اهمیت تاب‌آوری ساختمان‌ها در برابر حوادث طبیعی

بازی با زندگی ۱۹میلیون خانواده

۱۳۹۶/۰۹/۰۲ - ۱۳:۴۰ - کد خبر: 231160
بازی با زندگی ۱۹میلیون خانواده

سلامت نیوز:تصویر ساختمان خسارت‌دیده مسکن‏ مهر در زلزله کرمانشاه به‌عنوان یک تصویر ترسناک از اهمیت ایمن بودن یک سازه برای استقامت در برابر وقوع یک حادثه غیرمترقبه تبدیل شد. خانه‌های نوسازی که قرار بود مهرشان، گرمابخش ساکنانش باشد و روزگاری نه چندان دور با هزاران امید و آرزو پای در آن گذاشته بودند.


به گزارش سلامت نیوز، ابتکار نوشت: حالا مسئله ساخت‌وسازهای ناایمن و ساختمان‌های فرسوده یکی از مهم‌ترین علل افزایش میزان خسارت در زمان بروز حوادث طبیعی به‌ویژه زلزله است و ایران ازجمله کشورهای زلزله‌خیز است که وقوع زمین‌لرزه‌های مرگبار در طبس، منجیل، بم، ورزقان و کرمانشاه را به خود دیده؛ زمین‌لرزه‌هایی که خسارت جانی و مالی زیادی برجای گذاشتند و هنوز هم نشانه‌های آن از چهره شهرها پاک نشده است.


این روزها بحث زلزله و تاب‌آوری ساختمان‌ها در برابر حوادث مختلف به سوال بسیاری از مردم بدل شده است. اینکه آیا ساختمان‌های نوساز تاب‏آوری بیشتری دارند یا قدیمی؟ برخی تصور می‌کنند که در خانه‏های نوساز امنیت بیشتری دارند، غافل از اینکه آجرهای خیلی از این ساختمان‌ها در کم‌توجهی سازمان‌های ناظر اعم از شهرداری و نظام مهندسی، بالا رفته‌اند و می‌روند و نتیجه آن این شده که حالا بسیاری از خانواده‌ها در سازه‌هایی ناایمن و سلیقه‌ای زندگی را می‌گذرانند. موضوعی که مهدی روانشادنیا، مدیرگروه مدیریت ساخت و حمل و نقل دانشگاه علوم و تحقیقات روز گذشته در تازه‏ترین اظهارات خود به آن اشاره می‏کند و به ایسنا می‏گوید: «مشکلی که امروزه وجود دارد و تاب‌آوری ساختمان‌ها را تحت تاثیر قرار داده، اجرای نادرست مقررات ملی ساختمان است که علی‌رغم وجود ۲۲مبحث در این مقررات ملی، بخش قابل توجهی از این قوانین به‌خصوص در حاشیه شهرها اجرایی نمی‌شود.» روانشادنیا با بیان اینکه در ۱۵سال گذشته ۱۷زلزله بیش از 5/5ریشتر در کشور رخ داده است، می‏گوید: «این امر نشان می‌دهد به‌طور میانگین در هر سال بیش از یک زلزله در کشور رخ می‌دهد. از سال۶۹ به بعد و بعد از زلزله رودبار و منجیل، توجه جدی به نوشتن مقررات ملی ساختمان شد و به همین منظور «آیین‌نامه ۲۸۰۰» مختص به طراحی ساختمان‌ها برای مقاومت در برابر زلزله تدوین شد.»


وجود میلیون‌ها بد مسکن در ایران


حال در میان حجم بالای ساختمان‏های فرسوده و در آستانه فرسودگی پایتخت، به دلیل غفلت در نظارت حین ساخت، با معضل ساختمان‌های نوساز فرسوده روبرو هستیم که خود در مقابل حوادث تاب‏آوری ندارند و ممکن است زمینه‏ساز حوادث بدتری باشند. مدیرگروه مدیریت ساخت و حمل و نقل دانشگاه علوم و تحقیقات با اشاره به اینکه دربخش زیادی از ساخت‌ و‏سازهایی که در کشور انجام می‌شود، از ضوابط و مقررات شهرسازی و مقررات ملی ساختمان در حوزه فنی تبعیت نمی‌شود، می‏گوید: «در استان تهران و در شهرهای مختلف این استان حاشیه‌نشین‌ها و بدمسکن‌ها بعضا با اخذ پروانه ساختمانی و بدون داشتن سازنده حرفه‌ای و متخصص و عدم نظارت سازمان نظام مهندسی، ساخت‌وسازها را انجام می‌دهند که این امر مهم‌ترین چالش ساخت‌وسازهای امروز کشور است و در نهایت خروجی آن حدود ۱۹میلیون بدمسکن، اعم از بافت‌های فرسوده، سکونتگاه‌های غیررسمی و حاشیه‌نشین‌هایی که مشمول خدمات مهندسی نمی‌شوند، هستند.»


۱۵۰۰ساختمان ناایمن در شهر


در این میان، در کلانشهر تهران با پدیده‌ای به نام «ساختمان‌های ناایمن» روبرو هستیم. اینکه بسیاری از ساخت‌وسازها در پایتخت به‏ویژه در بافت‏های فرسوده، ساختمان‌هایی هستند که از نظر کیفی قابل‌اعتماد نیستند. موضوعی که رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران درباره آن به تسنیم می‏گوید: «بر اساس گزارش تهیه شده حدود یکهزار و 500ساختمان اعم از ساختمان‌های خصوصی، دولتی و تجاری در تهران ناایمن هستند که به مالکان آنها اخطارهای لازم برای ایمن‏سازی ساختمان‌ها داده شد است» به گفته زهرا صدراعظم نوری، «تمام ساختمان‌های ناایمن موظف هستند براساس ضوابط و مقررات ایمنی عمل کنند. در صورتی که مالکان اقدام به رفع مشکلات ساختمان‌های خود نکنند بر اساس قوانین و مقررات ساختمان پلمب خواهد شد.»
همچنین در ارتباط با این مسئله دیروز شهردار منطقه12 از تخلیه و آغاز مراحل تخریب ملک‏های ناایمن در میدان قیام خبر داد. پیمان حسین‏محسنی به ایسنا می‏گوید: «در پی اخطارهای قبلی، برابر مصوبات کمیته رفع خطر و دستور معاون دادستان تهران، ملک ناایمنی در ضلع شمال غربی میدان قیام که قابلیت هیچ‏گونه مرمتی نیز نداشته است، با حضور عوامل شهرداری و نیروی انتظامی تخلیه و به منظور طی مراحل رفع خطر آماده تخریب شد.»


منع ساخت‌وساز در حریم گسل‌ها


از سوی دیگر، نکته‏ای که باید به آن توجه داشت این است که ۵۵کیلومترمربع از مساحت تهران در حریم گسل‌ها قرار گرفته است و در صورت وقوع زلزله این بخش‏ می‏تواند تهدید جدی برای شهروندان تلقی شود. روز گذشته رئیس پژوهشکده زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی از تصویب قانون منع ساخت‌وساز در حریم گسل‌های تهران خبر داد. به گفته علی بیت‌اللهی «در نقشه‌های معماری شهرسازی تهران این حریم‌ها مشخص شده است و با این قانون ساخت وساز سازه‌هایی چون سازه‌های خطرساز، بیمارستان‌ها و برج‌های بلندمرتبه بر روی حریم گسل‌های تهران ممنوع خواهد شد.»


قانون «بیمه تضمین کیفیت» اجرا نمی‏شود


اما مسئله بیمه‏های ساختمانی و بیمه تضمین کیفیت درباره مقاوم‏سازی و نظارت سال‏هاست که مطرح شده است. به این صورت که بیمه‌ها، عیوب پنهانی را که ممکن است از نظرها دور مانده باشد، تضمین می‌کنند. به عبارت دیگر بیمه تضمین کیفیت، بیمه‌ای است که از زمان پایان کار ساختمان در دوره بهره‌برداری به مدتی که قانون مشخص کرده آغاز شده و برای اجزای سازه‌ای حداقل ۱۰سال، برای تاسیسات مکانیکی و برقی حداقل سه‏ سال و برای قسمت‌های معماری ساختمان حداقل پنج سال در نظر گرفته می‌شود. نکته‏ای که روانشادنیا در بخش دیگری از سخنان خود به آن اشاره می‏کند و در این باره توضیح می‏دهد: «تمامی ساختمان‌ها بایستی این بیمه را داشته باشند اما در اکثر موارد این مهم اجرا نمی‏شود. اگر ساختمانی سازنده‌ ذی‌صلاح داشته باشد، ساختمان را تحت پوشش بیمه قرار می‌دهد و بیمه‌نامه‏ها به خریدار ساختمان‌ تحویل داده شده و بهره‌بردار ساختمان این بیمه‌نامه‌ها را خواهند داشت. از طرف دیگر شناسنامه فنی و ملکی ساختمان نیز حائز اهمیت است که امروزه به دلیل نداشتن سازنده ذی‌صلاح خیلی از ساختمان‌ها فاقد شناسنامه فنی و ملکی هستند و تعداد آنها به کمتر از یک درصد در کل کشور می‌رسد.» این درحالی است که پیش از این نیز رئیس کمیسیون عمران مجلس، در مصاحبه‌ای با انتقاد از عمر کوتاه و فرسودگی ساختمان‏های تازه ساخته شده، گفته بود: «استفاده نکردن از مصالح مرغوب عمر مفید بسیاری از ساختمان‏ها را در کشور کاهش داده است.» به اعتقاد محمدرضا رضایی‏کوچی، «هر نوع ساخت و ساز باید با تخصص و مهارت مجری ذی‌صلاح صورت بگیرد.»


تخریب 6هزار واحد مسکونی در زلزله


در این میان، زلزله هفته گذشته کرمانشاه در واقع حکم زنگ خطری برای مسئولان داشت که در اثر آن به گفته مدیرکل مسکن کمیته امداد، ۶هزار منزل در زلزله دچار آسیب شد. ابراهیم بازیان به مهر می‏گوید: «در این حادثه 2هزار واحد تخریب کامل، 2هزار واحد بین ۴۰تا ۷۰درصد و 2هزار واحد کمتر از ۴۰درصد دچار آسیب شدند که با نظارت بیشتر می‏توانیم جلوی میزان تخریب در مسکن مهر را هم بگیریم.»


در هر حال ساختمان‌سازی یک زنجیره‌ای میان طراح، مجری و مهندس ناظر است و نمی‌توان فقط از مهندس ناظر انتظار داشت که کیفیت ساختمان‌ را تضمین کند. آن‏طور که مدیرگروه مدیریت ساخت و حمل و نقل دانشگاه علوم و تحقیقات گفته: «از حدود ۲۵میلیون واحد مسکونی که در کشور در حال بهره‌برداری است، حداقل پنج‏ میلیون این واحدها مستلزم مقاوم‏سازی در برابر زلزله هستند.» حال به نظر می‏رسد برای پیشگیری از آثار مخرب حوادث آینده، علاوه‌بر توسعه و ارتقای خدمات مهندسی، باید به مکان‌یابی مناسب شهرها نیز توجه و در توزیع کاربری‌ها تجدیدنظر شود تا ضمن رعایت مقررات ملی ساختمان و قوانین فنی ساخت‌وساز، با داشتن طرح جامع بحران و پیشگیری از تبعات آن، در زمان وقوع چنین حوادثی امکان مدیریت بهتر بحران‌ها و خدمت‌رسانی فراهم شود.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.9215s, 19q