همه ما کمابيش ميدانيم که فعاليت ورزشي دائم، تناسب فيزيکي بدن را بهبود ميبخشد و عوارض ناشي از بيماريهاي قلب و عروق، چاقي و فشار خون را به تأخير انداخته يا از بروز آن جلوگيري ميکند. همچنين ورزش و بازي نقش مهمي در تکوين شخصيت کودکان داشته و براي رشد و نمو طبيعي کودکان لازم و ضروري است.
همچنين شرکت در ورزشهاي فردي و گروهي در دوران بلوغ بر تندرستي جسمي و رواني و حل مشکلات رفتاري فرد از قبيل گوشهگيري– کمرويي، انزوا و پرخاشگري تأثير بسزايي دارد، به همين دليل والدين و مربيان بايد سعي کنند تا ورزش را به شکل متعادل در برنامه زندگي کودکان جاي دهند.
چرا که ورزش، از مهمترين عناصر بهداشت جسمي و رواني است و چنانچه مرتب انجام شود، علاوه بر در برداشتن لذت جسماني، اعتماد به نفس فرد را نيز تقويت ميکند و سبب افزايش فعاليتهاي اجتماعي و در نتيجه تداوم سلامت جسمي رواني و نشاط و تحرک مداوم در زندگي فرد ميشود.
نتايج جديدترين تحقيقات بينالمللي نيز حاکي از آن است که ورزش و فعاليت بدني به عنوان راهکار اصلي پيشگيري از بسياري از بيماريها و عامل ايجاد سلامت عمومي و کاهش سطح ناتواني است تا جايي که بسياري از بيماريها مانند ديابت، بيماريهاي قلب و عروق و پرفشاري خون به وسيله ورزش قابل پيشگيري هستند.
ديابت و ورزش
ديابت يا مرض قند، متداولترين بيماري غدد است و فراواني آن تقريباً در ايران 4درصد و در دنيا يك تا 2درصد ميباشد. بيماري ديابت بر دو نوع يک و دو است:
ديابت نوع اول: اين نوع ديابت وابسته است به ترشح انسولين در بدن يعني به علت کمبود ترشح اين هورمون پديد ميآيد و معمولاً قبل از 40سالگي حادث ميشود، اين افراد معمولاً چاق هستند.
ديابت نوع دوم: اين ديابت، غيروابسته به «انسولين» است. علت آن ترشح غير طبيعي انسولين و مقاومت بافتهاي بدن نسبت به عمل انسولين است. بيماراني که به اين نوع ديابت دچار ميشوند، اغلب چاق و سنگين وزن هستند. ورزش همچون تغذيه در کنترل ديابت مهم و تأثير مثبت آن در کنترل قند خون از ديرباز شناخته شده است. ورزش در کنترل هر دو نوع ديابت يك و 2 موثر است.
ديابتيها بايد ورزش روزانه را بطور منظم در ساعت معين و ترجيحاً زماني از روز که سطح خون به ميزان حداکثر خود ميباشد، انجام دهند. در افراد ديابتي برنامهريزي و ورزش ميتواند خطر کاهش قند خون را ايجاد کند، اين عارضه در طول ورزش زياد در مدت يک يا چند ساعت پس از ورزش به وجود ميآيد و عامل آن افزايش ميزان جذب انسولين و مصرف قند خون در سلامت عضلات ميباشد. بنابراين علاوه بر داشتن يک برنامه متناسب و منظم روزانه بايد هنگام ورزش مواد قندي به شکل آب پرتغال، نوشيدنيهاي شيرين يا چند حبه قند در دسترس باشد.
چاقي
بهترين راه کنترل چاقي عبارت است از «تلفيق متناسب يک برنامه ورزشي با يک رژيم غذايي کاهنده وزن» پيشگيري و يا درمان چاقي اساساً بر اين است که درصد انباشت چربي بدن کاهش يابد، رژيم غذايي به تنهايي هم چربي و هم عضله را کاهش ميدهد اما تمرينات ورزشي چربي را کاهش و به توده عضلاني ميافزايد.
رژيمهاي غذايي کوتاهمدت که به طور معمول براي کنترل وزن بدن استفاده ميشوند عموماً براي دستيابي به يک نتيجه دراز مدت از حيث کاهش وزن ناکافي بوده و احساس خستگي در فرد ايجاد کرده و بدن فرد تمايل بيشتر به چاقشدن پيدا خواهد کرد.
غالباً ديده ميشود که در پي قطع رژيم غذايي، مجدداً چاقي عود ميکند و سپس ميتواند اثرات رژيم غذايي بعدي را با مشکل روبهرو سازد. ترکيب تمرينات ورزشي و رژيم غذايي صحيح در حفظ کنترل وزن بدن موثر است.
در اين روش بدن از آمادگي برخوردار ميشود و احساس شادابي به فرد دست ميدهد. اين نکته حائز اهميت است که برنامههاي ورزشي بايد يک سير تدريجي پيشرونده از نظر شدت و مدت تمرينات بدني را طي کند.
افراد چاق نيز خود به چنين برنامههايي بيشتر راغب هستند و از آن بيشتر استقبال ميکنند، زيرا به جاي فعاليت بسيار شديد فيزيکي بر پايه طولاني بودن زمان فعاليت استوار هستند. هدف اوليه برنامه ورزشي فرد چاق بايستي اين باشد که «عادت به نرمش و تمرينات بدني» در وي ايجاد شود، آنگاه ميتوان ميزان فعاليت بدني را به تدريج به حدي رساند که انتظار ميرود بر اثر افزايش کالري مصرفي، او را به سمت کاهش وزن سوق دهد.
تمريناتي که از حيث «وزن کمکردن» فشار کمتري وارد ميآورند يا هيچ فشار ندارند، به ويژه در آغاز برنامه ورزشي توصيه ميشوند. پيادهروي، شنا، دوچرخهسواري در جاده و پلهنوردي جنبههاي عالي حرکات ورزشي براي اغلب بيماران چاق را تشکيل ميدهند.
براي بهرهمندشدن از موهبت سلامتي، لذت بردن و مقاوم بودن در مقابل امراض، فعاليتهاي ورزشي بايد به مدت 30 دقيقه هر روز بخشي از زندگي شغلي و اجتماعي ما را تشکيل دهد. 30 دقيقه فعاليت ورزشي متوسط نه تنها به سلامتي فرد کمک ميکند، بلکه وي را در فعاليتهاي روزانه پوياتر نگهميدارد.