نقش عامل انساني در تشديد و مهار سيل

ساخت و سازهایی که سیل را تبدیل به بلای آسمانی می کند

۱۳۹۴/۰۴/۳۰ - ۱۶:۴۴ - کد خبر: 155517
ساخت و سازهایی که سیل را تبدیل به بلای آسمانی می کند

سلامت نیوز:چند سالي است كه به پديده بروز سيل در نوار شمالي كشورمان عادت كرده‌ايم. اين در حالي است كه در نوار شمالي كشورمان به دليل پوشش‌هاي وسيع جنگلي و مرتعي، سيل‌ها نبايد با اين حجم وسيع از خسارات اتفاق بيفتند. خود اين مساله نشان‌دهنده تخريب وسيع پوشش‌هاي جنگلي و مرتعي در ارتفاعات فوقاني البرز مركزي است. مشابه اين ماجرا در مناطق مركزي و جنوبي كشور ما روي مي‌دهد كه جملگي حاكي از تخريب پوشش گياهي در بالا دست و تغيير كاربري اراضي هستند.

به گزارش سلامت نیوز،محمد درويش- مديركل آموزش و مشاركت مردمي در سازمان حفاظت محيط زيست در روزنامه آرمان نوشت: آمارها و نمودارهاي سازمان‌هاي مختلف نشان مي‌دهند كه از سال 1980 حوادث هواشناسي مانند توفان‌ها، حوادث مرتبط با آب مانند سيل، رانش زمين و بهمن‌ها و حوادث اقليمي مانند افزايش دما، خشكسالي و آتش‌سوزي جنگل‌ها در جهان سه برابر افزايش داشته‌اند.

در سال‌هاي اخير تعداد اين اتفاقات غيرمترقبه در كشور ما نيز افزايش يافته است و به دليل غيرمترقبه بودن خسارات زيادي را به همراه داشته‌اند. نمونه اخير آن سيلي است كه در روزهاي گذشته در تهران و چند استان ديگر كشور روي داد. در تمام فصول سال با پديده سيل روبه‌رو هستيم. به ويژه سيل‌هاي حادثه‌خيز در كشور ما در فصل‌هاي خشك اتفاق مي‌افتند. نمونه آن سيل تاريخي سال 1366 است كه هنوز خاطرات خسارات آن در حافظه خيلي‌ها به جاي مانده است. اين سيل سنگ‌هاي بزرگي را از شميرانات حركت داد و خسارات زيادي به تجريش وارد كرد. ويژگي مناطق خشك غيرقابل پيش‌بيني بودن شرايط اقليمي آن است. اين اتفاقات در كشورهايي كه در عرض جغرافيايي بين 30 تا40 درجه عرض شمالي هستند طبيعي است.

با توجه به اينكه كشور ما هم در اين عرض جغرافيايي است همواره در معرض سيل‌هاي غيرقابل پيش‌بيني قرار دارد. درباره اينكه در مواجهه با سيل‌ها چه كار بايد كرد، بايد برخي از نكات را مدنظر قرار داد: تا حد امكان در مناطق سيل‌خيز نبايد تغيير كاربري انجام داد. نبايد به بهانه توسعه اراضي كشاورزي پوشش‌گاه‌هاي جنگلي را نابود كرد يا نبايد به بهانه جانمايي‌هاي صنعتي يا مسكوني اراضي كشاورزي را نابود كرد زيرا هر كدام از موارد ياد شده مي‌تواند به افزايش خسارات ناشي از سيل دامن بزنند. همچنين اگر فشار دام بر مراتع كنترل نشود و تخريب مراتع تشديد شود نرخ سيل‌خيزي افزايش می‌یابد. اگر جاده‌سازي‌هاي اصولی انجام نشود باعث تشديد فرسايش خاك، تخريب پوشش گياهي و افزايش سيل مي‌شود.

اگر بتوانيم عمليات انساني را به درستي كنترل كنيم و بر اساس عمليات آمايش سرزمين چيدمان مورد نظرمان را طراحي كنيم خسارت‌هاي ناشي از سيل‌ها به حداقل مي‌رسد. يكي از مواردي كه بايد رعايت كنيم عدم ساخت و‌ساز در حريم آبرفتي رودخانه‌هاست.

خسارت‌هايي كه سيل چند سال پيش به قم وارد كرد ناشي از اين موضوع بود كه در داخل حريم رودخانه ساخت و‌ساز انجام شده بود. مشابه اين اتفاق در شيراز هم رخ داد. تخريب بي‌رويه جنگل‌ها و مراتع تاثير زيادي بر افزايش خساراتي كه سيل بر جاي مي‌گذارد، دارد.

چند سالي است كه به پديده بروز سيل در نوار شمالي كشورمان عادت كرده‌ايم. اين در حالي است كه در نوار شمالي كشورمان به دليل پوشش‌هاي وسيع جنگلي و مرتعي، سيل‌ها نبايد با اين حجم وسيع از خسارات اتفاق بيفتند. خود اين مساله نشان‌دهنده تخريب وسيع پوشش‌هاي جنگلي و مرتعي در ارتفاعات فوقاني البرز مركزي است. مشابه اين ماجرا در مناطق مركزي و جنوبي كشور ما روي مي‌دهد كه جملگي حاكي از تخريب پوشش گياهي در بالا دست و تغيير كاربري اراضي هستند. سيل يك پديده قابل پيش‌بيني است زيرا جريانات هوايي كه منجر به ريزش‌هاي آسماني با شدت‌هاي زياد مي‌شوند قابل پيش‌بيني هستند و مي‌توان دستكم 12 تا 6 ساعت قبل از وقوع سيل، آن را پيش‌بيني كرد.

سازمان هواشناسي سيلي را كه در روزهاي اخير اتفاق افتاده 24 ساعت قبل از وقوع، پيش‌بيني كرده بود. عامل انساني در تشديد سيل و در مهار آن مي‌تواند نقش مهمي داشته باشد. اگر كه پيش‌بيني‌هاي لازم صورت گرفته باشد و سيستم‌هاي هشداردهنده به خوبي تعبيه شده باشند تا بتوانند مسافران، گردشگران و ساير افرادي را كه در بستر رودخانه‌ها ساكن شده‌اند آگاه كنند، آنها به موقع متوجه خطر مي‌شوند و مكان را ترك مي‌كنند و در نتيجه خسارات ناشي از سيل به ميزان زيادي تقليل مي‌يابد. همچنين اگر در درازمدت به اين نكته توجه شود كه نبايد در بستر آبرفتي رودخانه‌ها اجازه ساخت و‌ساز داد خسارت‌های سيل به ميزان زيادي كاهش مي‌يابد. به‌روزرساني سيستم‌هاي پيش‌بيني در سازمان هواشناسي از ديگر اقداماتي است كه باعث مي‌شود با پيش‌بيني درست سيل و ابعاد آن، به ميزان زيادي از خسارات کاسته شود. سيل‌ها بلاي طبيعي نيستند و فوق‌العاده براي باروري خاك، افزايش قدرت حاصل‌خيزي خاك و مشروب شدن سفره‌هاي آب زيرزميني و تالاب‌ها مفيد هستند.

چيزي كه سيل را تبديل به بلاي آسماني و طبيعي مي‌كند ساخت و سازهايي است كه در مسير سيل انجام شده است كه متاسفانه اين ساخت و سازها متناسب با قوانين طبيعت نبوده است. اگر سيل‌ها اتفاق نيفتند بسياري از تالاب‌ها و سفره‌هاي آب زيرزميني و همچنين اراضي كشاورزي نمي‌توانند توان خودشان را دوباره به دست آورند. با وجود اين، دستكاري‌هايي كه در سال‌هاي اخير در طبيعت انجام داده‌ايم باعث شده است در حالي كه دچار بحران شديد آب و همچنين بحران‌هاي زيست محيطي ديگر هستيم، از باران شديد و سيل بترسيم. در بسياري موارد اين بي‌توجهي‌هاي انسان‌هاست كه فرصت‌ها را به تهديد تبديل مي‌كند و مشكلاتي براي افراد به وجود مي‌آورد.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
9.88253s, 18q