بحر ان مديريتي،نفس هامون را گر فت

خطر بيخ گوش بزرگ‌ترين درياچه آب شيرين خاورميانه

۱۳۹۷/۰۱/۲۶ - ۱۶:۱۱ - کد خبر: 241606
خطر بيخ گوش بزرگ‌ترين درياچه آب شيرين خاورميانه

سلامت نیوز: هامون، بزرگ‌ترين درياچه آب شيرين خاورميانه از رودخانه هيرمند در افغانستاني سرچشمه مي‌گيرد كه فاقد مديريت در منابع آبي است.

به گزارش سلامت نیوز، روزنامه قانون نوشت: براساس معاهدات بين‌المللي بايد سازوكار مشخص و تعريف شده‌‌اي در مديريت منابع آبي وجودداشته باشد اما اتفاقي كه مي‌افتد، نبود مديريت در اين سو و آن سوي مرز است. طرف افغانستاني زماني‌كه آب پشت سد زياد مي‌شود، دريچه را باز مي‌كند و شاهد سيلاب در سيستان هستيم و زماني‌كه بارش كم است، دريچه سد را مي‌بندند و ارمغان آن چيزي جزو خشكي هامون و گرد و خاك نيست.

سال 95 بود كه سازمان بهداشت جهانی گزارش سالانه خود را منتشر كرد و در آن شهر زابل، آلوده‌ترین شهر جهان لقب گرفت. اين اتفاق موجب توجه افكارعمومي و دولت به سيستان و بلوچستان شد كه مانند هميشه اين جلب توجه براي مدت زمان اندكي بود و خبري از برنامه‌اي مدون و كارشناسي براي حل اين معضل نشد. گزارش سالانه سازمان جهانی بهداشت، حاکی از آن بود كه زابل در سیستان و بلوچستان با میانگین آلایندگی 271 میکروگرم بر مترمکعب در سال، آلوده‌ترین شهر جهان است. سازمان جهانی بهداشت(WHO) در گزارشی با هشدار نسبت به افزایش هشت‌درصدی آلودگی هوا در فاصله سال‌های 2008 و 2013 و مرگ سالانه هفت میلیون نفر بر اثر این آلودگی، اعلام کرد كه زابل در ایران، آلوده‌ترین شهر جهان است که در آن مردم ماه‌ها از وجود توفان‌های غباری در تابستان رنج می‌برند. بررسی سازمان جهانی بهداشت از بین سه هزار شهر از 103 کشور جهان انجام‌شده است که 25شهر ایران در این بررسی مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند. بر اساس بررسی، 98 درصد از شهرهای کشورهای با درآمد کم و متوسط دارای هوای غیراستاندارد بوده و در مقابل وضع هوای 44درصد از شهرهای کشورهای با درآمد بالا دارای استانداردهای سازمان جهانی بهداشت است. میانگین سالانه میزان غلظت ذرات معلق با قطرهای 2.5 و 10 میکرون(۳۰ برابر کوچک‌تر از اندازه عرض موی سر انسان) در هر مترمکعب هوا ارزیابی شده که معیار اصلی در ارزیابی، سنجش ذرات فوق‌ریز یا 2.5 میکرون بوده است. میزان مطلوب غلظت ذرات معلق فوق‌ریز یا 2.5 میکرون در هوا 25 میکروگرم در هر مترمکعب هواست؛ در حالی که غلظت ذرات معلق در هوای زابل- آلوده‌ترین شهر جهان- 271 میکروگرم در هر مترمکعب هوا اعلام‌شده است که این میزان معادل 11 برابر حد استاندارد سازمان جهانی بهداشت برآورد می‌شود.

تالاب هامون و دشت سيستان به‌عنوان زيست‌كره در يونسكو ثبت شد. ثبت اين منطقه به‌عنوان زيست‌كره، يك وجاهت بين‌المللي پيدا كرده و موجب پايبندي افغانستان به تعهدات خود مي‌شود. اگر حقابه تالاب هامون را از رودخانه هيرمند افغانستان بگيريم، اين تالاب دوباره احيا مي‌شود. درحال حاضر چشمه گرد و خاكي به وسعت نيم ميليون هكتار در اثر خشكي هامون به‌وجود آمده كه مهم‌ترين عامل لقب گرفتن زابل به‌عنوان آلوده‌ترين شهر دنياست. تالاب هامون با نيم ميليون هكتار وسعت آبي، ثبت كنوانسيون جهاني رامسر شده است. حقابه‌اي از رودخانه هيرمند افغانستان به تالاب اختصاص داده شده بود كه از زمان احداث سد روي رودخانه هيرمند، اين حقابه از سوي دولت افغانستان پرداخت نشده است. با اين اقدام روند خشك شدن تالاب هامون شدت گرفته و شاهد افزايش ميزان غلظت ريزگردها بوديم كه يكي از مولفه‌هاي تهديد سلامت جامعه است. هنگامي‌كه تالاب هامون و دشت سيستان به‌عنوان يك ذخيرگاه زيست كره معرفي شود، به اين معني است كه بايد معيشت مردم به‌نحوي تامين شود كه منجر به تخريب غيرقابل جبران توان اكولوژيكي منطقه نشود.

دولت افغانستان عضو كنوانسيون جهاني رامسر و يونسكو است. پس از امضاي اين قرارداد جزو تعهدات بين‌المللي دولت افغانستان محسوب مي‌شود كه تمامي دولت‌ها به اين تعهدات پايبندهستند.

سدسازي افغانستان، داستان تازه‌اي براي ايرانيان نيست اما نقطه مشترك تمام پروژه‌هاي سدسازي افغانستان، منفعل بودن دولت ايران درقبال اين‌گونه اقدام دولت افغانستان است. سدهاي افغانستان متهم اصلي خشك شدن و نابودي هامون و درنتيجه مهاجرات هزاران سيستاني از زادگاه‌شان به‌دليل خشكسالي هستند. افغانستان دو پروژه سد کجکی و کمال‌‌خان را روي رودخانه هیرمند احداث كرد. با اين سدها حقابه هامون ايران از رودخانه هيرمند قطع شد و هامون خشكيد.

تمامي اين پروژه‌هاي سدسازي درحالي اجرا مي‌شوند كه افغانستان و ایران در سال ۱۹۵۰ کمیسیونی مشترک‌ برای مدیریت منابع آبی مشترک تاسیس کردند و در سال ۱۹۷۳، توافق شد که ایران میزان مشخصی آب دریافت کند. اما پس از اين سدسازي‌ها دولت افغانستان نسبت به تعهدات خود در قبال حقابه ايران بي‌تفاوت شد و اين مساله تا جايي پيش رفت كه «شجاع الدین ضیایی»، معاون وزارتخانه انرژی و آب افغانستان گفته است:«هم‌اکنون کابل، ‌دلیلی برای انجام مذاکرات آب با ایران نمی‌بیند».

به‌ گزارش ايسنا، عباس عراقچی از تشكيل بخشی به‌نام دیپلماسی آب در وزارت امور خارجه خبر داده است. مسئولیت کمیته آب به معاونت حقوقی و بین‌الملل دستگاه دیپلماسی سپرده شده است.

عراقچي درباره مساله تالاب‌های هامون، رود هیرمند و رودخانه هریرود، گفت:« در کمیته آب ایران و افغانستان وضعيت تالاب‌های‌ هامون و اکوسیستم این منطقه بررسي شده است. متاسفانه به‌دلیل بی‌توجهی‌هایی که در سال‌های گذشته صورت گرفته و همچنین تغییرات اقلیمی، بسياري تالاب‌ها به سمت خشک شدن رفته و برخی خشک شده‌اند. خشک شدن تالاب‌ها منجر به ایجاد مشکلاتی در زمینه کشاورزی و همچنین محیط‌زیست از جمله تولید گرد و غبار شده است و اکنون یکی از موضوعات مشترک بین ما و افغانستان که هر دو نیز با آن روبه‌رو هستیم، همین قضیه است. درباره رودخانه هیرمند، معاهده‌ای بین ما و افغانستان از سال‌های قبل منعقد شده است اما قدیمی بودن این معاهده، دلیل بر بی‌اعتبار بودن آن نیست. از نظر دولت ایران و افغانستان، این معاهده همچنان معتبر است. آب رودخانه هیرمند از افغانستان سرچشمه می‌گیرد، وارد خاک ایران می‌شود، از تالاب‌های هامون می‌گذرد و دوباره به خاک افغانستان باز می‌گردد. حقابه‌ای بر همین اساس برای ایران و افغانستان در نظر گرفته شده که ما همچنان به آن پایبند هستیم».مسئول کمیته آب ایران و افغانستان ادامه داد : «رودخانه هریرود، مساله ديگر مطرح شده در اين كميته است. هنوز هیچ رژیم حقوقی بین ما و افغانستان و همچنین کشور ترکمنستان که به نوعی در این موضوع شراکت دارد، ایجاد نشده است.

رودخانه هریرود، پرونده‌ای باز بین ما و افغانستان است. یک‌سری مطالعات فنی انجام شده است تا مشخص شود سرچشمه‌های تامین آب برای این رودخانه چه نقاطی هستند. کدام نقاط ایران و افغانستان در ارتباط با این رودخانه بالادست و کجاها پایین‌دست هستند.هدف نهایی ما رسیدن به یک رژیم حقوقی مورد توافق بین دو طرف است و امیدوارم مذاکرات مربوطه سریع‌تر آغاز شود.موضوع آب یک موضوع حیاتی به معنای واقعی کلمه است؛ بنابراين برای همه کشورها و همه دولت‌ها موضوع مهمی بوده‌و هست».

سیستان و بلوچستان، دروازه ورود ايران به آب‌هاي آزاد، پهناورترین استان ایران است كه وسعتي به‌اندازه فاصله استان قزوين تا مشهد را دارد. به‌جرات مي‌توان گفت سهم 11 درصدي از مساحت كل كشور نتوانسته از كوه مشكلات مردم اين استان حل كند. فقر شديد در تمامي زيرساخت‌هاي اين استان، يك راه براي اغلب مردم اين استان بيشتر نگذاشته و آن مهاجرت است؛به‌گونه‌اي که در سال‌های اخیر شاهد خیل عظیم مهاجرت به خارج از سيستان بوده‌ایم.فقدان فرصت‌های شغلی برای خیل عظیم جوانان تحصیلکرده این استان، منجر به مهاجرت روزافزون ساکنان به دیگر استان‌ها شده‌ است. به‌گفته نماینده زهک، زابل و هیرمند در سال 92 سه هزار خانوار از استان سیستان و بلوچستان به دلیل خشکسالی مهاجرت کرده‌اند.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.98259s, 19q