تهران، جایی که نفس کشیدن در آن دشوار می‌شود

۱۳۹۷/۱۲/۲۲ - ۱۲:۳۶ - کد خبر: 266704
تهران، جایی که نفس کشیدن در آن دشوار می‌شود

سلامت نیوز:یکی از هزار بدی خودروها این است که پیاپی به اکسیژن هوای شهر دستبرد می‌زنند. از زمان پیدایش ماشین، انسان‌همیشه از پای‌درآمده ماشینیزم بوده‌است؛ اینک نیز خودروها همه شهر و روستا و خیابان و پیاده‎رو و بیابان و طبیعت(مسابقه‌رالی) را به تسخیر خود درآورده‌اند.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه اطلاعات ،پس بیهوده نیست اگر بپنداریم که روزی روبات‌ها با فراهوشمندی خود به زادآوری بپردازند و بر همه جهان انسانی چیره شوند؛ به ویژه این که بر پایه آینده‌خوانی‌ها تا سال ۲۰۴۸ شمار ربات‌های کره‌زمین به بیش از ۹ میلیارد خواهد رسید.(از شمارِ انسان‌ها هم بیشتر!)

دو قورباغه را در دو تشتک آب قرار دادند و یکی را روی آتش تند و دیگری را روی آتش آرام گذاشتند؛ آتش تند، آبِ یکی از تشک‌ها را زود داغ کرد و یکی از قورباغه‌ها بیرون جهید؛ ولی قورباغه دیگر در آبی که به آرامی گرم می‌شد ماند و بامداد فردا آن را مرده بیرون کشیدند.

امروز سرگذشت انسان بی‌مانند به این آزمایش نیست. کودکان بی‌گناه با آن که شنیده‌اند هوا آلوده است، از همین هوا تنفس می‌کنند و گام‌آرام، شش‌های آسیب‌پذیرشان بیمار می‌شود و چه‏‎بسا هستی‌شان به خطر بیفتد.

چرا انسان برای آلودگی هوایی که خود مسبب‌آلودنش است، کاری انجام نمی‌دهد؟‏‎ ‎شاید برای آن که ذرات آلودگی هوا را نمی‎بیند. همچنین مرگ‌های خاموش برآمده از آلودگی هوا را هم نمی‌بیند؛ در حالی که معنی دوم «هوای آلوده شهر» همانا وجود یک ماده خارجی در هواست.

‏اگر مگسی از بیرون وارد هوای خانه شود، انسان آن‌را می‎بیند و با مگس‎کش می‌کوشد بزندش یا با روشن‌کردن دستگاه الکترونیکی خانگی فراریش دهد؛ دیدن مگس در خانه بسنده است که ناخودآگاه اندیشه انسان به سوی آلودگی برود و با آن مبارزه کند؛ ولی با آن که انسان می‎داند هوای شهر آلوده است، گامی برای کاهش یا پالودنش بر نمی‎‌‎دارد.

واژه «هوای آلوده» از زیادی تکرار و نیز تکرار درماندگی‌ها، به اندازه‌ای پیش‌پا افتاده شده که دیگر ویژگی نگران‌کنندگی خود را از دست داده است, «هوای‎آلوده» وردی‌ست که بیهوده بر زبان‎ها جاری‎ست بی‎آن که در اندیشه، از آن نشانی باشد؛ همه می‎‌‎گویند تهران همین است که هست. ‏

رام‎کردن خودروهای جهنده

در زمان‎های گذشته هر سواری، به عمر، میزان یونجه و خورد و خوراک، سلامتی، زخم‎‌‎های پا و بدن و ساییدگی نعل و خوی و سرشت اسب خویش آگاه بود؛ ولی در جهان ماشین‎زده ما حقیقت تلخ این است که بیشتر رانندگان، خودرویی را که سوار برآنند، نمی‌شناسند.‏

معاینه فنی خودرو با همه خوبی، این بدی را دارد که نمی‌گوید فلان خودرو مردود است؛ تنها می‎گوید ایراد دارد! بنابراین یک خودروی از عمر مفید گذشته هم می‎تواند با رفع ایراد فنی و دوتا لاستیک نو، مجوز تردد یک‌ساله بگیرد و دوباره در شهر به راه بیفتد؛ در حالی که به روز دوم نکشیده، به سبب فرسودگی، بیماریش برخواهد گشت.

خوبی‌های معاینه فنی خودروها از زبان میرهادی یوسفی-مهندس مکانیک:

«معاینه فنی خودرو برای پایش میزان خروجی اگزوز خودروهاست تا بر زیست‌محیط شهری، باری بیش از این انبار نشود. گونه‌گونی آلاینده‌ها به سبب کنش‌های انسانی روی زمین، وارد اتمسفر می‌شود و هوا را بیش از پیش آلوده می‌کند. هوای تهران یعنی اکسیژن اندک و آلاینده(جامد،مایع،گاز،پرتو)بسیار. این (هواسان) زنده‌ماندن را برای شش‌های انسان، جانور، گیاه و حتی سنگ(پدیده‌های باستانی) تنگ کرده است.» ‏

‏«یکی از گزاره‌های مهم در زمینه بهبود کیفیت هوا، معاینه فنی خودرو است. آلاینده‌های خروجی از اگزوز بیشتر خودروها با استانداردهای جهانی هماهنگی ندارد؛ برای همین بر معاینه فنی و کنترل زیست‎محیطی پافشاری می‎شود.»

«کنترل آلودگی برآمده از خودروها بر پایه استانداردها در دو سطح انجام می‌پذیرد که شامل خودروهای نو و خودروهای در حال حرکت است. پس از برابری‌‌دادن با حد مجاز آلودگی برای تولید خودروهای نو، میزان آلودگی آن پس از استفاده و در دوران کاری نیز می‌باید مورد بررسی قرار گیرد. بر این پایه پس از آن که خودرویی با پیروی استانداردهای آلودگی تولید شد، باید در دوره‌های استفاده نیز استانداردهای آلودگی چکاپ شود.»‏

‏«خودروی مطلق پاک(حتی برقی) وجود خارجی ندارد؛ از این رو هر خودرویی در یک برنامه پیش‌بین‌شده، به لحاظ پراکندِ آلودگی و نیز ایمنی باید مورد ارزیابی قرار گیرد که از هدررفت سوخت یا افزایش انتشار آلاینده‌ جلوگیری شود.» ‏

‏«معاینه فنی خودروها در سه بخش بررسی سیستم ایمنی خودرو، بازدید چشمی و اندازه‌گیری آلاینده‌ها با دستگاه انجام می‌گیرد و میزان نزدیکی به استاندارد برآورد می‌‎شود. انجام معاینه فنی سبب کاهش منوکسیدکربن و کاهش هیدروکربن‌های نسوخته در خودروهای انژکتوری می‌شود؛ همچنین از میزان آلاینده ‏CO‏ و نیز ‏HC‏ در خودروهای کاربراتوری می‌کاهد. این‌موارد به ظاهر خرد است ولی نقش زیادی در پاک ماندن هوای شهر دارد.»

جرم‌زدایی از مردم

مهندس سیدنواب حسینی‎منش- مدیرعامل ستاد معاینه فنی خودروهای تهران، تمام‎قد از مردم دفاع می‌کند. او نه این‌که ایرادی بر رفتار مردم وارد نمی‎داند بلکه از آنان سپاسگزار هم هست.

سخنان او در گفت‎وشنود با روزنامه اطلاعات: «از زمانی که جامعه‎ها شکل گرفت و سدها و پل‎ها و راه‌ها ساخته شد، مردم به کارهای گوناگون سرگرم شدند، یکی نانوا شد و دیگری میوه‎فروش و سومی مکانیک؛ به سخن دیگر، تفکیک تخصص‌ها در جامعه شهری به وجود آمد.»

«در قلمرو خودرو و در مورد نگه‏‎داشت آن(که اینک شما پیش کشیدید) در همه کشورهای پیشرفته جهان تفکیک تخصص شده است و رسم است که نگهداشت از سوی کمپانی و شرکت‏‎‌‎های زیر مجموعه آن‎‌‎ها انجام می‎‌‎گیرد. بسیار کسان که خودرو دارند، در یک مرکز مکانیکی یا تعمیراتی خودرو، عضو(مامبر-شیپ) هستند؛ که دوره‌ای و مستمر مراجعه می‌کنند تا در نگهداشت خودرو کوتاهی انجام نگیرد.»

«بنابراین برخلاف نظر شما، مردم تقصیری ندارند و وظیفه کمپانی‌ها را نباید به دوش مردم انبار کرد یا نباید از مردم انتظار داشت که از همه امور خودرو سر در آورند. مالک خودرو تنها امکان و وظیفه تعویض روغن و جایگزین فیلتر نو با کهنه و چک‎کردن باد خودروها را دارد و مسئولیت اصلی به دوش کمپانی‌ها است.»

«هر خودرویی سه ضلع و زاویه دارد؛ یک ضلع، نگهداشت است و مسئولیت‌اش با مردم؛ دوم پایش و نظارت بر عملکرد خودروست با مسئولیت مالک و پلیس راهور؛ و سوم که نادیده مانده، لحاظ‌کردن کیفیت از سوی کمپانی یا شرکت سازنده است. اینک فشارهای بخش‌های نخست و دوم(بر گرده مردم) در حال افزایش است در حالی که بخش سوم، در کاهش مدام قرار دارد.»

به زیان دارندگان خودرو

مهندس سید نواب حسینی‎منش به نمایندگی از مردم، حق‌جویی می‌‍‌کند و بر این باور است که سازندگان خودرو باید مدت‌زمان گارانتی‌ها را افزایش دهند. ‏

سخنان او: «نمونه می‌آورم از ماده ۵ و۶ که در آن مدت زمان گارانتی قطعات خودرو را تعیین کرده‌اند. در آن‌ها مدت‌زمان آلایندگی، بیش از سررسیدن معافیت فنی تعیین شده است. چه در مورد خودروی داخلی و چه خارجی، سن معافیت، ۲ سال تعیین شده است.»

«ولی دولت به درستی، ۴ سال گارانتی برای کاتالیست(فیلتر درون اگزوز)گذاشته بود. این آیین‌نامه در مجلس به گونه‎ای ناامیدکننده تغییر کرد. در آن‌جا ماده ۵ جداگانه مورد بررسی قرار گرفت. در ماده ۴ نیز معافیت سنی از ۲ سال به ۴ سال برده شد. به سخن دیگر شما(دارنده خودرو) زمانی به کمپانی مراجعه می‌کنید که

۲ سال از گارانتی خودروتان گذشته است و باید هزینه هرگونه فرسودگی و خرابی را از جیب خود بپردازید. چون عمر مفید کاتالیست از دیدگاه کمپانی فقط ۲ سال است؛ اما در همین مورد در آمریکا و کانادا گارانتی کاتالیست، ۱۰ سال است.» «این که از مردم هواداری می‌کنم ایراد نگیرید؛ من به عنوان یک کارشناس نباید از مردم گله‌ای داشته باشم برای نداشتن نظارت، در حالی که تصمیم اشتباه کمپانی آن را رقم زده است.»

نواب حسینی‌منش در مورد برنامه‌های مرکز معاینه فنی خودرو می‌گوید: «ما در مراکز فنی دو تا طرح بزرگ داریم که یکی در سال ۱۳۹۵ و دیگری در ۱۳۹۷ اجرا شده که چشم‏‎انداز اجرایش ده ساله است. پیش از اجرای این طرح، میزان خودروهای مراجعه‏‎کننده ۳۵۰ تا ۳۸۰ هزار در یک سال بود؛ ولی از زمان اجرای طرح و پایش زوجرفرد برای کل شهر تهران، مراجعه خودرو به مراکز فنی ما به یک‎ونیم میلیون خودرو در سال رسیده است؛ که نقش زیادی در کاهش ذرات در هوای شهر داشته است.»

و سخنان پایانی او: «فارغ از همه این گزاره‌ها، جا دارد از مردم پوزش بخواهم برای شلوغی مراکز فنی که در گذشته کم بود و سپاسگزاری کنم برای بردباری و در صف نوبت‏‎‏‌ایستادن‌شان. البته اینک هم مراکز فنی خودرو و هم خط‌های بازدید در مراکز فنی را افزایش داده‎ایم. هدف این است که در دیگر کلان‎شهرها(تبریز، مشهد، اصفهان، اراک(بیشتر آلودگی صنعتی) و اهواز(بیشتر آلودگی محیطی)نیز برنامه معاینه‎فنیِ خودرو به اجرا درآید.»

اینجا کجاست؟

در گذشته گفته می‌شد، راحت‌تر از نفس‏‎کشیدن! ولی اینک نفس‎کشیدن هم مانند زندگی‎کردن برای مردم سخت شده است. در گذشته نفس‌کشیدن اراده نمی‎خواست ولی اینک در متروپلیتن‌ها انسان‌ها به سختی می‎کوشند نفس بکشند و به کمک‌شش‌های آسیب‌دیده خود، ته‎مانده ذرات اکسیژن را از میان ده‌ها آلاینده استخراج کنند. در گذشته وقتی ایرانیان به شهری سفر می‌کردند که به لحاظ رفاه و آسایش و امکانات شهری و ایمنی در مقایسه با دیگر شهرها درجه یک بود، می‌گفتند: «اینجا کویت است!»

ولی این تکیه‌کلام مدت‌هاست کهنه و دمده شده است. وجود نیروگاه‌های نفت و گاز و همچنین سیل خودروها، همه پاکیزگی هوای کویت را به یغما برده است و به جایش ذرات معلق بجا گذاشته تا این کشور نماینده دهمین شهر آلوده جهان نامیده شود.

مردم در نیجریه‏ برای پخت غذا، هنوز از چوب و نفت استفاده می‌کنند. اگر شبی میهمان یک نیجریه‌ای باشید در خانه اجازه دارید از هوای دودی تنفس کنید تا زمانی که غذای دودی آماده شود! البته تماشای فانوس‌های نفتی روشن نیز شما را سرگرم می‌کند که چندان متوجه آلودگی هوای خانه نشوید. فردایش هم که در شهر قدم می‎زنید بوی زباله و سوختن آن به استقبال بویایی شما خواهد آمد زیرا خدمات گردآوری زباله وجود ندارد و مردم هرگاه چوب گیر نمی‌آورند برای پخت غذا، زباله آتش می‌زنند تا هوای این کشور را آلوده‌تر کنند.

اما «پله هشتم» برای کشور ما(در میان کشورهای دارای آلودگی هوا) دهشتناک است. در ایران اگر هیچ کارخانه آلوده‌کننده هوا وجود نداشته باشد، اقیانوسی از خودروهای بی‌کیفیت به تنهایی این وظیفه را به دوش می‌گیرند.

اینک خشکسالی‌های این دهه و پدیده ریزگرد، سبب شده که حتی خودروها در غبار شهرها گم شوند. ‏امارات، در آلودگی از ایران هم پیشی گرفته است و کاری از ثروت ملی آن کشور برنیامده که با فیلترگذاری مناسب در خروجی‌ها، جلوی افزایش روزافزون آلاینده‎ها را بگیرد. دوبی از تهران هم پیشی گرفته است که از سبب‌هایش، درهم تنیدگی جمعیت و وجود نیروگاه‌ها است.

‏ آلودگی هوا در مصر به اندازه‌ای بالا گرفته که بر پایه آمارها یک شهروند ماندگار قاهره، با نفس‌کشیدن‌های روزانه خود، دودی برابر با کشیدن یک‌بسته سیگار، وارد شش‌های خود می‌کند.

ریاض در عربستان سعودی‏ در سال ۲۰۱۴ ناپاکترین شهر جهان شناخته شد. با آن که اینک با سخت‌گیری‌ها کمی از آلودگی ۴ سال پیش کاسته شده ولی به جایش شمار کارخانه‌ها، ترافیک سنگین و ریزگرها افزایش یافته است. ‏

سنگال‏ مانند بیشتر کشورهای آفریقایی، جایگاه دپوی زباله‌دیگر کشورها برای تبدیل به انرژی است. کارخانه‌های زباله‌سوز این کشور، سکاندار آلودگی هوایند. پاکستان برخلاف نام خود به لحاظ هوا پاکیزه نیست و مردم گواه افزایش روزافزون قربانیان از میان کودکان و سالمندان هستند. این کشور در داشتن کودکان بیمار تنفسی در جهان رکوردار است؛ نزدیک به ۵ میلیون کودک زیر ۵ سال در این کشور با چالش تنفس سخت رو به‌رویند.‏

بوتسوانا‏ کشور ناشناخته افریقایی، در پله دوم آلوده‌ترین شهرهای جهان می‌کوشد از درخشش الماس‌هایش کاسته نشود، اما همان کانی‌های الماس و نیز وجود نیروگاه‌های فسیلی، از سبب‌های آلودگی هوای بوتسوانا است.

هوای مغولستان به دو برابری آلودگی هوای ایران رسیده است. مردم برای گرم‌کردن‌خانه‌هاشان و نیز پخت‎وپز از سوخت‌های فسیلی آلوده‏‎کننده استفاده می‌کنند. مسافر به مغولستان، بی‌گمان با شش‌های آلوده‌به دیار خود باز خواهد گشت.

همان‎جایی‎ست که باید باشد

هنوز هم مکان‎هایی در جهان هست که جهانگرد در آن جا چندروزی نفس بکشد و بگوید: این همان‌جایی‌ست که می‎خواستم. سان‎مارینو ‏‏ کشوری کوچک در اروپا، یک همسایه بیشتر ندارد و آن هم ایتالیاست؛ دیگر همسایگانش دریا و کوه است. بیشتر جهانگردان این کشور، فراریان کشورهای پردودند تا در تعطیلات خود نفسی پر از اکسیژن به مشام بکشند.کشور لوکزامبورگ ‏‏ در اروپای غربی و در همسایگی آلمان، فرانسه و بلژیک، بسیار زیباست و با هوایی پر از اکسیژن که مشهور شده است به شش‌های تنفسی اروپای غربی.

نیومکزیکو، مونتانا و‌هاوایی‏ در امریکا، با آب‌وهوای بهاری، هر سال جهانگردان بسیاری را به سوی خود می‌کشد. وزش بادهای مدیترانه‌ای همه ناپاکی هوای موناکو‏‏ را می‌روبد و به اقیانوس می‎ریزد تا باشندگان این کشور بسیار دارامند و همسایه فرانسه، در چهار فصل سال، هوای پاکیزه در اختیار داشته باشند.

بوتان‏ در شرق ‌کوه‌های هیمالیا، کشوری کوهستانی‌ست و هرجا کوهستان هست، پاکترین هوا نیز وجود دارد. از شگفتی‌هاست که کشور ایرلند‏ با همه گستردگی صنعت، در پله پنجم پاک‌ترین‌های دنیا به لحاظ هوا ایستاده باشد. در بیشتر قلمروهای این کشور بسیار مدرن، بافت دست‎نخورده روستایی خودنمایی می‌کند؛ و روستا یعنی پاکی و صفا. کانادا نیز با وجود نیروگاه‌ها و کارخانه‌های بزرگ، چهارمین هوای پاک جهان را داراست. جاگرفتن کانادا در شمالگان با اقلیم سرد و بادهای همیشگی، کمک بزرگی به هوای این کشور است.

استرالیا به تنهایی یک خشکاد(قاره) بسیار پهناور است؛ پس به دور نیست اگر در آن جزیره‌هایی یافت شود که از آلودگی هوا به کنار مانده باشد و بتوان هوای بهاری را در همه چهار فصل سال احساس کرد. ماریتیوس‏ یک جزیره ۲ هزار کیلومتر مربعی در جنوب شرقی قاره آفریقاراقیانوس هند است که هوای پاکیزه‌اش، دلخواه جهانگردان است. استونی نه یک روستا، بلکه یک کشور اروپاییرکوهستانی‌ست و دارای پاکترین هوای دنیا که دریای فنلاند را در چشم‌انداز خود دارد.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
1.68887s, 19q