سوپرباگ‌ها، حمله مي‌کنند

۱۳۸۶/۰۴/۱۶ - ۰۰:۰۰ - کد خبر: 5140
سوپرباگ‌ها، حمله مي‌کنند

 احتمالاً گوينده اين مثل هم نظري به عفونت‌هاي بيمارستاني داشته و مي‌دانسته که سالانه حداقل 100 هزار نفر به بيمارستان رفته و در آنجا مبتلا به عفونت مي‌شوند. اين عفونت معمولاً يک تفاوت کوچک اما مهم با ساير عفونت‌ها دارد که آن را متمايز مي‌کند: اين عفونت‌ها به راحتي درمان نمي‌شود و به عبارتي، باکتري عامل آن از انواع مقاوم به درمان است. متاسفانه کشور ما هم به‌دليل مصرف بي‌رويه آنتي‌بيوتيک در معرض هجوم چنين عفونت‌هايي است.

به‌تازگي مطالعه‌اي جامع نشان داده که نوعي ميکروب خطرناک مقاوم به درمان از دسته استافيلوکوک‌ها مي‌تواند تا 5 درصد بيماران را در بيمارستان‌ها و آسايشگاه‌ها مبتلا کند. بر اساس اين تحقيق که انجمن متخصصان اپيدميولوژي و کنترل بيماري‌هاي عفوني آمريکا هفته گذشته منتشر کرده است، حداقل 30 هزار بيمار آمريکايي در بيمارستان‌ها در هر زمان از بستري خود ممکن است دچار بيماري‌هاي عفوني مقاوم به درمان شوند. اين ميزان تقريباً 01 برابر چيزي است که پيش از اين برخي مقامات رسمي بهداشتي اين کشور تخمين زده بودند. 

مهم‌ترين انواع اين سوپرباگ‌ها (يا همان ميکروب‌هاي مقاوم) يکي از انواع استافيلوکوک طلايي مقاوم به متي سيلين (MRSA) است که با آنتي‌بيوتيک‌هاي معمول مهار نمي‌شود. اين بيماري انواع مختلفي دارد که بسته به محل عفونت- که ممکن است زخم جراحي، سوختگي،  محل کاتر، چشم، پوست و خون باشد- علايم متفاوتي از خود بروز مي‌دهد.

گاهي با عفونت‌هاي پوستي شديد و قرمزي، تورم و درد موضع خود را نشان مي‌دهد اما گاهي هم موجب  عفونت خون، پنوموني (ذات‌الريه) و ... مي‌شود. اين بيماري که بالقوه کشنده است، معمولاً از طريق تماس پوستي منتقل مي‌شود.

به همين علت هم در مراکز بيمارستاني که افراد زخم‌هاي باز دارند (مانند اورژانس، بخش‌هاي دياليز و آي سي يو) احتمال ابتلاي افراد بيشتر است. البته در سال‌هاي اخير در مراکزي که افراد تجمع دارند مانند زندان‌ها، آسايشگاه‌ها، مدرسه و مهد کودک‌ها و ورزشگاه‌ها نيز مشاهده شده که به‌نظر مي‌رسد راه انتشار در اين موارد از طريق تماس پوستي و استفاده از وسايل مشترک مانند حوله بوده است.

آمار نااميدکننده

اگرچه متخصصان معتقدند مقايسه شيوع تخميني بيماري در بررسي‌هاي مختلف کار دشواري است، اما اين مطالعه،  بيماري را 8 تا 11 برابر شايع‌تر از مطالعات قبلي تخمين مي‌زند. لازم است بدانيد که اين بررسي جديد، گسترده‌تر و در مراکز متعددي انجام شده و مواردي را که ميکرب در بدن فرد وجود داشته اما منجر به بيماري نشده را نيز به حساب آورده است.

طي بررسي بيشتر مشخص شد که 46 نفر از هر 1000 بيمار اين ميکرب مقاوم را در بدن خود دارند که حدود 34 نفرشان علايم باليني داشته و 12 نفر تنها حامل بوده و بيمار نمي‌شوند. جالب اينجاست که 75 درصد بيماران وقتي وارد بيمارستان مي‌شوند حامل اين باکتري هستند، يعني در مراجعات قبلي به مراکز بهداشتي اين ميکرب  وارد بدنشان شده است. خوشبختانه هنوز مي‌توان اين بيماري را با ساير آنتي‌بيوتيک‌ها درمان کرد.

 اما بهترين راه پيشگيري از انتشار آن، استفاده از تجهيزات ضدعفوني شده، شستن مکرر دست‌ها، پوشيدن دستکش و لباس محافظ و جداسازي بيماران مبتلا از ساير بيماران است.

چرا مقاوم مي‌شوند؟

تمام قضيه به‌دليل يکي از اصول نظريه تکامل- انتخاب طبيعي- است. اين يعني از انواع بي‌شمار باکتري که هرکدام به دليل جهش‌هاي ژنتيکي با ديگري متفاوت است، باکتري‌هايي در محيط دوام مي‌آورند که قوي‌تر باشند. همان‌طور که مي‌دانيد باکتري‌ها مدام در حال جهش ژنتيکي هستند که بعضي از اين تغييرات مزيت‌هاي کوچکي براي مقابله با آنتي‌بيوتيک‌ها به آنان مي‌دهد. بنابراين گونه‌هاي ضعيف‌تر به‌وسيله آنتي‌بيوتيک‌ها، از بين رفته و انواع قوي‌تر (که به  درمان با آنتي‌بيوتيک‌هاي فعلي مقاوم‌تر هستند) زنده مي‌مانند. بنابراين نوبت بعدي که با اين باکتري روبه‌رو شويد احتمال اين‌که از نوع مقاوم آن باشد، بيشتر است.

چگونه در امان باشيم؟

وقتي براي درمان عفونتي نزد پزشک مي‌رويد، يکي از انواع آنتي‌بيوتيک را براي‌تان تجويز کرده و توصيه مي‌کند که دارو را منظم و تا آخر دوره مصرف کنيد حتي اگر قبل از تمام شدن آن علائم بيماري‌تان برطرف شود. عمل نکردن به اين توصيه باعث مي‌شود که دارو نتواند تمام  باکتري‌ها را بکشد و تعدادي از انواع مقاوم‌تر باقي بمانند.

 با گذشت زمان، تعداد انواعي از باکتري که ژن‌هاي مقاوم را حمل مي‌کنند، بيشتر شده و با جهش‌هاي بعدي روز به روز به مقاومت و توانايي زنده ماندن آنها اضافه مي‌شود. متأسفانه به اين صورت باکتري‌هايي با قدرت خارق‌العاده ايجاد مي‌شود که با آنتي‌بيوتيک‌هاي رايج نمي‌توان آنها را از بين برد؛ تنها به اين دليل کوچک که تعدادي از مردم دوره درمان خود را تکميل نکرده‌اند!

شايد به همين علت است که بيمارستان‌ها سرچشمه آلودگي با باکتري‌هاي مقاومي مانند  MRSA  هستند.  چون انواع مختلفي از باکتري با انواع و مقادير گوناگون آنتي‌بيوتيک به اين مراکز آورده شده و باعث تسريع اين انتخاب طبيعي مي‌شوند.

خطرناک‌تر از هميشه

مسلم است که بيماران در بخش‌هاي بيمارستان بيشتر در معرض خطر ابتلا به عفونت‌ها   قرار مي‌گيرند. اين امر دو دليل دارد؛ اول اين‌که معمولاً افراد مسن‌تر، بيمارتر و ضعيف‌تر جامعه در آن‌جا حضور دارند و پيري، ضعف سيستم ايمني و بيماري عوامل مستعد کننده براي ابتلا به عفونت هستند. دوم اين‌که در بيمارستان‌ها به‌دليل افزايش تماس پرسنل و بيماران احتمال انتقال عفونت از راه‌هاي مختلف فراهم مي‌شود.

 اگرچه هنوز اين باکتري‌هاي مقاوم به متي‌سيلين با انواع ديگر آنتي‌بيوتيک قابل درمان هستند اما با ادامه يافتن اين روند متأسفانه روزي خواهد رسيد که مرگ در اثر ابتلا به باکتري‌هاي مقاوم به همين اندازه گسترش پيدا کند.

چه بايد کرد؟

مسئولان بهداشتي در جوامع مختلف سعي مي‌کنند جلوي پيشرفت روزافزون باکتري‌ها و غلبه آنها بر انسان را بگيرند اما اين کار مهم بدون همکاري مردم و جامعه پزشکي ميسر نخواهد شد. پرسنل بيمارستان‌ها لازم است بين معاينه دو بيمار حتماً دست‌هاي خود را بشويند و تا حد ممکن بيماران را از هم جدا نگهداري کنند. بخش‌هاي ايزوله به همين منظور در نظر گرفته شده‌اند. لابد اين سؤال براي‌تان پيش آمده که شما چه نقشي در اين کار مي‌توانيد داشته باشيد؟

- اولين کار که انجامش خيلي هم سخت نيست رعايت بهداشت است. اين کمترين کاري است که از شما برمي‌آيد اما ارزش زيادي هم دارد چون مي‌تواند جلوي ابتلا به خطرناک‌ترين بيماري‌ها را حتي در افراد مستعد بگيرد. پس شستن مکرر دست‌ها به‌طوري که 15 ثانيه طول بکشد و استفاده از وسايل شخصي جداگانه مانند حوله و ليوان را از ياد نبريد.

- اصلي‌ترين علت مقاوم شدن باکتري‌ها، مصرف بي‌رويه آنتي‌بيوتيک‌ها در انسان و دام است. گاهي بيماران، حتي وقتي به يک عفونت ويروسي مبتلا مي‌شوند هم مصرانه از پزشکشان مي‌خواهند برايشان آنتي‌بيوتيک تجويز کند؛ غافل از اين‌که اين دارو هيچ اثري در بهبود بيماري‌شان نداشته و تنها باعث قوي‌تر شدن باکتري‌هاي بدنشان مي‌شود.

پس لطفاً براي سلامت آينده خودتان هم که شده، از اصرار به پزشک براي دريافت آنتي‌بيوتيک خودداري کنيد. از در و همسايه هم- حتي با علايم مشابه- دارو قرض نگيريد.

توجه داشته باشيد که بيماري‌ها اگرچه علائم يکساني داشته باشند، درمان يکساني ندارند. بنابراين تشخيص و درمان را به پزشک خود واگذار کنيد و آنتي‌بيوتيک تجويز شده را تا انتهاي دوره درمان- حتي اگر علائم بيماري از بين رفت- ادامه دهيد.
 

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
3.31022s, 19q