كودكي به نام هيچ

۱۳۹۲/۰۹/۲۶ - ۱۵:۳۶ - کد خبر: 89080
كودكي به نام هيچ
سلامت نیوز :كودكان سرمايه‌هاي ملي و آينده‌سازان كشورند و توجه ويژه به آنها مي‌تواند در حفظ سرمايه‌هاي فرداي ايران نقشي بي‌بديل داشته باشد. ولي موضوع كودكان كار، كودكان طلاق، كودكان بي‌سرپرست و بدسرپرست، كودكان معلول و كم‌توان جسمي، كودكان بدون شناسنامه، كودكان در معرض آزار، كودكان دچار سوءتغذيه و مانند آنها بخشي از مشكلات فراموش شده امروز ماست.

كمتر روزي است كه شاهد خبري دلخراش درباره كودكان نباشيم و اينها گوشه‌اي است از آنچه در سطح گسترده‌تري زير پوست شهر مي‌گذرد؛ شهري كه در برنامه‌هاي توسعه نقش ديگري براي آن ترسيم شده است.

هرچند تهران از چنان ظرفيتي برخوردار بوده است كه در سال 87 به عنوان دبيرخانه منطقه‌اي شهر دوستدار كودك معرفي شد، اما مروري بر وضعيت عمومي نشان مي‌دهد در شاخص‌هايي از امور، شرايط موجود زير استانداردهاي پذيرفته شده و معمول جهاني است. براساس اين استانداردها، مثلا كودكان نبايد براي دسترسي به مهدكودك يا دبستان از عرض خيابان‌هاي اصلي و بزرگراه‌ها عبور كنند و فضاهاي بازي و سرگرمي بايد در شعاع مناسب دسترسي آنها باشد. كودكان حق دارند تا از امكانات آموزشي مناسب برخوردار باشند، تامين بهداشت از اولويت‌هاست.

تفريح و سرگرمي بخش جدايي‌‌ناپذير از زندگي آنهاست؛ درحالي كه كمتر ميدان، چهارراه، گذر، پل عابر پياده و... مي‌توان يافت كه محل رفت‌و‌آمد كودكان نباشد. كودكاني تكيده و افسرده كه در ميانه انبوه ماشين‌ها، موتورها و ساير وسايل نقليه به تكدي‌گري و فروش برخي اقلام يا دستمال كشيدن به شيشه ماشين‌ها مشغول‌ هستند. كودكاني كه با چهره‌هايي درهم و قد و قواره‌اي كوتاه در كوچه و پس‌كوچه‌ها و پياده‌روها در كنار انبوه زباله‌ها به جمع‌آوري برخي اشيای دورريخته شده مي‌پردازند و آن را در كيسه‌هاي بزرگي كه بر دوش يا روي چرخ دارند جابه‌جا مي‌كنند.

هرچند درباره اين مشكلات و ساير مسايل بغرنج كودكان آمارهاي رسمي چنداني در دست نيست، اما با همه اينها مي‌توان كم و بيش روند شاخص‌‌هاي وضعيت كودكان را ارزيابي كرد. بنا بر برخي گزارش‌ها، 400هزار نفر از كودكان در كشور ما، هويت شناسنامه‌اي ندارند و كمترين ضايعه چنين كمبودي اين است كه عملا امكان تحصيل براي آنها فراهم نيست. بنابر آمارهاي منتشرشده در سال 85، سه‌ميليون و 600هزار نفر از شهروندان در سنين تحصيل، در مدارس ثبت‌نام نكرده‌اند و 915هزار نفر با عنوان كودك خانه‌دار ثبت شده‌اند كه اكثر آنها دختر هستند. در همان سال حدود 11درصد همين گروه سني به جاي درس، بحث و مدرسه رسما درگير كار بوده‌اند. سوءتغذيه كودكان از موارد نسبتا فراگير است كه تقريبا در تمامي مناطق شواهدي دارد. اخيرا هم با حذف يارانه شير عملا اين فرآورده مهم غذايي از سفره كودكان ايراني كنار گذاشته شده است.

بنا بر يك پژوهش، كودكاني كه قادر نيستند روزانه حداقل كالري مورد نياز براي رشد را دريافت كنند يعني از سوءتغذيه رنج مي‌برند، در همه مناطق شهر تهران وجود دارند. هرچند به‌طور كلي تهران نسبت به ساير نقاط كشور وضع بهتري دارد و براساس همان پژوهش در استان‌هاي سيستان و بلوچستان، قم و خراسان‌جنوبي بيشترين جمعيت كودكان زير خط فقر زندگي مي‌كنند. بيشترين نرخ فقر كودكان مربوط به خانوارهاي زن سرپرست، فاقد تحصيلات و شغل‌هاي غيررسمي است. كودكان كار، ارزان و ناتوان هستند. قدرت اعتراض ندارند، از قوانين و مقررات حمايتي بي‌اطلاع و غير برخوردارند.

دستمزد آنها ناچيز است. همه اينها باعث بهره‌كشي بازار كار از كودك شده، بازاري كه در سطح شهرها ايجادشده و گسترش يافته به‌خصوص در كارگاه‌هاي مخفي و زيرزميني که آسيب‌پذيري آنان را دوچندان مي‌كند و آنها را در معرض آسيب‌هاي بهداشتي خطرناك قرار مي‌دهد. فقر و بيكاري خانواده‌ها نسبت نزديكي با جرم و اعتياد و طلاق دارد، لازم است نزديك‌ترين و تاثيرگذارترين محيط‌ها به كودك يعني خانواده، محله و مدرسه از حداقل شرايط لازم برخوردار باشد، درحالي كه با هر سه اينها مشكلات اساسي داريم. خانواده به عنوان مبناي برنامه‌ريزي كشور برابر با آمارهاي اعلام‌شده در معرض آسيب‌هاي بسياري است و آنچه به‌عنوان آمارهاي پرشمار و روبه افزايش طلاق و افسردگي گفته مي‌شود تنها يك لايه‌ اين مشكلات است.

مدرسه و ساختار نظام رسمي آموزش‌وپرورش از دستگاه‌هاي اجرايي پرمساله و پرحاشيه كشور است.
از بودجه، ساختار، تجهيزات و بنا گرفته تا محتواي كتاب‌هاي درسي آموزشي و شيوه‌هاي پرورشي و گزينش معلمان و مربيان و انتخاب مديران همگي با چالش‌هاي جدي روبه‌روست. «محله» عنصر فراموش‌شده اين چرخه است. هرچند آن نيز با نارسايي‌هاي اساسي در ساختارهاي امروز شهرها مواجه است. ساختار به هم ريخته محلات در نظام شهر و پديده رو به گسترش خانه به دوشي و فراموش‌شدن ارزش‌هاي همسايگي در تهران از آفات محله‌هاست.

اينها زمينه‌ساز آزار بيشتر كودكان است. فرزندان اين خانواده‌ها نه‌تنها در دوران كودكي شرايط سختي دارند، بلكه آثار سوء اين وضعيت در بزرگسالي نيز باقي مي‌ماند. به‌طور مثال با استناد به يكي از پژوهش‌هاي انجام‌شده، بخش عمده اين كودكان در زمينه‌هاي رشد جسمي، ذهني، عاطفي و اجتماعي دچار مشكلاتي از قبيل انتقام‌جويي و خصومت، بي‌اعتمادي به ديگران، افسردگي، اضطراب، پرخاشگري و اعتياد هستند.

در دوره سوم شوراي شهر تهران براي پاسخگويي به بخشي از اين نارسايي‌ها، طرح «شهر دوستدار كودك» به تصويب رسيد و براي نخستين‌بار سالانه، اعتبار ويژه‌اي به اين مهم اختصاص يافت.

به‌عنوان مثال تنها در حوزه آموزش و پرورش شهر تهران رقم 15ميليارد تومان به عنوان كمك به مدارس پيش‌بيني شد كه هر سال تكرار مي‌شود. اما بدون داشتن نگاه و عزم ملي، امكان برداشتن قدم‌هاي موثر ميسر نيست و مقدمه اين عزم، داشتن گزارش روشن، اطلاعات پايه و تحليلي پذيرفته‌شده و جلب مشاركت و وحدت رويه برنامه‌اي سازمان‌ها، نهادها و تشكل‌هاست. درحالي كه در برنامه پنجم توسعه موضوع يكپارچگي مديريت شهري – كه در برنامه‌هاي پيشين به آن پرداخته مي‌شد – اساسا حذف شد، اين نگاه دشواري‌هاي ساماندهي حل مسايل و مشكلات شهري را به‌ويژه در زمينه‌هاي فرهنگي و اجتماعي دشوارتر كرد.

حل مسايل كودكان چندان دست آنها نيست. بلكه ريشه در مشكلات اساسي و كلان از قبيل اشتغال و بيكاري، توزيع ثروت و نظاير آن دارد، ولي با آموزش‌هاي شهروندي، آموزش خانواده‌ها و نحوه ساماندهي و بهره‌گيري از امكانات عمومي و مدني و دولتي پيوندي نزديك دارد. شوراياري‌ها ظرفيت و توان حمايت از سلامت محلات و كودكان را دارند. نوع مشكلات كودكان و فراواني آنها در مناطق مختلف تهران بسيار متفاوت است. شوراياران مي‌توانند با گذراندن دوره‌هاي آموزشي به شناسايي نيازها و مشكلات اصلي و آسيب‌هاي فراروي كودكان و حمايت از خانواده‌هايي كه در اين باره نگراني دارند، كمك موثري كنند و شرايط خدمات لازم و متناسب با مشكلات و آسيب‌‌ها را در هر منطقه شهري فراهم كنند.

در برخي موارد بازنگري مربوط به حقوق كودكان، تعامل ميان سازمان‌ها و نهادها براي گسترش خدمات ويژه كودكان در محيط‌هاي تفريحي ورزشي و آموزشي و بهداشتي از اولويت كارهاست.

ارايه گزارش نوبه‌اي از وضعيت كودكان در كشور مقدمه‌اي مهم براي دفاع از حقوق آنهاست. پرداختن مديريت‌هاي شهري از طريق تشكل‌هاي علمي به اين امر اقدامي محوري و ارزشمند است و جمع‌آوري و جمع‌بندي نظرات تشكل‌هاي مردمي فعال در زمينه حقوق كودكان و استفاده از ظرفيت و توانايي‌هاي مادي و معنوي آنها از رنج شهر خواهد كاست.
نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
1.63272s, 18q