کاهش مصرف شیر زنگ خطری برای افزایش بیماریها

۱۳۹۲/۰۹/۲۶ - ۱۵:۳۶ - کد خبر: 89074
کاهش مصرف شیر زنگ خطری برای افزایش  بیماریها
سلامت نیوز : دكتر ربابه شيخ الاسلام متخصص تغذیه و ازهمکاران دفتر بهبود تغذیه در وزارت بهداشت در اجرای طرح شیر مدارس در باره کاهش مصرف شیر پس از حذف یارانه ها هشدار داد و گفت با توجه به سرانه پائین مصرف شیر در ایران ، در صورتي كه دربرنامه غذایی روزانه كلسيم به مقدارکافی وموردنیازبدن وجودنداشته باشد بدن اچار کمبود کلسیم می شود ، استخوان ها شكننده مي شوند و ممكن است با ضربات كوچك و حتي خودبخود بشكنند.

_ آیا درحال حاضر مصرف شیر در ایران تأمین کننده نیاز بدن مردم به شیر و سلامت آن ها هست؟

جواب روشن است حتی قبل از اینکه یارانه شیر برداشته شود مصرف شیر بسیار کم بود و تلاش ما برای فرهنگ سازی و افزایش مصرف شیر بود که موجب شد در سال 1382 با کمک مدیران سازمان مدیریت و برنامه ریزی برنامه شیر مدرسه را ابتدا در چند استان که کودکان بیشتر مبتلا به سوتغذیه بودند اجرا کنیم وبعد برنامه را بهکل کشور تعمیم دهیم. مصرف شیر با توجه به آمار بررسی مصرف که توسط انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی ایران در سال 81 صورت گرفت نشان داد که میانگین مصرف لبنیات در کشور 139 گرم در روز یعنی کمتر از یک لیوان و در بعضی از استانهای جنوبی بین 80 تا 90 گرم در روز است و این مصرف شاید در سالهای بعد کمی بیشتر شده باشد ولی با افزایش قیمت شیر از سال 86 تا سال جاری و خصوصا حذف یارانه مي‌تواند کمتر هم شده باشد.

_ آماری وجود دارد که نشان دهد چند درصد از مردم ایران شیر مصرف مي‌ کنند و چقدر از این آمار مربوط به کودکان یا بزرگسالان است؟

بله ولی آمار مربوط به همان سال 81 است و از آن سال تا کنون متاسفانه تحقیق ملی صورت نگرفته است.

_ مصرف شیر در ایران از قدیم بین روستاییان و دامداران بسیار رایج بوده است آیا این مسئله هنوز وجود دارد یا اگر تغییر کرده به چه شکل است؟

در حال حاضر بیشتر دامداریها شیر بدست آمده را در ایستگاهای تجمع شیر به کارخانه ها مي‌فروشند ممکن است مقداری از آن شیر در روستا ها مصرف شود ولی مهم اینست که شیر در همان ایستگاه آزمایش مي‌شود واگر آلودگی آن زیاد باشد تحویل گرفته نمي‌ شود و این شیر ها که راه به کارخانه پیدا نمي‌ کنند از طرف فروشنده بصورت فله ای به مغازه ها چه شهری و چه روستایی فروخته مي‌شود و بهمین دلیل است که ما اصرار داریم یا این شیرها در همان ایستگاه معدوم شود ( چون اگر قانونی برای آن وجود داشته باشد دامدار سعی در برطرف کردن مشکل خواهد کرد ) و یا به مردم از طریق رسانه ملی اطلاع داده شود که شیر های فله ای را نخرند چون گاهی جوشاندن هم مشکل را حل نمي‌ کند ضمن اینکه شیر در اثر جوشیدن بخش مهمی از پروتیین و ویتامین هایش را از دست مي‌دهد
در اکثر روستا ها کمتر از شیر های بسته بندی شده استریل یا پاستوریزه مصرف مي‌کنند و اگر دام داشته باشند هم در فصل زایش مقداری را مي‌فروشند و مقداری مصرف مي‌کنند ولی این دوره کوتاه است و در طول سال ماهای زیادی دسترسی کم است
البته همان تحقیقی که به آن اشاره کردم نشان داده بود که در قطب های دامداری کشور مثل استان چهارمحال بختیاری میانگین مصرف روزانه از میانگین کشوری بیشتر و حدود 220 گرم است.

_ صنف تولیدکنندگان شیر اعلام کرده اند که مصرف شیر در ایران 40 درصد کاهش پیدا کرده است، آیا این صحبت را تأیید می کنید و با احتمال درست بودن این آمار علت آن را ناشی از چه می دانید؟
مسلما اطلاعات آنها مي‌تواند درست باشد چون کسب و کار آنها به فروش بستگی دارد و اگر فروش و یا مصرف توسط مردم کم شود ضمن اینکه مردم ضرر هنگفتی بابت کمبود های غذایی از جمله کلسیم ، پروتئین و ویتامین د و ابتلا به بیماری متحمل مي‌شوند تولید کنندگان هم که برای فروش بیشتر سرمایه گذاری کرده اند ضرر مي‌کنند . ضمنا متاسفانه بررسی مصرف مواد غذایی را که قرار بود هر ده سال تکرار شود انجام نشده است تا دقیقا بتوان گفت مصرف به چه صورتی در آمده ولی من شخصا آماری را که تولید کنندگان داده اند را مي‌پذیرم چون آنها بر اساس فروش مي‌توانند مطلع شوند که چه اتفاقی افتاده است.


_ طرح "شیر مدارس" چقدر می تواند مصرف شیر در ایران کمک کند؟

اگر این طرح خوب اجرا شود و کیفیت شیر خوب باشد و خصوصا اگر از نوع استرلیزه باشد که حمل و نقل آن نیازی به زنجیره سرد نداشته باشد مي‌تواند ذایقه کودکان را با شیر مانوس کند و در مصرف بیشتر اثر بگذارد.

ممکن است در ارتباط با این طرح و نوع اجرای آن توضیحاتی بدهید؟

من از کسانی بودم که انجام برنامه شیر مدرسه را در سال 81 خواست کردم و با همکاران دفتر بهبود تغذیه در وزارت بهداشت تلاش کردیم تا مسوولین را متقاعد کنیم که از فکر ما و از این برنامه حمایت کنند . البته در همان سال دو تحقیق کشوری نشان داده بود که ما نیاز داریم مصرف شیر و فرآورده های انرا در کشور بالا ببریم اولین تحقیق بررسی رشد کودکان در سطح کشور نشان داد که کودکان ما مبتلا به کوتاه قدی تغذیه ای هستند و بررسی دیگر نشان داده بود که 90 در صد خانوار های کشور دچار کمبود دریافت کلسیم هستند . البته چون در سال اول برنامه ،دولت یارانه کافی به این برنامه اختصاص نداد تنها در استانهایی که سوتغذیه بیشتر از میانگین کشوری بود حدود 9 استان برنامه شیر مدرسه پیاده شد ، این طرح بعد با حمایت جهاد کشاورزی و آموزش و پرورش ، تولید کنندگان شیر و سازمان مدیریت و برنامه ریزی وقت به کل کشور تامیم داده شد.

_ برخی از جمله مسئولان دفتر بهبود تغذیه از اجرا نشدن این طرح خبر می دهند، نظر شما چیست؟

من فعلا در وزارت بهداشت نیستم و دقیقا اطلاعی ندارم ولی تحقیقاتی در انستیتو تحقیقات تغذیه ای در مورد کیفیت شیر مدرسه سال گذشته انجام شد که نشان مي‌داد طعم وکیفیت این شیر ها خوب نیست همان زمان مسوولین محترم آموزش و پرورش که اکنون تولی گری این مهم را بعهده دارند اعلام کردند که در توزیع شیر مدرسه ده میلیارد تومان صرفه جویی کرده اند که من جوابی در یکی از جراید دادم که نباید خرید شیر برای دانش آموزان مناقصه ای برگزار شود تا کارخانه ها در رقابت های معمول از کیفیت شیر بکاهند و اعتقاد دارم که این صرفه جویی نبود چون با نتیجه تحقیق شان میداد بچه ها شیر ها را در بعضی از استانها نخورده اند یا شیر ها بد طعم و حتی تلخ بوده است همامن روزها با تولید کنندگان جلسه ای داشتم که آنها مي‌گفتند حاضرند با تغییر اندکی در قیمت شیر استریل را که کیفیت بسیار خوبی دارد و نیازی به حمل و نقل با یخچال هم ندارد را جایگزین این شیر های پاستوریزه کنند و من افسوس مي‌خوردم که هدف اولیه ما چه بود و حالا به کجا رسید .


در حالی که کودکان و نوجوانان ما کمبود دریافت کلسیم و ویتامین د دارند حتی مي‌توان شیر مدرسه را با این دو ماده تقویت یا مغذی تر کرد و دلم مي‌سوخت که مسوول کار در وزارت آموزش و پرورش به صرفه جویی میلیاردی اشاره داشتند . البته ایشان جواب تندی هم دادند ولی من دیگر صلاح ندانستم که به بحث ادامه دهم و به همکارانم در دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت گفتم که موضوع را پیگیری کنند که آنها بi من اطلاع دادند در جلسات شیر مدرسه وزارت آموزش و پرورش آنها را دعوت نمي‌ کند در حالیکه در ابتدای شروع این برنامه ماهمه صمیمانه در کنار هم کار مي‌کردیم و حتی برای این برنامه بودجه تحقیقاتی داشتیم که چگونگی و کیفیت شیر و روند برنامه و حتی رضایت دانش آموزان را ارزیابی کنیم .

_ به تازگی خبری منتشر شد که در آن مدیر عامل اتحادیه دامداران استان تهران گفت، اگر دولت تا بعد از ماه رمضان بسته‌های حمایتی را اجرا نكند و یا قیمت فراوردهای لبنی را بالا ببرد، در این دو حالت قیمت خرید شیر از دامدار افزایش خواهد یافت. به اعتقاد شما این اتفاقات چقدر در مصرف شیر مؤثر خواهد بود؟

بر اساس آمار بانک مرکزی قیمت شیر از سال 86 تا سال جاری 54 در صد افزایش قیمت داشته است و این محاسبه قبل از حذف یارانه شیر است بنابراین اگر دولت حمایت خود را از مصرف کنندگان آغاز نکند مصرف کمتر و نهایتا ما باید در آینده منتظر افزایش با بیماریهایی باشیم که به مراتب برای دولت و مردم هزینه بیشتری در پی خواهد داشت.


_ برداشتن یارانه شیر موجب کاهش مصرف شیر در ایران شده است یا خیر؟ با توجه به اینکه آقای مرندی نیز مدتی پیش اعلام کرده بود "من از طراحان این طرح بودم و در حال حاضر مي‌ گویم که اشتباه کردم"

من فکر نمی کنم آقای دکتر مرندی چنین حرفی زده با شند ایشان اتفاقا جزو کسانی بودند که اصرار داشتند یارانه شیر حذف نشود
_ کم شدن مصرف شیر چقدر احتمال پوکی استخوان را بالا برده و پیش بینی می کنید چند درصد از مردم ایران در آینده به خاطر عدم مصرف شیر دچار مشکل شوند؟

كلسيم از عناصر مغذي ضروري براي رشد و استحكام استخوان ها و دندان ها است. در صورتي كه دربرنامه غذایی روزانه كلسيم به مقدارکافی وموردنیازبدن وجودنداشته باشد بدن اچار کمبود کلسیم می شود ، استخوان ها شكننده مي شوند و ممكن است با ضربات كوچك و حتي خودبخود بشكنند.

شیر وموادلبنی شامل ماست ،پنیر،کشک از منابع غذایی غنی از کلسیم هستند وبا مصرف روزانه انها به مقدارکافی ، نیازبدن به کلسیم تامین مي‌ شود. شیر ولبنیات کم چرب بیشتر از انواع پرچرب دارای کلسیم است. یک لیوان شیر بطور تقریبی دارای 300 میلی گرم کلسیم است واگر یک فرد بزرگسال درروز2 تا3لیوان شیر مصرف کند ، نیاز کلسیم وی تامین می شود.


ویتامین Dهم يكي از ريزمغذيهاي عمده مورد نياز انسان مي باشد كه در ساخت توده استخواني، تنظيم فشارخون و قدرت انقباضي قلب نقش موثري دارد. پيش ساز اين ويتامين بطور طبيعي توسط پوست بر اثر تابش مستقيم نور آفتاب ساخته شده و در نهايت در كليه ها تبديل به ويتامين D فعال مي شود. ويتامين D جهت جذب كلسيم در بدن ضروري مي باشد بطوري كه در اثر كمبود آن جذب كلسيم در بدن بطور كامل صورت نگرفته و عوارضي همچون نرمي استخوان (ريكتس دريچه ها و استئومالاسي در بالغين) ايجاد مي شود. از منابع غذايي غني از ويتامين D مي توان شير و لبنيات را نام برد.

طبق بررسي هاي متعددي كه از سالها پيش در رابطه با وضعيت ويتامين D سرمي و علائم باليني ناشي از كمبود آن در گروههاي سني مختلف صورت گرفته است، كمبود اين ويتامين در بسياري از مناطق كشور مشهود مي باشد.

(بررسي تعيين وضعيت كمبود ريزمغذيها كه در سال 1380 توسط دفتر بهبود تغذيه جامعه و با همكاري انستيتو تحقيقات تغذيه و آزمايشگاه رفرانس انجام شده است، تصوير دقيقي از كمبود ويتامين D در اقليم هاي مختلف كشور بدست مي دهد و بر اساس نتايج اين بررسي بایستی مداخلات مناسب طراحي و به مورد اجرا گذاشته مي شد ولی متاسفانه مسئولیت دفتر بهبود تغذیه جامعه در زمان آقای لنکرانی وزیر پیشین وزارت بهداشت به اداره نظارت بر موادغذایی داده شد که همین امر موجب شد تا اکثر برنامه های این دفتر کمرنگ و یا کاملا مورد غفلت قرار گیرد.


آیا کمبود مصرف فرآورده های شیری عوارض دیگری هم دارد و جایگزینهایی دیگری برای تامین کلسیم و ویتامین D بجا ی شیر وجود دارد؟
كمبود كلسيم هنگام تشكيل دندانها هم ممكن است منجر به عدم استحكام كافي دندان و افزايش خطر پوسيدگي آن شود. كمبود كلسيم درکودکان موجب كاهش رشد نيز می شود.. مطالعات نشان داده درافرادي كه در طولاني مدت از رژيم غذايي با مقدار كم كلسيم استفاده كرده اند در مقايسه با افرادي كه در همان منطقه از رژيم غذايي حاوي مقدار كافي كلسيم پيروي نموده اند، قدکوتاهتر هستند. اين بررسي ها حاكي از آن است كه كمبود كلسيم ممكن است يكي از عوامل كمك كننده در كاهش رشد با شد. علاوه بر پوكي و نرمي استخوان، ايجاد تشنج به علت كاهش ميزان كلسيم خون از ديگر عوارض كمبود كلسيم است.

بعضی از افراد طعم شیر را دوست ندارند ویا نمی توانند آن را تحمل کنند .این افراد بیشتر در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان هستند.این افراد باید بجای شیر از جایگزینهای آن مثل ماست ،پنیر وکشک بیشتر استفاده کنند. دوقطعه پنیر معادل 45تا60گرم ( به اندازه دو قوطی کبریت) یا یک لیوان ماست ویا یک لیوان کشک تقریبا معادل یک لیوان شیر کلسیم دارند. غلات وحبوبات، سبزیهایی مثل کلم پیچ،گل کلم،شلغم وترب هم حاوی مقادیری کلسیم هستند.

انواع مغزها مثل بادام ، فندق وکنجد نیز منابع خوبی از کلسیم هستند. کلسیم موجود درمنابع غذایی گیاهی درمقایسه با منابع حیوانی کلسیم مثل شیروموادلبنی کمتر جذب می شوند. برخی از انواغ ماهی ها مثل ماهی کیلکا وساردین که با استخوان خورده می شوند نیز منبع خوبی از کلسیم می باشند. عصاره کلسیم را می توان از استخوانهای مرغ ،ماهی وگوسفند وگاو تهیه کرد.برای اینکار می توان استخوانها را در محلول آب وسرکه جوشاند.کلسیم موجود در استخوان در محیط اسیدی از استخوان شسته ودرمحلول حل می شود.از این عصاره می توان در تهیه آش،سوپ وغذاهای دیگر بویژه برای کودکان وزنان باردار وشیردهاستفاده کرد .

در مورد ویتامین د مشکل بسیار گستره و جهانی است چون تابش آفتاب در خیلی از نقاط جهان کافی نیست و علاوه بر این به دلیل آلودگی هوا خود از تولید ویتامین توسط پوست جلوگیری مي‌کند علاوه بر آن پوشش بدن بدلیل سرما و یا اعتقادات مذهبی خود موجب کاهش تماس پوست با نور خورشید مي‌شود و از طرف دیگر تابیدن اشعه خود عامل خطر برای بعضی از افراد است
راه متداول برای دریافت مناسب ویتامین غني سازي مواد غذایی با این ویتامین است
غني سازي شير براي نخستين بار در سال 1924 در آمريكا انجام شد.ابتدا پروويتامين D به شير افزوده شد وسپس شير در معرض پرتو ماوراء بنفش قرار گرفت .در ساليان بعد ويتامين D بطور مستقيم به شير اضافه شد. علاوه بر شير در كشورهاي مختلف مواد غذايي ديگر مانند روغن، مارگارين ،غلات وآرد نيز تحت غني سازي با ويتامين D قرار گرفته اند.
منبع به سایت ایران
نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
3.11018s, 18q