20 درصد ايراني‌ها به فقر و كم‌غذايي مزمن دچار هستند

۱۳۸۹/۰۹/۲۰ - ۱۲:۳۷ - کد خبر: 21992
سلامت نیوز:عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان گفت: فقر به عنوان يكي از عوامل مؤثر در ناامني غذايي و سوءتغذيه مطرح است و در 20درصد خانوارهاي كشور، فقر و كم‌غذايي به صورت مزمن وجود دارد.

مرتضي صفوي در گفت‌و‌گو با  فارس، افزود: در نگاه اول شايد كاهش سهم غذا در سبد هزينه خانوار به علت افزايش هزينه در جاي ديگر به نظر برسد اما واقعيت آن است كه اولاً درآمد واقعي افراد افزايش نيافته است، ثانياً توان خريد كالاهاي صنعتي و سهم آن در سبد هزينه بالا نرفته است.

وي گفت: اما در مقابل سهم كالاهاي خدماتي افزايش قابل ملاحظه‌اي داشته است. بدين ترتيب ملاحظه‌ مي‌شود كه كاهش سهم غذا در سبد هزينه خانواده نه به دليل بهبود وضع معيشت كه به دليل ورود كالاهاي جديد به سبد هزينه خانوار است،‌در واقع كالاها و خدمات جديد جا را براي غذا تنگ كرده است.

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان اضافه كرد: بدين ترتيب از نظر اقتصادي روند موجود نشان مي‌دهد كه در كوتاه و ميان‌مدت نمي‌توان انتظار تغيير جدي در وضع معيشت و تغذيه جامعه داشت. به دليل ميزان درآمد سرانه و نحوه توزيع آن عملاً جامعه‌اي 2 قطبي خواهيم داشت. در يك سو سوءتغذيه و در سوي ديگر دهك‌هاي درآمدي كه دچار بيش‌خواري هستند قرار مي‌گيرند.

صفوي گفت: استفاده از يارانه ابزاري فراگير شناخته مي‌شود كه در صورت وجود انحراف در انتخاب گروه‌هاي هدف اثربخشي لازم را نخواهد داشت. از موضع تغذيه‌اي يكي از پيامدهاي استفاده از يارانه‌ به عنوان راه‌حل، اين مشكل را به دنبال دارد كه عموماً كالاهاي مورد بيشترين پوشش يارانه‌اي قرار مي‌گيرند كه فراگيري مصرف آنها در كشور به ويژه براي اقشار آسيب‌پذير و زير خط فقر بيشتر باشد. بنابراين كالاهاي كميت محور (مثل غلات و روغن) مورد پوشش و تأكيد بيشتري قرار مي‌گيرد كه نتايج مطلوبي را به دنبال نخواهد داشت.

وي افزود: فقر به عنوان يكي از عوامل مؤثر در ناامني غذايي و سوءتغذيه مطرح است. بر اساس بررسي‌هاي انجام شده در 20 درصد خانوارهاي كشور، فقر و كم‌غذايي به صورت مزمن وجود دارد. در نتيجه، سياست‌هاي حمايتي دولت از جمله هدفمند كردن يارانه‌ها مي‌تواند به نفع گروه آسيب‌پذير باشد و علاوه بر آن، با توجه به اينكه تأمين امنيت غذايي و سلامت تغذيه‌اي شديداً به درآمد و قيمت‌ها بستگي دارد، بكارگيري تجربيات جهاني در زمينه كاهش فقر، ايجاد اشتغال و درآمد در ميان طبقات كم درآمد در شهر و روستاها به عنوان يك برنامه هدفمند، موجب افزايش دسترسي اقتصادي گروه‌هاي آسيب‌پذير به غذا مي‌شود.

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان اضافه كرد: ايران در بين كشورهاي منطقه تنها كشوري است كه بررسي الگوي مصرف مواد غذايي در سطح خانوار را در طول 40 سال گذشته براي سومين بار انجام داده است.

وي گفت: به منظور تعيين كفايت دسترسي مردم به مواد غذايي در طول سال و در سطح كشور و به حداقل رساندن اثر فصل، مطالعات بسياري در تمام استانهاي كشور انجام شده است.

صفوي افزود: جمع‌بندي و ارزيابي بررسي‌هاي انجام شده نشان مي‌دهد كه الگوي مصرف مواد غذايي و تغذيه در ايران از كيفيت مطلوبي برخوردار نيست. روند تغييرات ايجاد شده در الگوي غذاي مصرف براي افزايش مصرف قند، شكر، روغن و چربي و مصرف ناكافي سبزي و ميوه، شير و لبنيات و گوشت است.

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان اضافه كرد: از طرف ديگر روند افزايش شيوع چاقي و بيماري‌هاي مرتبط با رژيم غذايي همزمان با مشكلات ناشي از كمبود انرژي و پروتئين، آهن و ساير ريزمغذي‌هاي دريافتي، نشان از آن است كه عدم تعادل در الگوي غذاي مصرفي به عنوان يك عامل خطر براي سلامت تغذيه‌اي افراد جامعه ايراني حايز اهميت است و مستلزم تدوين سياست‌ها و برنامه‌ريزي‌هاي اصولي در زمينه غذا و تغذيه است.

وي گفت: نتايج اين بررسي راهنمايي براي آحاد جامعه براي برنامه‌ريزي بهتر غذايي خانوار و اصلاح سبد غذايي مصرفي و براساس نياز دائمي جامعه است.

صفوي افزود: با توجه به آنكه متوسط نيازمندي مردم كشورمان مطابق با تعريف سازمان بهداشت جهاني 2070 كيلو كالري در روز تخمين زده شده است و با در نظر گرفتن بعد خانوار، ميانگين سبد غذايي متعادل در روز شامل 98 گرم گوشت‌ها،20 گرم تخم‌مرغ،240 گرم لبنيات، 35 گرم چربي و روغن،40 گرم شكر،390 گرم نان و غلات،280 گرم سبزي‌ها و260 گرم ميوه‌ها است.

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان اضافه كرد: اما ميانگين مواد غذايي مصرفي در روز مردم ايران شامل 52 گرم گوشت‌ها، 23 گرم تخم‌مرغ، 128 گرم لبنيات، 53 گرم چربي و روغن،70 گرم چربي، 16گرم حبوبات، 214 گرم سبزي‌ها و ميوه‌ها 186 گرم است.

وي گفت: با توجه به ميانگين مصرف سبدغذايي مردم ايران، مصرف گروه نان و غلات، چربي، روغن و شكر، بسيار بيشتر از حد مورد نياز است كه مي‌تواند يكي از عوامل شيوع چاقي و به دنبال آن ابتلا به بيماري‌هاي قلبي - عروقي و سرطان‌ها باشد. از طرفي مصرف سبزي‌ها، گوشت و لبنيات بسيار كمتر از حد مورد نياز است.

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان افزود: دريافت مردم در خصوص انرژي و پروتئين بيشتر از حد نياز و در خصوص كلسيم و آهن كمتر از حد مورد نياز است كه نشانگر آن است. مردم از نظر دريافت درشت مغذي‌ها و گروه‌هاي غذايي چون نان و غلات، گوشت و جايگزين‌هاي آن كمتر مشكل داشته‌اند و از نظر مصرف ريز مغذي‌ها و گروه‌هاي غذايي مثل سبزي، شير و لبنيات به علت استفاده كمتر، دچار مشكل بيشتري است.

صفوي گفت: مصرف نان و غلات بيش از حد استاندارد (تقريباً معادل 15،5 واحد) است. در محاسبه استاندارد مصرف6 تا 11 واحد بر اساس هرم غذايي توصيه مي‌شود. مصرف زياد اين گروه مي‌تواند باعث دريافت زياد كالري و ايجاد چاقي شود.

وي افزود: ميانگين نياز به سبزي‌ها 3 تا 5 واحد است در حالي كه مردم كمتر از حد استاندارد سبزي مصرف كرده‌اند. سبزي‌ها تأمين‌كننده انواع املاح، ويتامين‌ها و فيبر هستند بنابراين مردم به دليل كمبود مصرف سبزي‌ها در دريافت ريزمغذي‌هايي مانند آهن و كلسيم دچار مشكل هستند.

وي افزود: مصرف ميوه هم بسيار كمتر از حد استاندارد مصرف مي‌شود در حالي كه دسترسي مردم به ميوه كم نيست اما به دليل بي‌توجهي به فوائد مصرف ميوه از جمله تأمين ويتامين‌ها، املاح و فيبر شاهد مصرف كم آن هستيم.

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان اضافه كرد: مصرف گروه گوشت نيز بر اساس استاندارد كمتر است. اين گروه تأمين‌كننده پروتئين براي رشد است و همچنين داراي آهن (از نوع هم) بوده كه جذب بهتر و بيشتري نسبت به (آهن غير هم) دارد.

صفوي گفت: بنابراين مصرف كم اين گروه مطمئناً در رشد، ترميم و دريافت ريز مغذي‌هايي مثل آهن خلل ايجاد مي‌كند و به همين دليل شاهد مشكلات رشد و كم‌خوني‌هاي ناشي از كمبود آهن در حد بالايي هستيم.

وي افزود: رژيم مردم نياز به گروه لبنيات را در حد استاندارد تأمين نمي‌كند و تقريباً مقدار مصرف مردم، نصف مقدار مورد نياز است. اين گروه از مواد غذايي در تأمين كلسيم مورد نياز بدن اهميت ويژه‌اي دارد و در بررسي‌ها نيز كمبود كلسيم مشهود است كه در واقع يكي از دلايل آن مي‌تواند به علت كمبود مصرف گروه لبنيات باشد.

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان اضافه كرد: مصرف گروه چربي‌ها بسيار بيشتر از حد استاندارد است و تقريباً 2 برابر نياز مصرف مي‌شود كه يكي از دلايل مهم ايجاد بيماري‌هاي قلبي و عروقي، فشار خون و انسداد عروق، مصرف اين گروه از مواد غذايي است.

صفوي گفت: مصرف مواد قندي تقريباً 2 برابر حد استاندارد است. از مضرات مصرف زياد اين گروه ايجاد بيماري‌هاي قلبي عروقي، چاقي، معضلات دنداني است. بايد در رژيم غذايي از اين مواد به ميزان حداقل استفاده شود.

وي ادامه داد: اگر سهم گروه‌هاي مختلف غذايي در تأمين مواد مغذي مورد نياز را مورد بررسي قرار دهيم.بيشترين انرژي كسب شده از طريق نان و غلات است به طوري كه 51،5 درصد انرژي از اين گروه كسب شده است. بيشترين پروتئين كسب شده نيز از طريق نان و غلات است.

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان اضافه كرد: 52،7 درصد و سهم گوشت در تأمين پروتئين كمتر است، 10،5 درصد و اين ارقام بيانگر آن است كه بيشتر پروتئين دريافتي مردم از نوع گياهي است. در حالي كه طبق استاندارد، درصد مصرف پروتئين بر مبناي 55 درصد پروتئين حيواني و 45 درصد پروتئين گياهي است.

صفوي گفت: حدود 41،7 درصد كلسيم از طريق نان و غلات تأمين مي‌شود و لبنيات تأمين‌كننده 31،5 درصد كلسيم است. با توجه به وجود فيتات‌ها و فيبر غذايي بالا در محصولات نان و غلات جذب كلسيم از اين گروه كمتر بوده و بنابراين مقدار دسترسي كلسيم از اين قبيل مواد غذايي پائين است. علت كمبود كلسيم و به دنبال آن عوارض پوكي استخوان علاوه بر كاهش دريافت، به نوع ماده غذايي دريافتي نيز برمي‌گردد.

وي افزود: در مورد آهن دريافتي حدود 2/60 درصد آن از طريق نان و غلات تامين مي‌شود و 1/22 درصد از حبوبات، سبزي‌ها و ميوه‌ها تامين مي‌شود. يعني 3/82 درصد آهن دريافتي از منابع گياهي است كه به شكل غير هم است. با توجه به اينكه آهن غيرهم جذب كمتري نسبت به آهن هم موجود در منابع حيواني دارد، بنابراين جذب آهن دريافتي پائين است.

وي گفت: از طرفي ميوه‌ها، سبزي‌ها و حبوبات و غلات غني از فيتات‌ها، اگزالات‌ها و فيبرهاي غذايي است كه جذب آهن را كاهش مي‌دهند. آهن دريافتي از طريق گوشت، تخم مرغ و لبنيات (آهن از منابع حيواني ) حدود 6/8 درصد است.

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان اضافه كرد: در كل سهم درشت مغذي‌ها در تامين انرژي 64درصد از كربوهيدارت، 26درصد از چربي‌ها و 10درصد از پروتئين است در حالي كه در حالت استاندارد براي رعايت تنوع و تعادل يك رژيم غذايي 55 تا 60 درصد انرژي بايد از كربوهيدارت‌ها،‌20 تا 30 درصد از چربي‌ها و 15 تا 20 درصد از پروتئين‌ها تأمين شود.

صفوي افزود: در گروه نان و غلات در مناطق شهري برنج بيشتر مصرف مي‌شود. حال آنكه در مناطق روستايي سهم‌ نان بيشتر است. از گروه لبنيات مصرف شير، ماست و پنير در شهر بيشتر از روستا است. در گروه چربي و روغن‌نباتي جامد بسيار بيشتر از روغن نباتي مايع است و حتي افزايش مصرف روغن نباتي جامد در روستا بيشتر از شهر است، مصرف بي‌رويه چربي باعث بروز بيماري‌هاي قلبي و عروقي، ديابت، چاقي و برخي سرطان‌ها مي‌شود.

وي گفت: بنابراين چربي‌ها بايد در حد متعارف و متعادل مصرف شوند و در تهيه غذا از كمترين ميزان روغن استفاده شود. ظرف حاوي چربي زياد حرارت نبيند. هر چه روغن در حرارت اتاق حالت مايع داشته باشد يا نرم‌تر باشد بيشتر غير اشباع است و هرچه كيفيت روغن مناسب‌تر باشد ميزان اسيد چرب غير اشباع آن نيز بيشتر است.

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان اضافه كرد: در واقع روغن‌هاي نباتي جامد براي جلوگيري از فساد تحت فرايند هيدروژناسيون قرار مي‌گيرند كه اين عمل موجب مي‌شود چربي با كيفيت تبديل به نوع بي‌كيفيت شود و بيشتر روغن‌هاي مصرفي خانوار مخلوطي از چربي‌هاي با كيفيت مناسب و غير اشباع و روغن‌هاي با كيفيت نامناسب اشباع است.

صفوي گفت: براي اينكه ميزان و نسبت آن را حدس بزنيم مي‌توان مقداري از آن را در يك شيشه ريخته، در يخچال قرار دهيم و صبر كنيم تا سرد شود. قسمت‌هايي كه حالت سفت پيدا مي‌كنند از نوع نامناسب يعني اشباع و قسمتي كه مايع مي‌ماند از نوع مناسب يا غير اشباع است.

وي اضهار داشت: همچنين در بررسي عملكرد تغذيه‌اي دانش‌آموزان مشخص شده است كه نسبت مصرف گوشت و لبنيات به سهم استاندارد اين گروه‌ها بيشتر است، در حالي كه نسبت مصرف گروه‌هاي سبزي‌ها و ميوه‌ها بسيار پائين‌تر از سهم استاندارد بر اساس هرم غذايي بوده است.

صفوي افزود: ميان وعده‌هاي شور و چرب و شيريني‌ها سهم چشمگيري از مصرف را در بين دانش‌آموزان به خود اختصاص داده‌اند در حالي كه آنچه بيشتر در اين دوران اهميت دارد مصرف گروه‌هاي اصلي غذايي است كه تأمين‌كننده نيازهاي واقعي دانش‌آموزان باشد.

وي اضافه كرد: در اين گروه فرد نياز به يادگيري دارد، گر چه هوش و استعداد به طور عمده زمينه وراثتي دارد، ولي عوامل محيطي نيز مي‌تواند بر آن تأثير داشته باشد، يكي از اين عوامل محيطي مؤثر بر قدرت و فعاليت مغز، عوامل تغذيه‌اي هستند.

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان گفت: از منابع مفيد براي فعاليت مغز و اعصاب مي‌توان به تخم‌مرغ، بادام‌زميني، انواع سبزي، غلات كامل،‌ماهي،‌ گردو، ماست، خرما اشاره كرد كه مي‌تواند به شكل‌هاي مختلف در ميان وعده دانش‌آموزان جاي گيرد.

صفوي افزود: برنامه‌ريزي اصولي در زمينه غذا و تغذيه، راه حل اصلي دستيابي به امنيت غذايي، اصلاح و بهبود وضعيت تغذيه و رهايي از گرسنگي و سوء تغذيه در سطح ملي است.

وي اضافه كرد: توجه به ابعاد گوناگون مسئله غذا و تغذيه و تعيين وضعيت دريافت غذا و ارزش تغذيه‌اي الگوهاي غذايي معمول و ارزيابي روند تغييرات، شناخت عوامل مؤثر در آسيب‌پذيري تغذيه‌اي افراد جامعه، اعمال سياست‌هاي متفاوت در بخش كشاورزي، صنايع، شيلات، بازرگاني و ساير نهادها و سازمان‌هاي مرتبط با غذا بر تقاضا و الگوي مصرف، نقطه شروع تدوين، تحليل و ارزيابي سياست‌هاي غذايي در سطح كلان و شالوده برنامه‌هاي آموزش تغذيه و ارائه توصيه‌هاي تغذيه‌اي در سطح جامعه است.

عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان گفت: در اين راستا دسترسي به اطلاعات جامع و به روز در ابعاد گوناگون مسئله غذا و تغذيه حائز اهميت است و مطالعات الگوي مصرف مواد غذايي نقش مهمي در تحقيقات تغذيه، سلامت و برنامه‌ريزي توسعه ملي دارد.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.45032s, 18q