيمارستان روانپزشكي رازي مي‌گويد: استرس، مسئله كل جامعه است كه آسيب‌هاي زيادي را در زندگي مردم به وجود مي‌آورد و نيازمند قانون و برنامه‌هاي مدوني براي مديريت استرس در كل جامعه هستيم.

وي با اشاره به اينكه بهداشت روان مقوله‌اي نيست كه متولي آن يك فرد باشد، گفت: اين موضوع از خود فرد كه چطور بايد با مسائل شخصي و استرس‌ها و اضطراب‌هاي روزانه رفتار كند شروع مي‌شود و به خانواده و در نهايت اجتماع مي‌رسد.

خدايي تصريح مي‌كند: اگر سياستگذاري‌ها به سمتي رود كه فرد بتواند استرس‌هاي موجود خود را به خوبي مديريت كند و در كنار آن قوانيني تصويب شود كه متضمن بهداشت روان فرد، جامعه و خانواده باشد در اين زمينه حركت‌هاي مناسبي را انجام داده‌ايم.

وي با بيان اينكه استرس را نمي‌توان حذف كرد بلكه بايد آن را مديريت كرد، ادامه مي‌دهد: سازمان بهداشت جهاني در نظر دارد اختلالاتي مانند اضطراب و افسردگي و مسائل روانشناختي را جزء اولين اولويت‌هاي مسائل بيماري‌هاي خود ببرد چرا كه احساس مي‌شود در حال حاضر شايع‌ترين بيماري‌ها، بيماري‌هاي روانپزشكي است.

رئيس بيمارستان روانپزشكي رازي خاطر نشان مي‌كند: در حال حاضر برنامه‌هاي آموزشي خوبي براي بهداشت روان از طريق رسانه‌ها در حال انجام است اما اين به معناي رسيدن به كمال نيست و بايد مدارس، جامعه، بخش فرهنگ؛ متوليان امر سلامت و رسانه‌ها در اين زمينه درگير شوند. مسئله استرس‌ها، مسئله كل جامعه است و بايد در اين زمينه آموزش و پيشگيري در اولويت برنامه‌ها قرار گيرد.

* ميزان آگاهي والدين از مهارت‌هاي فرزندپروري مطلوب نيست

عباسعلي ناصحي، مدير كل دفتر سلامت روان وزارت بهداشت مي‌گويد: ميزان آگاهي والدين از مهارت‌هاي فرزندپروري به هيچ وجه مطلوب نيست ولي با شروع آموزش‌ها اين وضعيت‌ بهتر شده است.

وي مي‌افزايد: برنامه سلامت روان كودكان و نوجوانان بيشتر گرايش به پيشگيري از اختلالات رواني و اعتياد دارد و در همين زمينه آموزش مهارت‌هاي زندگي براي افراد و آموزش مهارت‌هاي فرزندپروري براي والدين را از طريق آموزش و پرورش و دانشگاه انجام مي‌دهيم.

وي همچنين در خصوص وضعيت سلامت روان زنان مي‌گويد: سلامت روان زنان از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردار است، زنان 50 درصد از جمعيت كشور را تشكيل مي‌دهند و به عنوان ركن اصلي خانواده و جامعه تلقي مي‌شوند. جامعه سالم در گرو خانواده سالم است و خانواده سالم در گرو زن سالم است.

مشاور معاون بهداشتي وزارت بهداشت در امور سلامت روان اضافه مي‌كند: سلامت 3بعد دارد كه به سلامت جسمي، رواني و اجتماعي تقسيم مي‌شود اولين چيزي كه به ذهن مي‌رسد سلامت جسمي است ولي سلامت روان و اجتماعي نيز از اهميت زيادي برخوردار است.

ناصحي مي‌گويد: در بررسي‌هايي كه در سال 1380 از نظر ميزان شيوع اختلالات رواني در سطح كشور برگزار شد مشخص شد كه شيوع بيماري‌هاي رواني در كشور 21 درصد است كه در زنان 26 درصد و در مردان 15 درصد بوده است كه اين آمار تقريباً مشابه كشورهاي ديگر است. بايد ببينيم كه چرا اختلالات رواني در ميان زنان بيشتر از مردان است.

وي اضافه مي‌كند: از علل بيولوژيك مي‌‌توان به اثرات هورمون‌هاي جنسي استروژن و پروژسترون اشاره كرد. تغييراتي كه در سيكل ماهانه زنان رخ مي‌دهد موجب افزايش افسردگي مي‌شود. سن بلوغ جسمي و جنسي نيز در زنان پايين‌تر از مردان است.

ناصحي مي‌افزايد: از عوامل ديگر كه موجب بروز اختلالات رواني در زنان مي‌شود مي‌توان به حاملگي، زايمان، شيردهي، بچه‌داري، يائسگي، عادات ماهانه و استرس‌هاي مربوط به آن اشاره كرد.

مدير كل سلامت روان وزارت بهداشت ادامه مي‌دهد: از علل اجتماعي اختلالات رواني مي‌توان به سطح اقتصادي و اجتماعي پايين‌تر زنان نسبت به مردان اشاره كرد و سوء‌ استفاده‌هاي جنسي و جسمي از زنان نسبت به مردان بيشتر است.

وي مي‌گويد: زنان را مسائلي مانند بالا رفتن سن ازدواج، افزايش تدريجي ميزان طلاق، زندگي مجردي، افزايش تدريجي سوء مصرف مواد، باورهاي فرهنگي غلط عليه زنان به عنوان تهديد زنان اشاره مي‌شود كه سوء مصرف مواد محرك در زنان 70 و در مردان 30 است.

*اطلاعات مردم در زمينه سلامت روان زياد نيست

سيدمهدي صميمي، مدير گروه روانپزشكي بيمارستان امام حسين(ع) مي‌گويد: در دهه اخير اين آموزش‌ها از طريق رسانه‌ها افزايش يافته است اما هنوز كفايت نمي‌كند البته هنوز وجود اطلاعات غلط نيز هست مانند خرافات كه در زمينه بيماري‌هاي روانپزشكي وجود دارد و اجازه نمي‌دهد فرد به طور منطقي عمل كند و مشكل خود را حل كند.

اين استاد دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي يادآور شد: استرس‌هاي بيروني به تنهايي نمي‌تواند بيماري ايجاد كند و اگر فردي با اين استرس‌ها بيمار ‌شود زمينه آن نيز در فرد وجود داشته است. همچنين مهارت استرس از مهارت‌هايي است كه افراد بايد داشته باشند چرا كه ما رفاه فرد را فقط با نداشتن بيماري نمي‌سنجيم و براي سلامت حد و مرزي قائل نيستيم.

صميمي يادآور شد: در اين زمينه راهكارهاي مناسبي مانند پرداختن به مسائل آموزش مهارت‌هاي زندگي مطرح است كه براي گروه هدف كودكان و نوجوانان مي‌تواند بسيار سودمند باشد و بايد از سنين دبستان هم شروع شود.

وي اضافه كرد: اين برنامه‌ها از طرف وزارت بهداشت 6 سالي است آغاز شده ولي تاكنون هيچ حركت مثبتي در اين زمينه صورت نگرفته است و آنچه در وزارت بهداشت انجام شد در آموزش دبستاني قرار نگرفته است.

*سرمايه‌گذاري كافي در زمينه سلامت روان در كشور انجام نشده است

حسن امامي رضوي، معاون درمان وزارت بهداشت نيز مي‌گويد: در زمينه سلامت روان در كشور سرمايه‌گذاري كافي صورت نگرفته و بيمه‌ها به تحت پوشش قراردادن اين خدمات تمايل ندارند.

وي مي افزايد: با وجود اينكه بار بيماري‌هاي رواني در كشور در رده دوم قرار دارد اما اولويت‌هاي بيمه‌ها بر اين موضوع نيست و مشكل ما عدم گرايش بيمه‌ها به اين سمت است. به عنوان مثال تحت پوشش قرار گرفتن داروهاي جديد به راحتي در بيمه پذيرفته مي‌شود اما مشاوره روانپزشكي كه شايد از جمله نيازهاي روزمره مردم باشد را بيمه‌ها قبول نمي‌كنند.

امامي رضوي درباره قانون سلامت روان نيز يادآور مي‌شود: ايراداتي به متن پيش‌نويس قانون سلامت روان گرفته شده بود كه در حال حاضر متن اصلاح و ‌نهايي شده است و پس از تصويب لايحه در دولت به مجلس خواهد رفت. اميدواريم تا يك ماه ديگر لايحه آماده شود.

*برنامه هاي وزارت بهداشت براي سلامت روان

عباسعلي ناصحي، مشاور معاون بهداشتي وزارت بهداشت نيز با اشاره به برنامه‌هاي در حال انجام و در دست تهيه در زمينه سلامت روان وزارت بهداشت مي‌گويد: آموزش مهارت‌هاي زندگي و فرزندپروري، همكاري نزديك با هيئت علمي دانشگاه‌ها، انگ‌زدايي از افراد داراي اختلالات رواني، تلاش در جهت حفظ و تثبيت جايگاه سلامت روان، تلاش در زمينه تأمين سلامت اجتماعي از طريق اجراي پيشگيري و درمان اختلالات روانپزشكي به كمك شبكه بهداشت از مهمترين برنامه‌هاي انجام شده اين اداره است.

وي ادامه مي‌داد: تدوين جامع طرح پيشگيري از خودكشي، تدوين طرح جامع پيشگيري از اعتياد به كمك ستاد مبارزه با مواد مخدر، اجراي برنامه جلوگيري از كودك‌آزاري با همكاري سازمان بهداشت جهاني، تدوين طرح جلوگيري از همسرآزاري، بازنگري و به روز كردن خدمات سلامت روان، تدوين طرح بازتواني بيماران رواني و خدمات پس از ترخيص، تأسيس مراكز سلامت روان، تلاش براي بخش‌هاي رواني ثابت و روان‌تني در بيمارستان‌ها و تدوين طرح ادغام درمان‌هاي مبتني بر معنويت از مهمترين برنامه‌هاي در حال تهيه اين اداره است.
نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
6.40621s, 18q