تجويز دوباره راه‌حل شکست‌خورده مالچ پاشی برای مهار ریزگردها

۱۳۹۶/۰۶/۲۲ - ۱۰:۲۰ - کد خبر: 224138
تجويز دوباره راه‌حل شکست‌خورده مالچ پاشی برای مهار ریزگردها

سلامت نیوز:از زماني که ريزگردها مهمان هميشگي مردم ايران شد، راه‌حل‌هاي متفاوتي براي مقابله با آن هم از سوي کارشناسان داخلي و خارجي پيشنهاد شد. ۱۳ سال از آخرين مالچ‌پاشي در کرمان مي‌گذرد.

به گزارش سلامت نیوز، وقایع اتفاقیه نوشت: در اين سال‌ها سعي شد با کاشت درخت و طرح‌هاي مبتني‌بر جوامع محلي، جلوي بيابان‌زايي گرفته شود اما اين طرح‌ها بي‌نتيجه ماند. مالچ‌پاشي اما همواره يکي از پرنقد‌ترين اين راه‌ها بود. راه‌حلي که بار ديگر براي مقابله با ريزگرد‌هاي جنوب کرمان پيشنهاد شده از سوي مسئولان استان پيشنهاد شده است. فروردين امسال بود که استاندار خبر داد ادامه عمليات مالچ‌پاشي به دلايل علمي از شهريور دوباره ازسرگيري خواهد شد. به گفته او برخلاف کارشناسان محيط‌زيست که مالچ‌پاشي را خيانتي بزرگ مي‌دانند، مالچ‌پاشي هيچ‌گونه آثار زيانباري ندارد و آگاهي‌بخشي لازم در آن زمينه بايد به جامعه داده شود. معاون منابع طبيعي و آبخيزداري جنوب کرمان روز گذشته از مالچ‌پاشي دو هزار هکتار از عرصه‌هاي بياباني رودبار جنوب و قلعه‌گنج در نيمه دوم سال جاري خبر داده است.


کرمان، پيشرو در بيابان‌زايي


استان کرمان بيش از 6,6 ميليون هکتار مساحت بياباني دارد؛ بيابان‌هايي وسيع‌تر از ديگر مناطق کشور. پديده فرسايش بادي و چراي مفرط دام، افت سطح آب‌هاي زيرزميني و پديده خشکسالي، تهديد درياچه سدهاي بزرگ توسط رسوب ناشي از فرسايش آبي و وابستگي 90 درصد بخش صنعت، شرب و کشاورزي به منابع آب‌هاي زيرزميني، مهم‌ترين دلايلي است که بيابان‌هاي کرمان را هرروز وسيع‌تر از گذشته کرده است. مديرکل منابع طبيعي و آبخيزداري کرمان دو سال پيش گفته بود که سالانه 15 هزار هکتار به عرصه‌هاي بياباني کرمان افزوده مي‌شود. پوشش گياهي مراتع استان کرمان به‌دليل زيادبودن تعداد دام در اين مناطق، تحليل مي‌رود و مراتع از درجه دو به درجه سه و از
نیمه فقير به ‌فقير و درنهايت به بيابان تبديل مي‌شوند. تخريب اراضي منابع طبيعي در شمال استان کرمان، طي 30 سال گذشته زياد بوده و بروز پديده گردوخاک و ريزگردها نيز نتيجه همين تخريب‌هاست.


تجويز دوباره مالچ‌پاشي

علي قادري، معاون منابع طبيعي و آبخيزداري جنوب کرمان مي‌گويد: به منظور تثبيت پهنه‌هاي ماسه‌اي، شن‌هاي روان و کنترل فرسايش بادي تاکنون فعاليت‌هاي گسترده‌اي مانند عمليات بيولوژيک «نهالکاري و بادشکن زنده»، بيومکانيک «مديريت هرزآب توأم با نهالکاري»، ترسيب کربن و توانمندسازي جوامع محلي انجام شده که از جمله مهم‌ترين اقدامات مؤثر و کارآمد در راستاي تحقق اهداف فوق، عمليات مالچ‌پاشي است. بر‌اساس برنامه‌ريزي و رايزني‌هاي انجام شده، حدود دو هزار هکتار از عرصه‌هاي مستعد بياباني شامل تپه‌ها و پهنه‌هاي ماسه‌اي در شهرستان‌هاي رودبار جنوب و قلعه‌گنج در نيمه دوم سال جاري با اعتبار بيش از ۲۰۰ ميليارد ريال از محل قانون بودجه سال ۹۶ کل کشور زير پوشش عمليات مالچ‌پاشي توأم با نهالکاري قرار مي‌گيرد. درحالي بار ديگر نسخه مالچ‌پاشي براي بيابان‌هاي کرمان پيچيده شده که تاکنون اين شيوه آثار مثبت چنداني نداشته است. منطقه جنوب کرمان داراي يک‌ ميليون و ۲۶۳ هزار و ۷۳۵ هکتار عرصه بياباني است که بيش از ۱۹۱ هزار هکتار آن را کانون‌هاي بحراني فرسايش بادي تشکيل مي‌دهد. قسمت اعظم اين مناطق در حوزه تالاب جازموريان قرار دارد که توليدکننده ۲۵ درصد از گردوغبار داخل کشور است.


مالچ‌پاشي عامل سرطان


درپي گسترش پديده گردوغبار و ريزگرد‌ها در تمامي کشور و استفاده از روش مالچ‌پاشي براي مهار آن، سال گذشته پرويز کردواني، پدر علم کويرشناسي ايران، استفاده از مالچ نفتي را غير‌مؤثر دانست. به گفته او بهترين راه براي مبارزه با ريزگردها ريگ‌پاشي است که مسئولان تاکنون براي رد يا اثبات نظريه ريگ‌پاشي در کانون‌هاي ريزگرد اقدامي نکرده‌اند. او 11 دليل آورده که چرا نبايد از اين روش براي کنترل شن‌هاي روان بر اثر گسترش بيابان‌زايي در کشور استفاده کرد. کردواني مي‌گويد: هزينه بالا، جلوگيري از هدررفتن سرمايه ملي، افزايش ضريب حرارتي، ازبين‌رفتن جانوران و گياهان عرصه، ايجاد بوي تعفن، سرطان‌زايي، اتلاف آب، نفوذ‌ناپذيرشدن خاک، ممانعت از تردد روي عرصه‌هاي مالچ‌پاشي شده و عمر کوتاه مالچ معايب اين ماده است. پاشيدن ريگ روي کانون‌هاي گردوغبار هزينه بسيار کمتري دارد و عوارض جانبي مالچ نفتي را نيز به همراه ندارد، علاوه‌براين مي‌توان نقش و نگارهايي روي آن طراحي کرد و به‌عنوان تفريحگاه مورد استفاده قرار داد. کردواني با اشاره به تاريخچه استفاده از مالچ نفتي براي مقابله با بيابان‌زايي در ايران اظهار کرد: اين نوع مالچ در سال ۱۳۴۲ براي نخستين‌بار از کشور ليبي براي تثبيت ماسه‌زارها وارد شد و در جنوب قزوين مورد استفاده قرار گرفت. او با بيان اينکه هر روشي که مورد استفاده قرار مي‌گيرد بايد ارزان، زود‌بازده و دائمي باشد و محيط‌زيست را آلوده نکند، گفت: اين درحالي است که مالچ نفتي‌ گران و باارزش است، زمين را سياه مي‌کند، بدبو بوده و حرارت منطقه را بالا مي‌برد که باعث مي‌شود بادهاي آن منطقه گرم و بدبو باشد، ضمن اينکه باعث نابودي موجودات و گياهان مي‌شود.


مالچ نفتي که روي تپه‌ها و ماسه‌زارها پاشيده مي‌شود باعث نفوذناپذيري منطقه در مقابل باران مي‌شود و پس از گذشت چهار، پنج سال به دوده سرطان‌زا تبديل مي‌شود. پدر کويرشناسي کشور، بهترين راه مقابله با ريزگردها را پاشيدن ريگ دانست و گفت: ريگ راهکاري ارزان، ساده و دائمي است و به اندازه کافي در کشور وجود دارد. مي‌توان به‌عنوان نمونه يک منطقه پنج هکتاري را با ريگ پوشاند و اثرات آن را با يک منطقه پنج هکتاري که با مالچ نفتي پوشانده شده، مقايسه کرد.


روند رو به رشد بيابان‌زايي در ايران


حفر چاه‌هاي عميق و استفاده بي‌رويه از سفره‌هاي آب زيرزميني که از دهه ۴۰ خورشيدي در ايران رواج يافت، به يکي از مهم‌ترين علل بيابان‌زايي در ايران تبديل شده است. بيابان‌زايي که به خاطر فعاليت‌هاي صنعتي و نوسانات آب و هوايي رو به گسترش بوده، در سده‌هاي اخير به معضل مهمي براي محيط‌زيست در جهان تبديل شده است. تسريع در روند تخريب جنگل و برخي نوسانات آب و هوايي در کشور موجب شده تا اين مشکل زيست‌محيطي در ايران رشدي چشمگيرتر نسبت به ديگر کشورها داشته باشد. تا قبل از آغاز دهه 40 خورشيدي، ميزان حفر چاه در مناطق روستايي کشور چشمگير نبود اما با شروع اصلاحات ارضي و مستقل‌شدن دهقانان، حفر چاه به‌عنوان يکي از مهم‌ترين منابع تأمين آب آشاميدني و کشاورزي در اين مناطق شروع شد. براساس آمارهای موجود از سال 1340 تا 1355 در حدود 50 هزار حلقه چاه در کشور حفر شد اما پس از سال 1355 دولت‌هاي وقت در اقدامي، حفر چاه در دشت‌ها را ممنوع کردند. پس از اين ممنوعيت کوتاه‌مدت در يک دوره پنج‌ساله ديگر، تعداد حلقه چاه‌هاي حفر شده کشور به 105 هزار رسيد.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.417s, 19q