سلامت نیوز: بنا بر آخرین اعلام رییس اداره كنترل بیماری‌های مشترك میان انسان و دام وزارت بهداشت، تعداد مبتلایان تب خونریزی‌دهنده كریمه كنگو از ابتدای امسال به ٩ نفر رسیده كه تا امروز ٣ نفر آنها بر اثر شدت بیماری فوت كرده‌اند و بنا بر گزارش وزارت بهداشت، مبتلایان به علت تماس با دام آلوده مبتلا شده‌اند.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه اعتماد،بیماری تب خونریزی‌دهنده كریمه كنگو كه به گفته مسعود مردانی، عضو كمیته كشوری تب‌های خونریزی‌دهنده، به یكی از بیماری‌های بومی كشور تبدیل شده، هر سال جمعیت قابل توجهی از فعالان عرصه خرید و فروش دام زنده، ذبح دام و بسته‌بندی و عرضه گوشت قرمز را در معرض خطر قرار می‌دهد.
تب خونریزی‌دهنده كریمه كنگو كه عمر ورود و شناسایی ویروس آن در كشور به كمتر از ١٥ سال می‌رسد، قابل ریشه كنی نیست زیرا منبع اصلی جابه‌جایی ویروس بیماری – كنه‌های هیالوما - با تخم گذاری، ویروس را از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌كنند و از آنجا كه امكان حذف صد درصدی كنه‌ها حتی با سمپاشی هم به دلیل مقاوم شدن كنه‌ها در مقابل سموم وجود ندارد، بنابراین، تب خونریزی‌دهنده كریمه كنگو هم قابل حذف نیست.
البته طی روزهای گذشته، محسن اعرابی؛ معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشكی مازندران كه اتفاقا ٣ نفر از مبتلایان هم از اهالی این استان بوده‌اند، در گفت‌وگو با فارس گفته بود كه ویروس كنه باید با سمپاشی دام‌ها از بین برود اما دامپزشكی به دلیل كمبود اعتبار در سال‌های قبل موفق به از بین بردن كنه‌ها نشد كه همین موضوع مشكلاتی را در استان ایجاد كرد.
با این حال محمد رضا شیرزادی؛ رییس اداره كنترل بیماری‌های مشترك میان انسان و دام وزارت بهداشت روز گذشته هشدار داد كه به علت خطر بالای تماس با دام و ابتلا به بیماری، به خصوص بر اثر ذبح غیربهداشتی و غیرقانونی دام در مناطق روستایی، روستاییان هنگام تماس با دام از كندن كنه‌های روی بدن دام، خودداری كنند. همچنین لباس‌های خود را نیز پس ازخروج از اصطبل و محل نگهداری دام‌ها تعویض كنند و دست و صورت خود را با آب وصابون بشویند. ذبح دام هم باید در كشتارگاه صورت گیرد و ذبح كنندگان نیز از وسایل حفاظتی استفاده كنند.
تب كنگو بیماری بومی ما شده است
مردانی كه حدود ١٢ سال قبل نخستین مورد ابتلای انسانی تب خونریزی‌دهنده كریمه كنگو را در كشور – شهركرد – شناسایی و گزارش كرده ضمن ابراز نگرانی شدید از شیوع هرساله این بیماری در توضیح جزییات این بیماری می‌گوید: «تب خونریزی‌دهنده كریمه كنگو یك بیماری شناخته شده در كشور است كه هر سال با شروع تابستان و از اردیبهشت و خرداد و تا پایان فصل گرما با شیوع و موارد ابتلا مواجه می‌شویم و هر سال هم بیشترین شیوع در استان سیستان و بلوچستان به علت واردات دام از افغانستان و پاكستان مشاهده می‌شود اگرچه در سایر نقاط كشور هم موارد ابتلا را مشاهده كرده‌ایم.»
وی ضمن اشاره به فوت یك بیمار مبتلا در ساری تاكید می‌كند: «بیمار احتمالا سابقه تماس با دام، بافت یا خون انسان یا حیوان آلوده را داشته یا مورد گزش كنه حامل ویروس قرار گرفته است. بعد از ورود ویروس به بدن انسان، علائمی مشابه آنفلوآنزا و بدن درد و تب و عرق ایجاد می‌شود. در بدن بیمار بثورات جلدی ظاهر می‌شود و با كاهش پلاكت‌های خون، خونریزی از دستگاه گوارش - به صورت استفراغ خونی - لثه، بینی و دستگاه تناسلی زنانه آغاز می‌شود و بیمار دچار ادرار خونی و ضایعات پوستی وسیع در سطح اندام‌ها می‌شود. خونریزی شدید، مرگ را به دنبال دارد اما در صورت تشخیص به موقع، قرص خوراكی ریباویرین (داروی مورد استفاده برای مبتلایان هپاتیت كه نخستین بار متخصصان ایرانی موفق به كشف تاثیر آن در درمان تب خونریزی‌دهنده كریمه كنگو شدند) به صورت رایگان به مبتلایان داده می‌شود كه بهبودی در پی دارد.»مردانی امكان ریشه‌كنی بیماری را تایید نمی‌كند و معتقد است كه رسوخ ویروس در كنه، مقابله و قدم گذاشتن در مسیر ریشه‌كنی را بسیار دشوار كرده است اما اطمینان می‌دهد كه مصرف هر نوع لبنیات موجب بیماری نخواهد شد و خرید گوشت قرمز از قصابی‌ها هم جای هیچ نگرانی ندارد و می‌گوید: «كنه‌ها با گرم شدن هوا در پوست حیوان لانه‌گزینی می‌كنند و به حركت در می‌آیند. ویروس تب در خون گوسفند به وفور وجود دارد اما ٢٤ الی ٤٨ ساعت بعد از ذبح و جمود نعش، ویروس از بین می‌رود و بنابراین، خرید گوشت از قصابی‌ها كه در واقع گوشت بیات شده را عرضه می‌كنند هیچ مشكلی ندارد.»
آخرین اوج شیوع، سه سال قبل
از اوایل دهه ٨٠ كه نخستین موارد ابتلای انسانی تب خونریزی‌دهنده كریمه كنگو در كشور شناسایی شد تا امروز، سه موج گسترده ابتلا در كشور اتفاق افتاده است، سال ١٣٨٩ در پی ابتلای ١١٤ نفر، ١٤ بیمار هم بر اثر شدت بیماری فوت كردند. همچنین سال ١٣٩٠، در پی ابتلای ٧٩ نفر، ١٤ بیمار بر اثر شدت بیماری فوت كردند. آخرین موج گسترده شیوع بیماری هم در سال ٩١ اتفاق افتاد كه دامنه شیوع بیماری حتی تا شهرهایی مانند رفسنجان كه چندان به پرورش دام هم شهره نبودند كشیده شد.
اما مسوولان وزارت بهداشت تاكید دارند كه در تمام این سال‌ها، بیشترین شیوع و میزان ابتلا در استان سیستان و بلوچستان گزارش شده كه علت این تاكید، بازمی‌گردد به اینكه دو كشور همسایه شرقی ایران؛ افغانستان و پاكستان، منبع بازتولید تب خونریزی‌دهنده كریمه كنگو هستند كه به علت فقدان نظام بهداشت و درمان مناسب، پایش بیماری‌های دام، سیستم ثبت بیماری و روش‌های پیشگیرانه یا مداوای سریع كانون اصلی انتقال بیماری به ایران هستند و قیمت ارزان دام در این دو كشور سبب شده كه مسیر قاچاق دام از مرزهای شرقی برای فعالان واردات غیر قانونی دام هموار شود.
چنان‌كه بنا بر آمار وزارت جهاد كشاورزی، میزان تولید سالانه گوشت قرمز، حدود ٨٠٠ هزار تن است كه ١٠٠ هزار تن هم به عنوان مابقی نیاز، با واردات از معابر رسمی جبران می‌شود اما اخبار غیررسمی حاكی از آن است كه شهرستان زابل در استان سیستان و بلوچستان، یكی از مهم‌ترین پایگاه‌های آمد و شد قاچاقچیان دام است كه دام زنده را از افغانستان و پاكستان وارد می‌كند و گوشت دام ذبح شده یا دام زنده را به اقصی نقاط كشور حمل می‌كند كه گردش كار این قاچاقچیان طی سال‌های گذشته حدود ٣٠٠ الی ٧٥٠ هزار راس دام زنده قاچاق برآورد شده است.
در حالی كه چندی قبل هم رییس سازمان دامپزشكی كشور معضل واردات دام به صورت قاچاق به دلیل افزایش قیمت دام در داخل كشور و ارزانی آن در كشورهای همسایه را تایید كرد، همسایه شمال غربی ایران؛ تركیه هم در مظان اتهام قرار دارد زیرا شمال تركیه، محل مناسبی برای فعالیت كنه هیالوماست هرچند كه این كشور طی سال‌های گذشته با اجرای نظام پایش بیماری‌های دام، مانع از شیوع گسترده بیماری شده است. اما جمهوری‌های تازه استقلال یافته همجوار با خطه شمال كشور هم از مشكل مشابه افغانستان و پاكستان در مجهز نبودن به نظام‌های پایش و ثبت و درمان سریع بیماری‌های دام رنج می‌برند اگرچه قاچاق دام از مرزهای شمالی و غربی چندان مورد تایید مسوولان دامپزشكی و وزارت بهداشت نیست.
توصیه‌های دامپزشكی برای پیشگیری از تب كریمه كنگو
سازمان دامپزشكی كشور روز گذشته با صدور اطلاعیه‌ای به مردم و به‌خصوص، گروه‌های در معرض خطر همچون دامداران، كاركنان كشتارگاه‌ها، قصابان، كشاورزان، روستاییان و عشایر كه با دام سروكار دارند، برای پیشگیری هرچه بیشتر از ابتلا به تب خونریزی‌دهنده كریمه كنگو چنین توصیه كرد: «خودداری از كشتار دام در خارج از كشتارگاه‌ها، رعایت اصول بهداشتی و استفاده از وسایل حفاظت فردی توسط كاركنان زنجیره كشتار، انتقال وعرضه‌كنندگان گوشت، نگهداری لاشه حداقل به مدت ۲۴ ساعت پس از استحصال در اتاق سرد در كشتارگاه، خودداری از خرید گوشت‌های بدون مهر دامپزشكی، خودداری از مصرف گوشت تازه (گوشت خریداری شده باید به مدت حداقل ۲۴ ساعت در یخچال صفر تا چهار درجه سانتیگراد، نگهداری و سپس مصرف شود)، خودداری از مصرف جگر به صورت خام (جگر خریداری شده باید به مدت حداقل ۴۸ ساعت در یخچال صفر تا چهار درجه سانتیگراد، نگهداری و سپس، مصرف شود)، استفاده از دستكش، هنگام خرد كردن گوشت در مراكز عرضه و نیز منازل، اجتناب كودكان و روستاییان و دامداران از بازی با كنه‌های ماده تخم‌ریزی كرده، خودداری از جدا و له كردن (كشتن) كنه‌ها توسط شیردوشان و دامداران، خودداری از پشم‌چینی دام‌ها بدون استفاده از تجهیزات و لوازم ایمنی و حفاظت كننده، اجتناب از استراحت در مراتع و كوهستان‌ها بدون رعایت استفاده از وسایل ایمن، سمپاشی منازل و اصطبل‌های روستایی جهت كاهش جمعیت كنه‌ها».
نظر شما