يك گام به سمت ريشه‌كني هپاتيت

۱۳۸۵/۱۲/۲۲ - ۰۰:۰۰ - کد خبر: 1678
يك گام به سمت ريشه‌كني هپاتيت

فقط چند روز ديگر به پايان برنامه واكسيناسيون هپاتيت نوجوانان 17 ساله باقي مانده و از آنجا كه ما ايراني‌ها علاقه وافري به ايستادن در صف داريم و معمولا آخر وقت را هم به اول وقت ترجيح مي‌دهيم، احتمالا هنوز خيلي از ما هستيم كه فرزندمان را روانه مراكز بهداشتي نكرده‌ايم.

 اگر اين تاخير فقط به خاطر پشت گوش انداختن باشد، توصيه ما اين است كه هرچه زودتر دست به كار شويد، اما اگر از اين و آن شنيده‌ايد كه واكسن هپاتيت عارضه دارد و سري كه درد نمي‌كند دستمال نمي‌بندند و از اين جور طبابت‌هاي خاله‌زنكي، اين مقاله مي‌تواند همه ابهامات شما درباره اين واكسن را برطرف كند.

1 - واكسن هپاتيت چه فايده‌اي دارد؟

 خب، فايده‌اش اين است كه گيرنده واكسن را در 90درصد موارد عليه هپاتيت ايمن مي‌كند. اما به جواب اين سوال، اينها را هم بايد اضافه كرد: اين بيماري پس از سل و مالاريا شايع‌ترين بيماري عفوني دنياست.

 300 ميليون نفر آلوده به ويروس هپاتيتB و حدود 170ميليون بيمار آلوده به هپاتيت C در جهان زندگي مي‌كنند كه مي‌توانند به راحتي با عدم رعايت نكات بهداشتي ويروس هپاتيت را به ديگران انتقال دهند. به همين دليل، سالانه بيش از 50 ميليون نفر نيز به تعداد افراد آلوده به ويروس هپاتيت اضافه مي‌شود. اين درحالي است كه در دنيا فقط 40 ميليون نفر آلوده به ويروس ايدز هستند!

2 - آيا در كشور ما هم خطر هپاتيت جدي است؟

 در حال حاضر ما در كشورمان حدود 2 ميليون نفر آلوده به ويروس هپاتيت B و بين 200 تا 300 هزار نفر مبتلا به هپاتيت C داريم. به عبارتي، 7/1 درصد جمعيت كشور ناقلين مزمن هپاتيت B و 1/3 درصد جمعيت كشور نيز به ويروس هپاتيت C آلوده هستند.

 البته خوشبختانه اكثر كساني كه در ايران به هپاتيت B آلوده هستند، هپاتيت غيرفعال دارند (كساني كه فقط ويروس در بدنشان وجود دارد) و فقط بايد هر 6 ماه يك بار آزمايش بدهند، ولي در عوض، متاسفانه هپاتيت C و B بيشتر در سنين بين 20 تا 40 سالگي ديده مي‌شود.

مناطق جغرافيايي دنيا از نظر درصد انسان‌هاي آلوده به هپاتيت به 3 دسته تقسيم مي‌شود:‌ 1 - مناطقي با آلودگي كم، كه ميزان ناقلين هپاتيت آن كمتر از 2 درصد و شامل آمريكا و اروپاست. 2 - مناطق با آلودگي متوسط، بين 2 تا 7درصد است. 3 - مناطقي با آلودگي بالا كه ميزان ناقلين بيش از 7 درصد و شامل كشورهايي همچون چين و تايوان است.

 ايران تا 10 سال پيش در منطقه با شيوع متوسط قرار داشت (حداقل 3درصد ابتلا به هپاتيت در كشور) اما باز جاي شكرش باقي است كه در حال حاضر با پيشگيري و اجراي واكسيناسيون كشوري، در برخي از نواحي، ميزان ابتلا به زير 2 درصد رسيده است؛ به عنوان مثال در تهران ميزان شيوع كمتر از 2 درصد است.

3 - واكسن هپاتيت از كي ساخته شد؟

 ويروس هپاتيت B را در سال1965 دكتر بلامبرگ كشف كرد و به خاطر اين كشف، جايزه نوبل را هم گرفت. يكي از همكاران بلامبرگ، به نام ميلمن، آزمايش تشخيص هپاتيت را ابداع كرد و از سال 1971 غربالگري خون‌هاي اهدايي بوسيله اين تست، در آمريكا آغاز شد.

 اين غربالگري، آمار انتقال بيماري از طريق انتقال خون را 25 درصد كاهش داد. در همان سال 1970 بود كه بلامبرگ و ميلمن، واكسن بيماري را هم توليد كردند. البته تا واكسن هپاتيت به تاييد برسد، 11 سال طول كشيد و در سال 1981 بود كه FDA واكسن پلاسمايي هپاتيت را براي استفاده انساني تاييد كرد.

 اين واكسن از پلاسماي خون افرادي كه به اين بيماري مبتلا شده و بهبود يافته‌بودند به دست مي‌آمد و براي همين، هم توليد آن مشكل بود، هم نسبتا پرعارضه و هم گران. شركت مرك اين واكسن را با عنوان «هپتاواكس» توليد كرد و تا سال 1990 هم از اين واكسن استفاده مي‌شد، اما در سال 1986 نسل دوم اين واكسن‌ها از طريق مهندسي ژنتيك ساخته شد كه به آن «نوتركيب» مي‌گويند.

4 - چه كساني حتما بايد واكسن بزنند؟

از 13 سال پيش، اين واكسن در ايران جزو برنامه كشوري واكسيناسيون محسوب شده و به تمام نوزادان بايد تزريق شود. اما سايرين چطور؟

 اولا نوجوانان زير 18 سال بايد اين واكسن را بگيرند كه برنامه كشوري كه فعلا در حال اجراست هم با همين هدف ترتيب داده شده. در بزرگسالان هم، آنها كه جزو گروه پرخطر از جهت ابتلا به هپاتيت B محسوب مي‌شوند بايد اين واكسن را تزريق كنند.

 اين افراد عبارتند از: والدين و فرزندان و همسر شخص مبتلا به هپاتيت، دانشجويان گروه پزشكي، جراحان، پزشكان، پرستاران، ماماها، دندانپزشكان، كمك دندانپزشكان و كليه پرسنل كادر بهداشت و درمان، بيماران تحت دياليز، كارشناسان و تكنسين‌هاي آزمايشگاه‌هاي تشخيص طبي، پرسنل مؤسسات نگهداري كودكان عقب‌افتاده و خانه سالمندان، دريافت‌كنندگان محصولات خوني و پرسنل زندان.

واكسيناسيون افراد فوق در درجه اول قرار دارد و اگر تمامي اين گروه‌ها واكسينه شدند، بهتر است در صورت وجود امكانات كافي ساير افراد جامعه نيز واكسينه شوند. در حال حاضر واكسيناسيون همه افراد جامعه در برنامه كشوري نيست اما به هر حال گروه‌هاي در معرض خطر اولويت دارند.

در آمريكا، تا قبل از سال1991، واكسن را فقط براي افراد در معرض خطر توصيه مي‌كردند، اما از آن سال، واكسيناسيون را در بدو تولد براي همه نوزادان توصيه كردند و علتش‌هم اين بود كه مطالعات نشان داد 30 درصد از افراد مبتلا به هپاتيت، هيچ عامل خطر شناخته‌شده‌اي نداشتند.

 همچنين معلوم شد بچه‌هايي كه به هپاتيت مبتلا مي‌شوند، سه برابر بيشتر از بزرگسالان به سرطان كبد و بيماري‌هاي مزمن مبتلا مي‌شوند.

5 - واكسيناسيون چطور كامل مي‌شود؟

براى ايجاد مصونيت دائمى بايد سه تزريق در سه نوبت طبق برنامه انجام شود: نوبت دوم يك ماه بعد و نوبت سوم 6 ماه بعد. اگر يك نوبت تزريق فراموش شد، بايد به مجرد يادآورى تزريق را انجام داد، در اين صورت نيازى به تجديد واكسيناسيون از ابتدا نيست. نوجوانان بين سنين 11 تا 15سالگى تنها دو تزريق با فاصله 4 تا 6 ماه لازم است. واكسن هپاتيت را مى‌توان همزمان با ديگر واكسن‌ها تزريق كرد.

6 - آيا امكان دارد واكسن هپاتيت باعث ايجاد بيماري شود؟

 نوعي از واكسن وجود دارد كه در واقع همان آنتي ژن ويروس هپاتيت HBsAg است كه از پلاسماي خون ناقلين سالم بدست آمده و تغليظ شده است، اما نوع ديگري از واكسن وجود دارد كه به روش نوتركيبي (Recombinant) تهيه مي‌شود و در واقع هيچ خطري براي آلودگي ايجاد نمي‌كند. در حال حاضر در كشور ما از نوع نوتركيبي استفاده مي‌شود كه چون شامل قطعات آنتي ژن ويروس ساخته شده به روش صنعتي يا مهندس ژنتيك است، احتمال آلودگي آن صفر است. ايمني‌زايي واكسن با سه نوبت حدود 95 درصد است.

7 - عوارض واكسن هپاتيتB چيست؟

 بروز نشانه‌هايي از واكنش‌هاي آلرژيك (كه البته فوق‌العاده نادرند) مثل اختلال در تنفس يا بلع، خارش(به ويژه در دست‌ها و پاها) التهاب چشم‌ها، صورت و يا داخل بيني ، خستگي و ضعف غيرمعمول نياز به توجه سريع پزشكي دارد. عوارضي مثل درد مفاصل، تب، ضايعات پوستي‌ (كه ممكن است روزها، حتي هفته‌ها بعد از واكسينه‌شدن اتفاق بيفتد) هم بسيار نادرند، ولي اگر اتفاق بيفتد بايد با پزشك مشورت كرد.

 ساير عوارض جانبي كه شايع‌ترند، به اقدامات پزشكي - درماني خاصي نياز ندارند ولي اگر در مدت 72ساعت برطرف نشدند، بايد به پزشك اطلاع داده شوند: زخم در محل تزريق،‌ سرگيجه، تب حدود 7/37درجه سانتيگراد و يا بيشتر،‌ برجستگي سفت در محل تزريق، درد، خارش، نقاط قرمز رنگ در پوست، گرمي و التهاب در محل تزريق، سردرد و خستگي.

8 - چطور مي توان از تاثير واكسن اطمينان حاصل كرد؟

 با انجام آزمايش خون و اندازه‌گيري پادتن ضد ويروس هپاتيتB ك(HBsAb) يك تا سه ماه پس از تكميل واكسيناسيون، يعني بعد از تزريق نوبت سوم مي‌توان مشخص كرد كه آيا واكسن تاثير داشته است يا خير. 9

 9- چه كسانى نبايد عليه هپاتيت واكسينه شوند؟

 اول: افرادي که به واكسن هپاتيت حساسيت شديد دارند. دوم: کساني که سابقه ابتلا به هپاتيت دارند. سوم: افرادى كه بسيار ضعيف و بيمار هستند بايد تا زمان بهبودى از تزريق واكسن خوددارى كنند. البته اين مورد را بايد با پزشك مشورت كرد و نبايد فكر كرد هر ضعف و بي‌حالي را بايد مانع واكسيناسيون در نظر گرفت.

10 - آيا درست است كه واكسن هپاتيت اولين واكسن ضد سرطان به حساب مي‌آيد؟

دقيقا. چون هپاتيت مي‌تواند زمينه‌ساز سرطان كبد باشد و واكسن هپاتيت از اين بيماري پيشگيري مي‌كند، مي‌توان اين واكسن را اولين واكسن ضدسرطاني كه كشف شده به حساب آورد.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
2.29729s, 18q