آمار اهدای عضو در ایران رو به افزایش است

۱۳۹۰/۰۳/۲۴ - ۱۲:۰۰ - کد خبر: 29111
سلامت نیوز : ایران در زمینه اهدای عضو تازه‌کار است. اولین?بار در سال 72 قانون اهدای عضو در مجلس مطرح شد. در آن زمان قرار بود اعضای بیماران مرگ‌مغزی به بیماران خاص پیوند زده شود اما این قانون به دلایلی تصویب نشد...

 بالاخره در سال 79 و در مجلس ششم این قانون تصویب و سال 81 اولین آیین‌نامه آن به وزارت بهداشت ابلاغ شد. سال 83، مرکز فراهم‌آوری عضو پیوندی در بیمارستان مسیح دانشوری فعالیت‌های جدی پیوند اعضا در کشور را آغاز کرد اما هنوز آمار اهدای عضو با توجه به میزان بالای تصادف‌های رانندگی در ایران در حد مطلوبی نیست. در حال حاضر میزان اهدای عضو در ایران به ازای هر یک میلیون نفر 3/4 نفر، است. در صورتی که در سال 88 این رقم 3/2 نفر بود. این موضوع نشان می‌دهد هر چند میزان اهدای عضو در ایران با شاخص‌های مطلوب جهانی فاصله دارد، اما روند رو به افزایش اهدای عضو در ایران را نشان می‌دهد.

استانداردهای جهانی نشان می‌دهد، اعضای بدن 50 درصد از افرادی که دچار مرگ مغزی می‌شوند به بیماران نیازمند اهدا می‌شود اما این رقم در کشور ما 5 درصد است. رییس مرکز فراهم‌آوری پیوند اعضای دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در مورد آمار اهدای عضو در کشور به خبرنگار سلامت می‌گوید: «سالانه 6 هزار نفر در کشور دچار مرگ‌مغزی می‌شوند که با توجه به استاندارد دنیا باید نیمی از آنها (یعنی 3‌هزار نفر) اهدای عضو داشته باشند، درصورتی که فقط اعضای بدن 300 تا 350 نفر از آنها اهدا می‌شود.» دکتر کتایون نجفی‌زاده با بیان اینکه آمار متوسط کشورهای توسعه‌یافته در اهدای عضو به طور سالانه 10 تا 20 در یک میلیون نفر است، ادامه می‌دهد: «اسپانیا در این مورد پیشرو است به‌گونه‌ای که 35 در یک میلیون نفر اهدای عضو دارد و این رقم در کشور ما 3/4 نفر در یک میلیون است.» به عقیده این فوق‌تخصص ریه، سالانه 25 درصد از بیماران نیازمند در کشور به دلیل نداشتن عضو پیوندی فوت می‌کنند.

مرگ مغزی با کما تفاوت دارد

یکی از دلایلی که خانواده‌ها برای اهدای عضو رضایت نمی‌‌دهند، این تصور است که شاید عزیزشان به زندگی عادی برگردد.

رییس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در این باره می‌گوید: «کما، مرگ‌مغزی و زندگی نباتی با هم متفاوت است ولی عامه تصور می‌کنند فردی که دچار مرگ‌مغزی شده، ممکن است دوباره به هوش بیاید.» دکتر محمدرضا رزاقی توضیح می‌دهد: «کسی را که دچار مرگ‌مغزی شده حداکثر می‌توان 2 هفته با دستگاه نگه داشت ولی در زندگی نباتی، مغز فعالیت‌هایش را دارد و در کما، برگشت فرد به زندگی ممکن است.»

وی با بیان اینکه 90 درصد مرگ‌های‌مغزی بر اثر تصادف در کشور رخ می‌دهد، ادامه می‌دهد: «بخش عمده‌ای از افراد حادثه‌دیده در صحنه تصادف فوت می‌کنند و در مورد کسانی که به مراکز‌درمانی منتقل می‌شوند، با تایید جراح مغز و اعصاب، متخصص داخلی مغز و اعصاب، متخصص بیهوشی و متخصص داخلی و نظر دو نفر از پزشکان پزشکی‌قانونی، مرگ‌مغزی آنها مطرح می‌شود.»

دکتر رزاقی توضیح می‌دهد که در مرگ‌مغزی به علت متوقف شدن فعالیت مغز،‌ برخی از هورمون‌ها از بین می‌روند، بنابراین خانواده‌ها زمان محدودی برای تصمیم‌گیری در مورد اهدای عضو دارند. او می‌گوید: «تا پایان فروردین ماه سال جاری از 256 بیمار مرگ‌مغزی پیوند عضو صورت گرفته و 839 عضو و 121 بافت از بیماران مرگ‌مغزی اهدا شده است.»

بخش اعظمی از بیمارانی که به دلیل نبود عضو پیوندی جان خود را از دست می‌دهند، به ریه پیوندی نیاز دارند. حتی وزیر بهداشت نیز میزان پیوند ریه در کشور را اندک و علت آن را نداشتن ریه سالم در بیماران مرگ‌مغزی می‌داند. رییس مرکز جمعیت پیوند اعضای ایرانیان در گفتگو با سلامت با بیان اینکه تاکنون 47 پیوند ریه در ایران انجام شده که نیمی از آنها پیوند دو ریه بوده است، می‌گوید: «بیماران مرگ‌مغزی به ICU منتقل می‌شوند و دستگاه تنفس به آنها وصل می‌شود و ریه آنها کار نمی‌کند. درواقع اکسیژن به کمک دستگاه وارد ریه می‌شود و ممکن است میکروب هم همراه آن وارد شود. همچنین به دلیل آنکه ریه‌ها فیزیولوژی فعال ندارند، به سرعت دچار عفونت می‌شوند و حتی زمانی که پیوند انجام می‌شود، مراقبت‌های بعد از عمل بسیار سخت خواهد بود.» دکتر علی‌اکبر ولایتی معتقد است: «در زمینه پیوند اعضا هنوز تازه‌کار هستیم اما سرعت رشدمان فوق‌العاده است، در سال 85، 3 پیوند قلب انجام دادیم ولی در سال 89 این رقم به 25 پیوند قلب رسید.»

رییس بیمارستان مسیح دانشوری می‌افزاید: «هر 2 هفته یک پیوند قلب و ماهانه یک پیوند ریه در بیمارستان مسیح دانشوری انجام می‌شود و قصد داریم پیوند لوزالمعده را برای بیماران دیابتی سازماندهی کنیم.»

خانواده‌ها رضایت نمی‌دهند

یکی از شرط?های اصلی اهدای عضو، رضایت خانواده بیمار مرگ‌مغزی است اما بسیاری از خانواده‌ها حاضرند حتی برای چند روز دیگر هم به شماره افتادن نفس عزیزشان را ببینند، اما پذیرفتن پایان زندگی برایشان سخت است. گاهی تصور اینکه اعضای بدن عزیزشان را از او جدا کنند، برایشان قابل‌باور نیست. رییس واحد فراهم‌آوری اعضای پیوندی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی می‌گوید: «هنوز آمار رضایت خانواده‌ها برای اهدای عضو 31 درصد است و از هر 10 خانواده 7 خانواده به اهدای عضو عزیزشان رضایت نمی‌دهند.» دکتر نجفی‌زاده با تاکید بر اینکه مردم ما بسیار مهربان هستند، ادامه می‌دهد: «اطلاع‌رسانی کافی انجام نشده است و برخی افراد تصور می‌کنند اگر اعضای بدن بیمار مرگ‌مغزی را اهدا کنند، اطرافیان تصور می‌کنند اعضای بدن عزیزشان را فروخته‌اند.» این فوق‌تخصص ریه توضیح می‌دهد: «برای برطرف?شدن این مشکل، زمانی که یک خانواده برای پیوند اعضای عزیزشان رضایت دادند، یک لوح?تقدیر همراه یک دسته گل به مراسم ختم آن مرحوم فرستاده و این لوح در مراسم ختم قرائت می‌شود. از رسانه‌ها هم دعوت می‌کنیم تا این عمل انسان‌دوستانه را منعکس کنند.» نکته مهم دیگری که دکتر نجفی‌زاده به آن اشاره می‌کند، رضایت خود افراد قبل از وقوع حادثه است: «اگر افراد نظر موافقشان را برای اهدای عضو به اعضای خانواده‌شان بیان کنند، چنانچه در آینده دچار مرگ‌مغزی شوند، احتمال رضایت خانواده برای اهدای عضو بالای 81 درصد ولی اگر نظر موافق خود را اعلام نکرده باشند، 43 درصد خواهد بود.» به گفته وی، با این بیان رضایت خانواده‌ برای برآورده کردن آرزوی فرد، برای اهدای عضو، رضایت می‌دهند. وی با بیان اینکه تاکنون 600 هزار نفر کارت اهدای عضو دریافت کرد‌‌ه‌اند، می‌افزاید: «سایت
ehda.ir بهترین اطلاعات را در مورد پیوند اعضا در اختیار علاقه‌مندان می‌گذارد و هر فرد می‌تواند با مراجعه به این سایت و پر کردن فرم، علاوه بر دریافت کارت اهدای عضو، رضایت خود را برای این اقدام ارزشمند اعلام کند.»

دکتر نجفی‌زاده در مورد اقدامات فرهنگی‌ای که مرکز فراهم‌آوری اعضا انجام داده است به طرح «سفیران زندگی» اشاره می‌کند و می‌گوید: «برای اجرای طرح «سفیران زندگی» از نیروهای داوطلب مردمی اعم از هنرپیشه، خانه‌دار، نجار و گرافیست کمک می‌گیریم تا در کار اهدای عضو به ما کمک کنند. مثلا یک هنرپیشه به فیلمسازان اطلاع‌رسانی می‌کند تا در این زمینه فیلم بسازند یا یک نجار می‌تواند برای بیماران در نوبت پیوند عضو در بیمارستان صندلی تهیه کند. زنان خانه‌دار هم می‌توانند برای ساماندهی و تهیه کارت‌های اهدای عضو به ما کمک کنند.»

بیماران مرگ‌مغزی شناسایی نمی‌شوند

دکتر نجفی‌زاده یکی از دلایل اصلی پایین?بودن آمار اهدای عضو در ایران را نبود پوشش کشوری شناسایی منسجم برای بیماران مرگ‌مغزی عنوان می‌کند: «هنوز پوشش کشوری شناسایی مرگ‌مغزی در کشور نداریم و در برخی مناطق هیچ سیستم پزشکی‌ای نیست که افراد را برای اهدای عضو آماده کند.» به گفته وی در همه نقاط کشور باید سیستم اهدای عضو داشته باشیم. براساس مصوبه مجلس و هیات وزیران، تمام بیمارستان‌های دولتی و خصوصی در سراسر کشور باید بیماران مبتلا به کمای عمیق (GCS زیر 7) را به واحدهای فراهم‌آوری پیوند اعضا اطلاع دهند، در حالی که هم‌اکنون 13 مرکز فعال در این زمینه داریم.

براساس آمارهای دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تاکنون 76 پیوند قلب، 9 پیوند کبد، 77 پیوند مغزاستخوان و 46 پیوند ریه انجام شده است. در حال حاضر900 بیمار نیازمند کبد، 380 بیمار نیازمند ریه و 350 بیمار قلبی در انتظار پیوند هستند. با وجود آنکه ایران در زمینه پیوند اعضا در دنیا تازه‌کار است، شاید بتوان گفت باید در زمینه فرهنگ‌سازی گام‌های بلندتری برداشت.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
3.01815s, 18q