سلامت نیوز: امروزه انرژی های پاک از جایگاه ویژه‌ای در کشورهای توسعه یافته جهان برخوردار است. انرژی پاک همواره یکی از ظرفیت‌های حائز اهمیت در سلامت زیست محیطی محسوب می‌شود، اگرچه از لحاظ صرفه اقتصادی در برابر سوخت‌های فسیلی و حرارتی مرسوم، مقرون به صرفه نیست اما اندک اندک این نوع خاص از انرژی در حال تسری به بخش‌های متعدد دنیا است و دور از ذهن نیست که روزی روزگاری انرژی‌های پاک به رتبه نخست منابع تامین انرژی در دنیا مبدل شوند.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه ابتکار، از روزی که برای اولین بار لامپ‌ها در حرم امام رضا(ع)روشن شدند، قریب به یکصد سال می‌گذرد، روزی که به صورت رسمی جریان برق به عنوان یکی از منابع انرژی در تامین روشنایی در ایران مورد استفاده قرار گرفت و از آن پس آرام آرام به دیگر نقاط کشور نیز تسری پیدا کرد و حتی روستاها و کپرنشینان دور افتاده در کشور نیز از این اختراع بهره مند شدند، اختراعی که به عقیده برخی از کارشناسان، با وجود اختراعات برجسته و بسیار دیگری در اقصی نقاط جهان، اما هنوز جریان برق به عنوان مهمترین و تاثیرگذار ترین اختراع بشری مطرح است. پس از گذشت دهه‌ها و ادوار بسیار، استفاده از انرژی‌های پاک به عنوان یکی از منابع تامین انرژی مورد توجه قرار گرفته و علت اصلی گرایش به چنین ظرفیتی نیز به مسائل و دغدغه‌های زیست محیط باز می‌گردد. امروزه در کشورهای توسعه یافته بهره گیری از انرژی‌های پاک از اهمیت بالایی برخوردار است و اگرچه در بسیاری از نقاط جهان آن‌چنان که باید این نوع از انرژی گسترش نیافته اما به عنوان یکی از انرژی‌هایی که مخاطرات زیست محیطی چندانی برای آن مطرح نیست، مدنظر قرار دارد. در کشور ایران نیز مدتی است که توجه به انرژی‌های پاک از اهمیت بالایی برخوردار است و در محافل و مباحث کارشناسی به عنوان یکی از ضروریات زیست محیطی مورد توجه قرار دارد. انرژی حاصله از جریان و وزش باد و تابش خورشید از مصادیق انرژی پاک محسوب می‌شوند که به طور طبیعی لازمه بهره‌وری و بهره‌مندی حداکثری و مطلوب از چنین انرژی‌هایی موقعیت طبیعی و جغرافیایی است. در ذیل این گزارش به مناطق و محدوده‌های جغرافیایی در ایران که برای بهره‌گیری از چنین انرژی‌هایی مساعد و مناسب است پرداخته خواهد شد.

کدام مناطق ایران مستعد بهره‌گیری از انرژی پاک است؟
بخش‌های شرقی و جنوب شرقی کشور یعنی مناطقی از استان خراسان رضوی، سمنان، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، کرمان و بخش‌هایی از اصفهان، ‌مزیت‌های نسبی مهمی برای بهره برداری از انرژی‌های نو و تجدید پذیر دارند و به دلیل بیابانی و باد خیز بودن، از ظرفیت‌های مناسبی برای بهره گرفتن از انرژی‌های بادی و خورشیدی برخوردارند. اما نکته جالب توجه در خصوص مناطق مستعد برای بهره گیری از چنین انرژی‌هایی، محروم بودن استان‌هایی است که در این حوزه توانمند هستند که در واقع با عنایت به چنین ظرفیتی با برنامه‌ریزی مدون و اصولی می‌توان در جهت توسعه و تقویت اقتصادی چنین مناطقی گام برداشت.

چابهار و موج‌های انرژی زا
قرابت و همجواری چابهار با آب‌های آزاد امکان استفاده از انرژی موج دریا را به نحو مطلوبی فراهم می‌کند. استان سیستان و بلوچستان با عنایت به ظرفیت بالقوه‌ای که برای بهره گیری از انرژی پاک دارد مورد توجه وزیر نیرو نیز قرار گرفته است. آن‌چنان که حمید چیت چیان با اشاره به نیروگاه 500 مگاواتی در مرکز استان که احداث آن در حال پیگیری است عنوان کرد: نیروگاه مذکور در زاهدان با افزایش یک واحد بخار 760 مگاواتی به یک نیروگاه سیکل ترکیبی تبدیل خواهد شد. به طور یقین بهره‌گیری و استفاده از چنین ظرفیت‌هایی اقتصاد این خطه از کشور را نیز تقویت می‌کند و به تعبیری می‌توان گفت این توانمندی و استعداد، فرصتی ویژه برای منطقه مذکور به شمار می‌رود. مرز مشترک این استان با افغانستان و پاکستان که از نظر تولید انرژی، اوضاع نابسامانی دارند، می‌تواند زمینه صادرات برق را فراهم کند. علی اوسط هاشمی، استاندار سیستان و بلوچستان با تاکید بر این موضوع از راه اندازی مزرعه انرژی‌های پاک در این استان خبر می‌دهد. برای بهره گیری از چنین انرژی‌هایی کشور هند، اعلام آمادگی کرده تا با مشارکت خود، توسعه این تکنولوژی را در ایران رقم بزند، کشورهای آلمان و فرانسه نیز در این عرصه صاحب نام هستند و از دستی توانمند برخوردارند. به طور یقین شرایط پسا برجام زمینه و بستر مناسبی را برای بهره گیری از تجارب و ورود و مشارکت چنین کشورهایی فراهم می‌کند، مشارکتی که طبق برنامه ششم مقرر است 5 درصد از انرژی مورد نیاز از بخش انرژی‌های پاک تامین و فراهم شود، از سوی دیگر طبق برنامه ریزی‌های طراحی شده در سال آینده، باید 7 هزار و 500 مگاوات انرژی از منابع تجدید پذیر تولید شود که لازمه این امر خطیر ورود، مشارکت،سرمایه گذاری و فناوری کشورهای توسعه یافته است.

مشارکت آلمان در منطقه سکزی اصفهان در راستای توسعه و راه اندازی نیروگاه عظیم خورشیدی در همین راستا مدنظر قرار گرفته و پیش‌بینی می‌شود منطقه مورد اشاره انرژی 457 هزار خانه را در 3 دهه آینده تامین و فراهم سازد. در غرب کشور نیز، استان‌های آذربایجان شرقی و کرمانشاه از توانمندی قابل توجهی در این عرصه برخوردار هستند. توسعه آب گرمکن‌های خورشیدی از نمونه اقداماتی است که در راستای بهره مندی از انرژی پاک خورشیدی در برخی از این مناطق در دستور کار قرار گرفته است. بهره گیری یکی از روستاهای شهرستان دالاهو از آبگرمکن‌های خورشیدی از نمونه اقداماتی است که در این راستا عملیاتی شده، امری که طبق اظهارات مراد شیخ ویسی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمانشاه 70 درصد از هزینه‌های آن را سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری تامین کرده است. ماهشهر خوزستان نیز مستعد بهره مندی از انرژی‌های بادی است که با مشارکت کشور آلمان نیروگاه بادی در این منطقه راه اندازی خواهد شد. پروژه‌ای که به اعتقاد منصور قمر، فرماندار ماهشهر باعث اشتغال‌زایی نیز خواهد شد. مجاورت منطقه بادخیز هورالعظیم زمینه‌ای مناسب برای توسعه و بهره‌گیری از چنین طرح‌هایی محسوب می‌شود. طرح‌های بسیار دیگری نیز در بخش راه اندازی و توسعه انرژی‌های پاک در کشور در جریان است اما با این وجود، مشکلات و موانعی نیز در این عرصه وجود دارد.

موانع، چالش‌ها و مشکلات پیش‌رو در طرح‌های انرژی پاک
یکی از اصلی‌ترین چالش‌های پیش روی پروژه‌های انرژی پاک، مشمول تامین اعتبارات چنین طرح‌هایی می‌شود، اگرچه دولت در برنامه‌های آینده خود منابعی را پیش بینی کرده، اما تامین و تخصیص مالی چنین طرح‌ها و پروژه‌هایی به دشواری انجام می‌شود. دیربازده بودن صنایع مرتبط با انرژی‌های پاک نیز مزید بر علت شده تا کشورهای توسعه یافته تمایل چندانی به سرمایه گذاری در چنین طرح‌هایی از خود نشان ندهند، اگرچه در بخش‌هایی از کشور، سرمایه گذاری کشورهای صاحب نام دیده می‌شود، اما با عنایت به مناطق مستعدی که در کشور وجود دارد و پهنه وسیع جغرافیایی و نیاز مبرم به چنین انرژی‌هایی سطح مشارکت چندان قابل توجه به نظر نمی‌رسد.

یکی دیگر از چالش‌های طرح‌های مورد اشاره، به ناآشنایی بخش قابل توجهی از عموم مردم به مزایا و ثمرات بهره گیری از چنین طرح‌هایی است. از سوی دیگر هزینه‌های سنگین بهره گیری از انرژی پاک در مقایسه با انرژی‌های شایعی که استفاده از آن مرسوم است، نیز از دیگر موانع پیش روی توسعه و بهره گیری از چنین پروژه‌هایی است. با توجه به مخاطرات زیست محیطی که کشور با آن مواجه و دست به گریبان است می‌طلبد دولت با اختصاص یارانه، هزینه‌های بهره‌گیری از این طرح‌ها را با کاهش هرچه بیشتری همراه سازد، اگرچه با عنایت به محدودیت‌های مالی و اعتباری دولت تحقق چنین امری بسیار دشوار است، اما بدون شک هزینه کرد در این عرصه، از تحمیل هزینه‌های بهداشتی، درمانی و...جلوگیری و پیشگیری خواهد کرد و یقینا با تحقق این امر، سلامت زیست محیطی به نحو مطلوب‌تری حفظ و تامین خواهد شد، موهبتی که کلیت جامعه از ثمرات آن منتفع خواهد شد.