نگذاریم سل مقاوم شود

۱۳۹۱/۱۱/۰۷ - ۱۴:۵۵ - کد خبر: 65956
سلامت نیوز : سل یك بیماری مزمن، عفونی و واگیردار است و عامل باكتریایی دارد. این باكتری به افتخار رابرت كخ - كاشف آن در سال 1882 - به «باسیل كخ» معروف است. بیماری سل قدمتی طولانی دارد و افراد بسیاری را در طول تاریخ آلوده كرده و به كام مرگ كشانده است.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از جام جم ؛ با وجود این سابقه طولانی و با آن كه از اوایل دهه 1980 میلادی جامعه پزشكی بر ریشه‌كنی آن تا سال 2000 متفق القول بودند، ظرف مدت كوتاهی نشانه‌های نگران‌كننده‌ای سربرآورد و متاسفانه پیش‌بینی‌ها را با شكست مواجه كرد. این نگرانی‌ها سرانجام سال 1993 به حدی رسید كه از سوی سازمان جهانی بهداشت در قالب فوریت بین‌المللی اعلان عمومی شد. در واقع در این مقطع زمانی، شیوع ایدز و سلِ مقاوم در برابر دارو مخاطرات جدیدی را دامن زد كه امیدها و برنامه‌ها را نقش بر آب كرد. در حال حاضر، مطابق تخمین‌ها سالانه حدود هشت میلیون نفر به تعداد مبتلایان افزوده می‌‌شود و هم‌اكنون براساس آمارهای موجود حدود یك سوم ساكنان كره خاكی به باكتری سل آلوده‌اند.

انواع سل

برخلاف تصور رایج، سل تنها منحصر به دستگاه تنفسی و ریه‌ها نیست، بلكه سایر دستگاه‌ها و اعضای بدن را نیز مورد هدف قرار می‌دهد. از همین رو به طور عمده سل را به دو دسته سل ریوی و سل خارج از ریه تقسیم می‌كنند. سل خارج از ریه بسته به این كه كدام عضو از بدن را درگیر سازد به نام همان عضو یا نامی مرتبط با آن شناخته می‌شود. با این حال از بین این دو نوع سل، سل ریوی شیوع بسیار بیشتری دارد و دست‌كم 75 درصد موارد ابتلا به سل را در بر می‌گیرد.

سل مسری

باز هم بر خلاف تصور رایج، همه سل‌ها مسری نیست. در این تقسیم‌بندی، تنها سل ریوی، مسری است و البته نه همه موارد سل‌های ریوی. در بیماران مبتلا به سل ریوی باید شرایطی فراهم باشد تا آن بیماران ناقل سل به شمار بروند. این شرایط خود پای تقسیم‌بندی دیگری را به میان می‌كشد. اگر در خلط بیمار مبتلا به سل ریوی باكتری سل مشاهده شود، به اصطلاح این بیمار در دسته مبتلایان به سل ریوی خلط مثبت قرار دارد و سل را به دیگران منتقل می‌كند، اما اگر باكتری سل در خلط بیمار مشاهده نشود، سل ریوی خلط منفی است و مبتلا به آن، بیماری را منتقل نخواهد كرد.

هیولای سل مقاوم

امروزه به لحاظ دانش و توان پزشكی، سل یك بیماری كاملا قابل درمان است و به همین دلیل نباید فردی در اثر ابتلا به آن جان خود را از دست بدهد، اما با این حال اگر فردی در دوره درمانی خود و بخصوص در مصرف دقیق داروها سهل‌انگاری كند، بیماری‌اش را - كه كاملا قابل درمان است - وارد مرحله‌ای به نام سل مقاوم در برابر دارو خواهد كرد كه مرحله بسیار خطرناكی است؟ زیرا داروهای موثر بر سل محدود است و به همین دلیل سل مقاوم را به این سادگی‌ها نه می‌توان در فرد بیمار ریشه‌كن كرد و نه در صورت سرایت به دیگران، می‌توان بسادگی به درمان این افراد پرداخت. برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد چنین بیمارانی دست‌كم به 18 تا 24 ماه درمان نیاز دارند كه در مقطع اولیه بایــــد دو تا شش​ماه بستری شوند.

علائم سل

مهم‌ترین نشانه ابتلا به بیماری سل، سرفه‌های طولانی‌مدت (ابتدا خفیف و پس از حدود سه هفته شدید)، خلط كدر و چسبناك و گاهی خونی در كنار بسیاری از علائم شایع سرماخوردگی و آنفلوآنزا مانند احساس ضعف و خستگی، بی‌اشتهایی، تب و لرز، كاهش قابل توجه وزن و... است.

پیشگیری

اساسی‌ترین راه پیشگیری در برابر این بیماری، تزریق واكسن BC G به نوزادان است كه روشی بسیار موثر بوده و می‌تواند تا پایان عمر فرد را از ابتلا به سل مصون نگه دارد. این واكسن سال‌هاست در برنامه واكسیناسیون كودكان ایرانی قرار دارد و باید از جانب والدین كاملا جدی گرفته شود.

چقدر نگران باشیم!؟

درست است كه یك سوم مردم دنیا به باكتری سل آلوده‌اند (هیچ اشتباه تایپی و چاپی در كار نیست، عدد یك‌سوم كاملا درست است!) اما این به معنای ابتلای آنها به بیماری سل نیست. خوشبختانه سیستم دفاعی بدن انسان در برابر سل به سرعت واكنش نشان می‌دهد و به محض ورود باكتری، این بیماری با تشكیل یك حصار محافظتی آن را به خواب فرو می‌برد. به این وضع باكتری، حالت خفته یا نهفته می‌گویند. در این مرحله، فرد نیز به هیچ عنوان نسبت به ورود باكتری به بدن و فعالیت‌های سیستم ایمنی بدن خود آگاهی ندارد، اما به هر حال در 10 درصد این افراد یا اساسا حصار محافظتی از همان ابتدا تشكیل نمی‌شود یا حصار محافظتی تشكیل شده پس از طی زمانی در اثر ضعف سیستم ایمنی بدن می‌شكند و باكتری مذكور بیدار می‌شود و فرد را به بیماری سل مبتلا می‌كند. 90 درصد باقی نه بیمارند، نه احساس ناخوشی دارند، نه باكتری را به كسی منتقل می‌كنند و نه حتی در رادیوگرافی ریه علامتی بروز می‌دهند. این افراد تنها به تست پوستی سل واكنش نشان می‌دهند و پاسخ این آزمایش برای آنها مثبت است. این آزمایش در واقع برای چنین افرادی تنها نشان می‌دهد باكتری سل در بدن این افراد در حالت خفته و نهفته وجود دارد، اما هرگز به معنای بیمار بودن یا ناقل بودن آنها نیست.

رابطه معنی‌دار ابتلا به سل و محرومیت

اكنون كشورهای در حال توسعه بیشترین آمار مبتلایان به سل را در سراسر دنیا به خود اختصاص داده‌اند. مطابق تخمین‌ها، 22 كشور دنیا حدود 80 درصد مبتلایان را در خود جای داده‌اند و تعدادی از این كشورها در همسایگی ما قرار دارند. این مسأله می‌تواند زنگ خطری باشد برای كسانی كه به این كشورها مسافرت می‌كنند یا كسانی كه با اتباع مسافر یا مهاجر این كشورها در ایران مواجهند. كشورهایی مانند افغانستان، پاكستان، عراق و برخی همسایگان شمالی نیز از جمله چنین كشورهایی به شمار می‌روند. سلامت نیوز اعلام كرد بیشترین میزان ابتلا در میان استان‌های كشورمان مربوط به استان‌های سیستان و بلوچستان و استان گلستان است.

چگونگی سرایت

مهم‌ترین راه انتقال سل، استنشاق هوایی است كه ذرات ریز عطسه یا سرفه فرد مبتلا به سل ریوی خلط مثبت در آن وجود دارد. این اتفاق از زمان بروز سرفه و عطسه در چنین بیمارانی تا پایان هفته دوم درمان ادامه خواهد داشت و از آن پس دیگر امكان سرایت منتفی خواهد شد به همین دلیل، فرد مبتلا به این نوع سل پس از تشخیص باید بلافاصله تا زمان رفع امكان سرایت به دیگران در بیمارستان بستری شود؛ البته این حداقل زمان بستری‌شدن برای پیشگیری از سرایت به دیگران است و میزان بستری‌بودن در بیمارستان با توجه به شرایط و میزان پیشرفت اقدامات درمانی به تشخیص پزشك معالج است.
نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.29404s, 18q