صداي پاي سكته

۱۳۸۶/۰۳/۱۰ - ۰۰:۰۰ - کد خبر: 4153
صداي پاي سكته

به نظر شما قلب مهم تر است يا مغز؟ احتمالا هر قدر هم که فکر کنيد پاسخ روشني براي اين سوال پيدا نمي‌کنيد. بنابراين سوال را کمي‌تغيير مي‌دهيم: به نظر شما سکته قلبي بدتر است يا سکته مغزي؟

«سکته» به تنهايي از آن واژه‌هايي است که نگراني و ترس از مرگ را به ويژه براي آنهايي که پا به سن گذاشته‌اند، به ياد مي‌آورد ولي با وجود اوضاع و احوال بسيار ناراحت کننده آدم‌هاي دچار سکته مغزي (شوکت را در يکي دو قسمت آخر سريال نرگس يادتان مي‌آيد؟) بيشتر مردم آنقدر هوش و حواسشان پيش سکته قلبي است که هر چند وقت يکبار بايد به آنها يادآوري کنيد که چيزي به نام سکته مغزي هم وجود دارد.

به همين ترتيب، آگاهي‌هاي مردم در مورد اين بيماري – که سومين عامل مرگ آدم‌ها و مهمترين عامل ايجاد ناتواني در بين انسان‌هاست – خيلي کمتر از بيماري‌هاي قلبي است.

اين مساله البته مختص کشور ما نيست. جديدترين تحقيقات در کشور انگلستان که نتايج آن دو هفته پيش منتشر شد، نشان مي‌دهد که بسياري از مردم انگلستان اصولا نمي‌دانند که هر لحظه ممکن است دچار سکته مغزي شوند.

 در اين تحقيق، پژوهشگران انگليسي مهمترين عامل ايجاد سکته مغزي، يعني پرفشاري خون را در بين نزديک به 20 هزار نفر بررسي کردند و در نهايت متوجه شدند که يک چهارم اين افراد اصلا خبر ندارند که فشار خونشان بالاست. راستي فشار خون شما چقدر است؟

«نگران نباش پيرمرد، اين آمپول تو را نمي‌کشد. فقط فشارت را آنقدر بالا مي‌برد که رگهاي مغزت پاره شود. اونوقت زنده مي‌موني و مي‌بيني که من با خانواده‌ات دارم چکار مي‌کنم و هيچ کاري هم از دستت بر نمي‌آيد». اين جملات شما را ياد کدام سريال مي‌اندازد؟ اينها کلماتي است که فرد قاتل يعني کوروش در سريال «پرواز در حباب» قبل از تزريق آن آمپول کذايي به پليس بازنشسته (با بازي علي نصيريان) بيان مي‌کند.

مغز انسان همانند يک قرارگاه فرماندهي است که در آن فرماندهي و اداره هر بخش از بدن، توسط ناحيه مشخصي از مغز صورت مي‌گيرد. بنابراين وقوع سکته در هر ناحيه از مغز، علائم خاص همان منطقه را ايجاد مي‌کند. مثلا اگر منطقه تکلم در مغز دچار سکته شود، فرد توانايي تکلم را از دست مي‌دهد.

اگر منطقه حرکتي مغز دچار مشکل شود، فرد دچار فلج مي‌شود و اگر.... صد البته هيچ کس نمي‌تواند پيش بيني کند که وقتي فشار کسي بالا مي‌رود، کدام رگ مغز پاره مي‌شود و چه اتفاقاتي رخ مي‌دهد و از اين جهت سريال پرواز در حباب، يک سريال علمي‌تخيلي محسوب مي‌شود! از خير اين سريال که بگذريم، بطور کلي علائم سکته مغزي اين ويژگي را دارند که به صورت کاملا ناگهاني ايجاد مي‌شوند و معمولا عبارتند از:

- بي حسي، ضعف يا فلج ناگهاني در صورت، دست‌ها يا پاها، اغلب در يک طرف بدن

 - اختلال ناگهاني در تکلم يا فهم صحبت ديگران

 - کاهش بينايي، تاري ديد يا دوبيني ناگهاني

 - سرگيجه و عدم تعادل ناگهاني

 - سردرد غير معمول و ناگهاني که ممکن است همراه با سفتي گردن، درد صورت يا بين چشمها، استفراغ يا تغيير سطح هوشياري باشد.

 -گيجي و منگي و اختلال حافظه يا درک

در بسياري از موارد، فرد مبتلا چندين علامت فوق را همزمان با هم نشان مي‌دهد و علت هم اين است که در هنگام سکته، معمولا خونرساني چند ناحيه مجاور در مغز به صورت همزمان دچار اختلال مي‌شود. ولي گاهي هم پيش آمده که فقط يک ناحيه کوچک مغز دچار سکته شده و فرد بيمار، بدون اينکه هيچ علامت ديگري داشته باشد، مثلا فقط توانايي تکلم يا خواندن يا... را از دست داده است.

آيا سکته مغزي خبر مي‌کند؟

 واقعيت اين است که براي بسياري از مردم، سکته مغزي به صورت کاملا ناگهاني و بدون هيچ گونه علامت هشداردهنده قبلي رخ مي‌دهد. ولي بعضي‌ها که کمي‌خوش شانس ترند، مدتي قبل از وقوع سکته مغزي دچار يک «ميني سکته» يا در اصطلاح علمي، حمله ايسکميک موقت (TIA) مي‌شوند.

 در TIA ، خونرساني يک ناحيه از مغز براي چند ثانيه متوقف مي‌شود و دوباره خودبخود برقرار مي‌شود. علائم TIA شبيه همان علائم سکته مغزي است، با اين تفاوت که زمان بسيار کمتري (از چند دقيقه تا حداکثر 24 ساعت) طول مي‌کشد و سپس بدون برجا گذاشتن هيچ گونه عارضه اي ناپديد مي‌شود. TIA يک هشدار بسيار جدي در مورد قريب الوقوع بودن سکته مغزي است.

 بنابراين هر وقت دچار علائمي‌نظير کاهش ديد ناگهاني، فلج ناگهاني، اختلال تکلم ناگهاني و... شديد فورا به پزشک مراجعه کنيد. البته سردردهاي طولاني هم بايد مورد بررسي جدي قرار گيرند. در اين موارد معمولا پزشک با انجام يک سري معاينات باليني و تست‌هاي عصبي و در صورت نياز، سونوگرافي و حتي آنژيوگرافي عروق مغز و ساير روشها، وضعيت شما را مورد بررسي قرار مي‌دهد و در صورت نياز داروهاي لازم را تجويز مي‌کند.

 عوامل خطر را بشناسيد

 عوامل مختلفي وجود دارند که باعث افزايش خطر سکته مغزي در فرد مي‌شوند. بعضي از اين عوامل در اختيار شما نيستند و نمي‌توانيد کاري براي آنها بکنيد مثل سن (نزديک به 90 درصد موارد سکته مغزي در افراد بالاي 60 سال رخ مي‌دهد)، جنس (مردها بيشتر در خطرند و سکته مغزي هم در آنها در سن پايين تري رخ مي‌دهد) و سابقه وجود سکته مغزي يا TIA در خانواده ( پدر، مادر، خواهر و برادر).

 با اين حال اغلب عوامل مستعد کننده سکته مغزي در کنترل شما هستند و شما مي‌توانيد با اصلاح شيوه زندگي، خطر آنها را به حداقل برسانيد. برخي از مهمترين اين عوامل عبارتند از:

پرفشاري خون:

 پرفشاري خون، نه تنها يکي از علل مهم سکته قلبي است، بلکه بي ترديد مهمترين علت مستعد کننده سکته مغزي از هر دو نوع (ايسکميک و هموراژيک) نيز به شمار مي‌رود. تحقيقات نشان داده است که افراد دچار پرفشاري خون تا 7 برابر بيشتر در خطر ابتلا به سکته مغزي هستند.

 بنابراين توصيه مي‌کنيم که حتما فشار خون خود را به طور مرتب اندازه گيري کنيد. يک فشار خون نرمال بايد کمتر از 14 روي 9 سانتي متر جيوه ( 140 روي 90 ميلي متر جيوه ) باشد. ورزش منظم، کاهش استرس، کنترل وزن و کاهش مصرف نمک از مواردي هستند که مي‌توانند فشار خون را کاهش دهند.

 البته در مواردي که فشار خون فرد بيش از حد بالا است و يا فرد سابقه بيماري خاصي را دارد، ممکن است پزشک داروهاي خاصي را براي کنترل فشار خون تجويز کند. بد نيست بدانيد که درمان پرفشاري خون، خطر ابتلا به سکته مغزي را تا 38 درصد کاهش مي‌دهد.

چربي خون:

وقتي کلسترول خون بالا مي‌رود، در ديواره عروق رسوب مي‌کند و با بستن رگها باعث وقوع سکته ( قلبي يا مغزي ) مي‌شود. البته کلسترول 2 نوع دارد که يک نوع آن LDL يا کلسترول بد نام دارد که عامل اصلي دردسرهاي ناشي از کلسترول بالاست ولي نوع دوم که HDL نام دارد، کلسترول خوب محسوب مي‌شود و سطح آن در خون هرچه بيشتر باشد، بهتر است.

 براي کاهش کلسترول بد، توصيه مي‌کنيم که مصرف روغن‌هاي جامد را به طور کلي کنار بگذاريد و از روغن‌هاي حيواني هم حتي الامکان استفاده نکنيد. البته مقادير خيلي بالاي کلسترول، نياز به مصرف دارو هم دارند.

 سيگار:

کساني که سيگار مي‌کشند، 2 برابر بيشتر از افراد عادي در معرض خطر سکته مغزي هستند. در کسي که سيگار مي‌کشد، از يک سو، نيکوتين موجود در سيگار باعث افزايش فشار خون مي‌شود و از سوي ديگر، مونوکسيد کربن توليد شده به اکسيژن موجود در خون متصل مي‌شود و باعث کاهش اکسيژن رساني به سلولها و از جمله سلولهاي مغز مي‌شود.

 اگر شما همين امروز سيگار را کنار بگذاريد، تا چند سال ديگر خطر وقوع سکته مغزي در شما مانند بقيه مردم عادي خواهد شد.

 ديابت:

 افراد ديابتي نه تنها در معرض خطر بيشتر ابتلا به پرفشاري خون هستند، بلکه بدن آنها در شکستن لخته‌هاي خون هم مشکل دارد و به اين ترتيب، 3 برابر بيشتر از افراد عادي در معرض خطر ابتلا به سکته مغزي هستند. بنابراين اگر شما دچار ديابت هستيد، کنترل قند با رژيم غذايي، ورزش، کنترل وزن و در صورت نياز، مصرف دارو براي شما اهميت اساسي دارد.

چاقي:

 چاقي باعث افزايش فشار خون، بيماري قلبي، تصلب شرايين و ديابت مي‌شود که همگي اينها فرد را مستعد ابتلا به سکته مغزي مي‌کنند. در حاليکه کنترل وزن با کاهش فشار خون و بهبود وضعيت کلسترول، خطر وقوع سکته مغزي را کاهش مي‌دهد.

 بيماري قلبي:

بسياري از بيماري‌هاي قلبي، خطر وقوع سکته مغزي را هم افزايش مي‌دهند. از جمله اين بيماريها مي‌توان به نارسايي قلبي، سکته قلبي قديمي، بيماري يا عفونت دريچه‌هاي قلبي، اختلالات ريتم قلب و... اشاره کرد. در ضمن به اين نکته هم توجه داشته باشيد که اگر پزشک متوجه گرفتگي عروق قلب شما شده، هيچ بعيد نيست که عروق مغز شما هم دچار گرفتگي باشند.

 قرص‌هاي جلوگيري از بارداري (OCP):

خانم‌هايي که از قرصهاي جلوگيري از بارداري استفاده مي‌کنند، بويژه اگر سيگاري هستند يا سن بالاي 35 سال دارند، در خطر بيشتري براي ابتلا به سکته مغزي هستند. البته قرصهاي LD، نسبت به قرصهاي HD خطر بسيار کمتري دارند ولي به هرحال در مواردي که نام برديم بهتر است حتي الامکان از OCP استفاده نشود.

 الکل و مواد غير قانوني (نظير کوکائين و کراک):

همه اين موارد با مکانيسم‌هاي مختلف از جمله افزايش فشار خون مي‌توانند خطر سکته مغزي را افزايش دهند. در ضمن، مصرف کوکائين و کراک، خونرساني به مغز را تا 30 درصد کاهش مي‌دهد.

 استرس:

 استرس نه تنها باعث افزايش فشار خون موقتي و يا دائم مي‌شود بلکه با افزايش تمايل به لخته شدن، خطر وقوع سکته مغزي را افزايش مي‌دهد. ورزش يکي از بهترين راهها براي کاهش استرس است. ياد گرفتن تکنيک‌هاي ريلاکسيشن هم تاثير بسيار خوبي در کاهش استرس دارد.

ميگرن:

 ابتلا به ميگرن در فرد يا خانواده‌اش، خطر ابتلا به سکته مغزي را تا حدودي افزايش مي‌دهد. بنابراين اگر شما دچار ميگرن هستيد، مي‌توانيد با رعايت دستورات پزشک‌تان و مصرف داروهاي تجويز شده و نيز توجه بيشتر به عوامل خطرساز فوق، خطر سکته مغزي را به حداقل برسانيد.

 اين دو توصيه را فراموش نکنيد

 علاوه بر توجه به نکات قبلي، رعايت دو توصيه زير شما را هرچه بيشتر از فاجعه وقوع سکته مغزي دور نگه مي‌دارد:

به طور منظم ورزش کنيد. انجام ورزش‌هاي هوازي، فشار خون شما را کاهش مي‌دهد، ميزان کلسترول خوب را افزايش مي‌دهد، باعث بهبود وضعيت کلي عروق و قلب مي‌شود، باعث کاهش وزن مي‌شود، قند خون شما را کاهش مي‌دهد و استرس شما را نيز کم مي‌کند. همه اينها يعني دور شدن از سکته مغزي.

يک رژيم غذايي سالم داشته باشيد. يک ر ژيم خوب براي مغز شما شامل اين موارد است:

 - در روز 5 وعده يا بيشتر از ميوه و سبزيجات تازه استفاده کنيد.

 - از غذاهاي حاوي فيبر فراوان نظير جو دوسر و حبوبات بيشتر استفاده کنيد.

- به غذاهاي حاوي کلسيم (مانند شير) بيشتر اهميت بدهيد.

 - سويا را فراموش نکنيد. سويا کلسترول بد را کاهش و کلسترول خوب را افزايش مي‌دهد.

- غذاهاي حاوي امگا-3، مانند ماهي‌هاي آبهاي سرد ( شامل ماهي تن، سالمون و خال مخالي) از بهترين غذاها هستند. البته به علت وجود جيوه در اين ماهي‌ها، بهتر است خانمهاي باردار در مصرف آنها احتياط کنند.
 

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.41649s, 18q