باغ کُشی در دوره جدید مدیریت شهری، قدمتی ۲۰ ساله دارد

نابودی باغات تهران؛ از شهرداری دوران قالیباف تا هم اکنون

۱۳۹۸/۰۳/۰۵ - ۱۱:۲۴ - کد خبر: 271826
نابودی باغات تهران؛ از شهرداری دوران قالیباف تا هم اکنون

سلامت نیوز: تاراج فضای سبز سنتی تهران، بحث تازه‌ای نیست، از ۱۸ سال پیش تا امروز، باغ‌های تهران، لحظه به لحظه آب می‌روند، درختان به دندانه‌های تیز اره سپرده می‌شود و هر جا سر و صدای اره برقی، اعتراض مردم را بالا می‌برد، سودجویان، بی سر و صدا با نفت و گازوئیل، ریشه درختان باغ‌ها را می‌سوزانند تا راحت‌تر بشود در باغ‌های تهران، آجر روی آجر گذاشت و ساختمان ساخت.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از خبرآنلاین، باغ ها در تهران رو به نابودی می‌روند، دلیل آن هم بسیار ساده است: ارزش زمین در تهران، نجومی شده‌است و هر صاحب باغی را ترغیب می‌کند به جای نگهداری از درختان، در زمین خود، برج بسازد و با قیمت‌هایی که سر به فلک می‌کشد، به مردم بفروشد. از یک باغ چند تومان عاید صاحب آن می‌شود وقتی برج ساخته شده در زمین باغ، متری تا ۵۰ میلیون تومان ارزش دارد؟

بلای نابودی باغات تهران، تنها در دوره ۱۲ ساله حضور محمدباقر قالیباف در شهرداری تهران، بر سر پایتخت نازل نشد، نمونه نابودی باغات را حتی هم اکنون هم می توان در تهران دوره پساقالیباف هم جستجو کرد. رسانه ها هفته گذشته اعلام کردند مجوز ساخت در یک باغ ۵هزار متری متعلق به اسرافیل روحی که گفته می‌شود از نزدیکان یکی از اعضای سابق شورای شهر تهران واقع در منطقه ۵، بلوار عدل، خیابان بهار، ۲۱آبان ماه ۱۳۹۷ از سوی شهرداری منطقه ۵صادر شده است.

آنطور که اسناد منتشر شده نشان می دهد شهرداری منطقه ۵ واقع در غرب تهران، هیچ گونه استعلام و اخذ مجوزی از کمیسیون ماده ۷ باغات، بابت جابجایی و قطع درختان نکرده و استعلام فضای سبز به زمان قبل از پایان کار موکول شده است.

آنطور که گزارشها نشان می دهد در این باغ بیش از ۱۰۰ اصله درخت با محیط بن بیشتر از ۱۰۰ سانتی متر قطع و چند نهال جایگزین آن‌ها شده است. خبرها می گوید از معاون شهرسازی منطقه ۵ که این مجوز را صادر کرده، ماه‌ها است که خبری نیست.


باغ کُشی در دوره جدید مدیریت شهری، قدمتی حدودا ۲۰ ساله دارد. اصلی ترین موضع حمله به باغات تهران در سال ۸۲ رقم خورد. در آن سال شورای شهر مصوبه ای را تصویب کرد که معروف به مصوبه برج باغها شد. این مصوبه شرایطی را فراهم می کرد تا صاحبان باغ، ۳۰ درصد آن را تبدیل به ساخت و ساز کنند. این مصوبه باعث شد تمام زمین هایی که باغ شناخته می شدند ساخت و ساز انجام شود. نکته اینجاست که ۷۰ درصد باقیمانده زمین باغات هم به دلیل گودبرداری کامل عرصه زمین، از درختان تهی شد و نابودی کامل بسیاری از باغات تهران از آن سال کلید خورد.

اعتراضات مختلف به شهرداری تهران که چرا مجوز ساخت و ساز گسترده در باغات را صادر کرده، باعث شد تا در ۸ مرداد ۹۱، شهردار وقت تهران در چهارصدو هشتادمین جلسه شورای شهر حاضر شود و بگوید: درهیچ دوره ای از شهرداری ، ۸۲ هکتار تملک باغ توسط شهرداری صورت نگرفته است.

محمدباقر قالیباف در ادامه سخنانش گفت: کمیسیون ماده ۵ خرید تعدادی باغ را به شهرداری تهران تاکید کرده است که برای این منظور حدود ۶۰۰ میلیارد تومان اعتبار لازم است.

در دفاع از عملکرد شهرداری دوره قالیباف، علی محمد مختاری مدیرعامل سازمان پارکها و فضای سبز شهر تهران، تخریب باغات را مربوط به عوامل دیگری به جز مجوز ساخت و ساز دانست و گفت: علت تخریب باغات منطقه ازگل، کم آبی، پراکنده بودن باغات، رها شدن برخی از این باغات توسط مالکین، عدم رسیدگی منظم و مرتب از سوی مالکین بوده است که منجر به خشک شدن تعداد زیادی از درختان این گونه باغات شده و مدیریت شهری هیچ نقشی در تخریب این گونه باغات نداشته است.

در همان جلسه، مهدی چمران، رئیس وقت شورای شهر قول داد شهروندان متقاضی ساخت و ساز در باغات باید ۷۰ درصد باغ را احیاء و حفظ کنند. وی از کمیسیون عمران شورای شهر خواست طرحی در تکمیل مصوبه باغات ارائه کند تا براساس آن در صورتی که مجوز ساخت در باغی با سطح اشغال ۳۰ درصد صادر شد تا زمانی که ۷۰ درصد باقی مانده به باغ تبدیل نشود پایان کار ساختمانی صادر نشود.

او به مشکل دور زدن قانون توسط مالکان عرصه های باغی اشاره کرد و گفت: تبدیل سطح اشغال ۳۰ درصد به ۴۵ درصد در باغات طبق مصوبه ممنوع است، متاسفانه برخی با ساخت فضای مسکونی در سطح اشغال ۳۰ درصد ، ۷۰ درصد باقی مانده را نیز یا تبدیل به پارکینگ می کنند یا به عناوین مختلف تبدیل به غیر باغ می کنند که این با سیاست شورای شهر تهران مبنی بر حفظ باغات مغایرت دارد و باید بررسی شود.

تغییر کاربری سیستماتیک باغات در تهران

واقعیت این است که جز عملکرد موردی شهرداری در اعطای مجوز ساخت و ساز در باغات تهران، بسیاری از تغییر کاربری ها به صورت سیستماتیک و بر اساس طرح تفصیلی بوده است. اطلاعات موجود طرح تفصیلی نشان می دهد طرح تفصیلی مربوط به باغات منطقه ازگل، طرشت وکن که اکثرا در پهنه، R۱۲۱ (مسکونی) واقع شده اند و با این مجوز اکثر باغات این مناطق تغییر کاربری پیدا کرد و به منطقه مسکونی تبدیل شد.

طرح تفصیلی، مصوبه برج باغها و مصوبات موردی از جمله مصوبه تغییر کاربری ۶۲ عرصه باغی در تهران که توسط شورای دوره پنجم شهر تهران در ۱۵ اسفندماه ۹۷ به تصویب رسید، نمونه های اعلای نابودی نظام مند باغات در تهران هستند.

در دوره قالیباف، نابودی باغات به اندازه ای شتاب گرفته بود که حتی مجلس هم خود را مجبور به ورود به موضوع دانست. در ۹ مهرماه ۹۳، کمال الدین پیرموذن عضو هیات رئیسه فراکسیون محیط زیست در مجلس با یادآوری تاکیدات مقام معظم رهبری نسبت به حفظ باغات در کشور، گفت: بر اساس خبرهای موثقی که به دست رسیده در برخی باغات تهران درختان تنومند برای احداث هتل قطع شده که بر این اساس قرار است از شهردار تهران دعوت کرده تا توضیحاتی را ارایه کنند.

هر چند تاکنون از برگزاری و نتایج جلساتی که عنوان شده، هیچ اطلاعی منتشر نشده ولی به عینه می توان دریافت میراثی که قالیباف درباره باغات بر جا گذاشت، چندان میراث سبزی نیست.

آنطور که زهرا صدراعظم نوری رئیس کمیسیون سلامت و محیط زیست شورای شهر تهران می گوید، در دوره تصدی ۱۲ ساله قالیباف در تهران، بیش از ۱۰۹ پلاک از اراضی باغات نابود و تبدیل به خانه و فضای تجاری شده است.

او درباره سرنوشت بقیه باغات تهران، به نکته مهمی اشاره می کند، این که بیش از ۶۴۰۰ پلاک زمین که باغ شناخته شده است در تهران هنوز وجود دارد که حدود نیمی از آنها در معرض نابودی قریب الوقوع است، زیرا ماموران شهرداری حق ندارند وارد آنها شوند چون متعلق به ارگانهای عمومی، نهادهای امنیتی و حتی اشخاصی هستند که اجازه حضور به ماموران شهرداری را نمی دهند. صدراعظم نوری در این باره می گوید: تاکنون حدود ۳۴۰۰ باغ در شهر تهران شناسایی شده که شناسنامه آن ها هم تهیه شده است. نکته اینجاست که بیش از ۳۰۰۰ پلاک باغ هم شناسنامه ندارد چون ممنوعیت ورود به آنها وجود دارد.

تداوم نابودی باغات در دوران پساقالیباف

پس از نابودی گسترده و نظام مند باغات تهران و تبدیل آنها به خانه و برج و پاساژ، در دوره شورای شهر پنجم، روند دست درازی به طبیعت سبز تهران همچنان ادامه داشت. آنطور که در ۲۰ شهریور ۹۷، علی اعطا عضو کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر گفته است: در دهه اخیر ۴۳۰ قطعه زمین که باغ بوده‌اند پروانه ساخت گرفته‌اند. به ازای صدور پروانه در این تعداد باغ تعداد ۱۳۰ هکتار از باغات تهران به زیر ساخت رفته‌اند.
سخنگوی شورای شهر تهران با تأکید بر اینکه ما به ازای ۱۳۰ هکتار باغ که به زیر ساخت فرستادیم، صرفا یک درصد درآمد ناشی از صدور پروانه را کسب کردیم، اظهار کرد: در این شرایط نابسامان که شهرداری در حوزه مالی با آن مواجه است، نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم که راهکار اصلی تملک باغات باشد.

این سخنان به روشنی مشخص می کند تنگناهای مالی که شهرداری در دوره پساقالیباف با آن دست به گریبان است، تداوم راه نابودی باغات را رقم زده است. از این رو می بینیم شورای شهر تهران، بالاخره به شهرداری مجوز داد تا پروانه ساخت و ساز در ۶۲ باغ بزرگ مقیاس را صادر کرده تا از این رهگذر، اندکی چاه های عمیق مشکلات مالی خود را پر کند.

ولی شورای شهر پنجم هم در رسیدن به نقطه تسلیم برای باز گذاشتن دست شهرداری در صدور مجوز ساخت و ساز در باغات، راه درازی را نپیمود و در کمتر از یک سال، به جایی رسید که هم اکنون قرار دارد: تغییر کاربری باغات، قانونی شده است.

در این روند سریع می بینیم که ۱۵ آذر ۹۷، شورای شهر تهران، به دنبال راهکار پیچیده ای برای تغییر سرنوشت باغهای تهران بود. پیش‌نویس طرحی در شورای شهر مورد بررسی قرار گرفت که برای ساخت و ساز براساس فرمول «خانه‌باغ» مساحت عرصه ۶ هزار و ۱۸۳ باغ و زمین مشجر به سه گروه تقسیم‌بندی کرده بودند. به این صورت که اراضی مشجر تا سه هزار مترمربع، اراضی مشجر بین ۳ تا ۵ هزار مترمربع و اراضی بیش از ۵ هزار مترمربع هر کدام در گروه‌های جداگانه قرار می گرفتند.

مالکان برحسب این طبقه‌بندی مساحت عرصه، می‌توانستند به ترتیب ۲، ۳ و ۴ طبقه در حداکثر ۱۵ درصد مساحت زمین ساخت و ساز انجام دهند و در این چارچوب از شهرداری مجوز ساخت دریافت کنند. در پیش نویس مزبور برای اراضی تا ۵ هزار مترمربع حداقل مساحت باید ۱۵۰ مترمربع و برای اراضی بیش از ۵ هزار مترمربع حداقل مساحت باید ۲۵۰ مترمربع باشد. به این ترتیب در صورت تصویب این پیش نویس در شورای شهر تهران، فرمول ۳۰ به ۷۰ درصد ساخت و ساز در زمین های باغی، معروف به مصوبه «برج‌باغ»، به فرمول ۱۵ به ۸۵ درصد «خانه‌باغ» تغییر می کرد.

اتفاقی که نوع دیگری رقم خورد.

پروانه نابودی ۶۲ باغ در روز درختکاری

در روز ۱۵ اسفند ۹۷، همزمان با روز درختکاری، شورای شهر تهران مجوز نابودی ۶۲ باغ بزرگ مقیاس را صادر کرد. افشین حبیب زاده، معاون نظارت شورای شهر تهران در توجیه این مصوبه شورای شهر گفت: اعضای شورای شهر مجبور بودند بین بد و بدتر، بد را انتخاب کنند، از زمان لغو مصوبه برج باغ و متوقف شدن ارائه‌ پروانه تا امروز، ۵۷۰ باغ درخواست صدور پروانه دادند که تنها استفساریه در مورد تعیین تکلیف ۶۲ پرونده‌ای بود که قبل از اسفندماه تشکیل شده و عوارض خود را به صورت کامل و سیستمی پرداخت کرده بودند که تنها پرینت پروانه ساخت مانده بود و لذا حقوق مکتسبه برایشان ایجاد شده بود اما از آن زمان تاکنون کارشان خوابیده بود.

او با بیان این‌که مالکان می‌توانستند به دلیل توقف کارشان آن هم بیش از یکسال به دیوان عدالت اداری بروند و شکایت کنند، ادامه داد: اگر دیوان عدالت اداری بدلیل حقوق مکتسبه مالکان با این پرونده‌ها موافقت می‌کرد مجبور بودیم به ۵۷۰ درخواست ساخت‌وساز در باغ رای مثبت دهیم، چرا که برای این افراد حقوق مکتسبه ایجاد شده بود.

وی افزود: از زمانی که شورای شهر پنجم مدیریت شهری را برعهده گرفته است تمام تلاش‌مان را برای حفظ باغات انجام داده‌ایم و نظارت دقیق‌تری بر روی ساخت‌وساز در این ۶۲ باغ انجام می‌شود.

در نهایت اعضای شورای شهر تهران روز چهارشنبه ۱۵اسفندماه همزمان با روز درختکاری به استفساریه شهرداری مبنی بر تعیین تکلیف ۶۲ پرونده موسوم به برج باغ رای مثبت و اجازه ساخت و ساز در باغهای مزبور را صادر کردند.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
6.84568s, 19q