طرح مدارس مروج سلامت در 658 مدرسه اجرايي شد

۱۳۸۹/۱۰/۱۳ - ۱۴:۰۹ - کد خبر: 22831
به گزارش سلامت نیوز از فارس، مدارس مروج سلامت با رويكرد مدارس جامع‌نگر در كشور در ابتدا بيشتر متوجه پيشگيري از سوء مصرف مواد مخدر بود كه بخش خاصي از آموزش و پرورش آن را پوشش مي‌دهد و عمدتاً در دبيرستان‌هاي كشور اجرا مي‌شد.

با توجه به تأكيد سازمان جهاني بهداشت از سال 1995 تغيير شيوه زندگي جوامع از اهميت خاصي برخوردار شد. بحث مواد مخدر مهم بود اما مسائل ديگري نيز مورد توجه قرار گرفت كه بر اساس آ‌ن دستورالعمل‌ها و پروتكل‌هاي مدارس مروج سلامت تغيير است كه علاوه بر تغيير دستورالعمل‌ها، ستادهاي كشوري از سطح وزارت بهداشت تا مدرسه نيز تعريف شد.

گلايل اردلان، رئيس اداره بهداشت مدارس وزارت بهداشت در گفت‌و‌گوي تفصيلي درباره مدارج مروج سلامت به خبرنگار بهداشت و درمان فارس مي‌گويد: هدف از طراحي اين مدارس افزايش ظرفيت و توانمندسازي آحاد مختلف جامعه در مورد سالم زندگي كردن، سالم كار كردن و آموزش با كيفيت است و به منزله يك نظام براي ارتقاي سلامت است كه منجر به افزايش ظرفيت‌ها و توانمندسازي مردم در چگونگي و ابعاد مختلف زندگي است.

به گفته وي اين برنامه شامل مكان‌هايي مي‌شود كه در آن تمام مدارس ساختارهاي مثبت ادغام يافته و سلامت دانش‌آموزان را ارتقاء مي‌دهند و با توجه به بين‌المللي بودن اين برنامه بسياري از كشورهاي دنيا با حمايت از برنامه‌هاي مرتبط با اين مدارس در راستاي ارتقاي سلامت گام بر مي‌دارند.

*طرح مدارس مروج سلامت نقاط قوت و ضعف مدارس را نشان مي‌دهد

رئيس اداره بهداشت مدارس وزارت بهداشت مي‌گويد: اين برنامه ابعاد وسيعي از سلامت در محيط‌هاي آموزشي را دربر مي‌گيرد و تمام جنبه‌ها از جمله محيط مدرسه، والدين و اولياء، سلامت جسمي، سلامت رواني و سلامت اجتماعي و معنوي دانش‌آموزان را شامل مي‌شود و بر اين اساس شبكه مدارس مروج سلامت در كشورها شكل گرفته و با پيوستن تمام مدارس منطقه با رويكرد ارتقاي سلامت در جلسات منطقه‌اي نقاط قوت و ضعف آن به تفصيل مشخص مي‌شود.

وي اضافه مي‌كند: از مواردي كه براي ارزيابي به مدارس مروج سلامت (HPS) اضافه شد. مي‌توان به برنامه جامع آموزش سلامت در مدارس، ارائه خدمات باليني در مدارس، سلامت محيط، بهبود تغذيه، تحرك فيزيكي و فعاليت بدني در مدارس، ارتقاي سلامت كاركنان، خدمات سلامت روان و مشاوره‌اي و مشاركت والدين و جامعه در برنامه‌ريزي ارتقاي سلامت در مدارس اشاره كرد. در شبكه داوطلبان سلامت دانش‌آموزان هم بايد سنجيده شود و رتبه‌بندي ستاره دار شدن مدارس بر اساس اين 8 مورد انجام مي‌گيرد.

اردلان مي‌افزايد: برنامه مدارس مروج سلامت با افزايش پوشش وسيعي در كل استانها به صورت آزمايشي اجرا شده و پيش‌بيني مي‌شود در مدارس سراسر كشور ارتقاي سلامت در گروه سني نوجوانان و جوانان بيش از پيش ملموس شود.

وي اضافه مي‌كند: تمام اقدامات اعم از معاينات دانش‌آموزان، تغذيه در مدارس، بهداشت روان در مدرسه همه در قالب مدارس مروج سلامت جمع‌بندي مي‌شود.

رئيس اداره بهداشت مدارس وزارت بهداشت مي‌گويد: طرح مدارس مروج سلامت به دنبال آن است كه بهره‌وري بيشتري از امكاناتي كه ممكن است خيلي ايده‌ال نباشد و بتواند آنها را در حد قابل قبولي درآورد و باعث ارتقاي سطح سلامت در مدارس شود. تمام اين كارها قبل از اجراي مدارس مروج سلامت به صورت تكه تكه و بند بند انجام مي‌شده است. هم اكنون در قالب اين طرح همه اين موارد انجام مي‌شود ولي در قالب مدارس مروج سلامت رويكرد ما همه‌جانبه‌نگر است و تلاش كرديم كه نگاه بيما‌ر محوري را به سلامت‌محوري تغيير دهيم.

اردلان مي‌گويد: تلاش كرده‌ايم كه اگر اقدامات پيشگيرانه‌اي را انجام مي‌دهيم مطابق با فرهنگ خودمان باشد و متناسب با جنسيت بچه‌ها در مدارس باشد و همين‌طور مدرسه از كادر مدرسه‌ تا مربيان و اولياي دانش آموزان مشاركت همه جانبه داشته باشند.

*طرح مدرسه مروج سلامت موجب بالا بردن اعتماد به نفس دانش‌آموزان مي‌شود

وي مي‌افزايد: طرح مدارس مروج سلامت موجب بالا بردن اعتماد به نفس، عزت نفس، افزايش مهارت‌هاي ارتباطي، توانمندسازي دانش‌آموزان، تشويق دانش‌آموزان به مشاركت در تصميم‌گيري‌ها و ارتقاي سلامت بهداشتي آنها مي‌شود.

رئيس اداره بهداشت مدارس وزارت بهداشت مي‌افزايد: بنابراين خدمات سلامت را در مجموعه ادغام يافته در قالب مدارس مروج سلامت ديده‌ايم و مي‌خواهيم آن را ارائه كنيم و در اين مجموعه مسائلي مانند ادغام خدمات بهبود الگوي تغذيه، پيشگيري از رفتارهاي مخاطره‌آميز، بهبود شرايط فيزيكي و بهداشتي مدارس وجود دارد كه در واقع يك سيستم گردآوري داده‌ها را پايش و ارزشيابي كند و در نهايت مدرسه‌ها را رتبه‌بندي كند.

اردلان مي‌افزايد: اين حركت با برنامه بهداشت محيط شروع شد كه همان برنامه HSE شروع شد و بعد از آن برنامه HSE به فرم تكامل يافته مروج سلامت ارتقاء پيدا كرد يعني در واقع فقط در مقوله بهداشت محيط ديده نشد و مقوله آموزش، تغذيه و پيشگيري از رفتارهاي مخاطره‌آميز ديده شد.

وي مي‌گويد: در مدارس مروج سلامت دستورات اجرايي و دستورات آموزشي بر اساس نيازسنجي دانش‌آموزان و اوليا انجام مي‌شود. آيين‌نامه بهداشت محيط و مدرسه وجود دارد. همچنين دستوالعمل پايگاه سلامت، شناسنامه سلامت دانش آموزان و كاركنان وجود دارد كه به دليل اينكه اعتبارات كافي براي تقويت برنامه تامين نشده است انجام نگرفته و اجرايي نشده است.

رئيس اداره بهداشت مدارس وزارت بهداشت مي افزايد:برنامه مشاور رواني و اجتماعي در مدارس مروج سلامت، دفتر ثبت وقايع روزانه و جدول ثبت فعاليت‌هاي فوق‌ برنامه در مدارس مروج سلامت وجود دارد كه در كنار اينها برنامه مراقبت سلامت كاركنان از برنامه‌هايي است كه در قالب برنامه مروج سلامت انجام مي‌شود.

اردلان مي‌گويد: دستورات اجرايي كه براي طرح مدارس مروج سلامت وجود دارد اين است كه اين ابلاغ از حوزه ستاد وزارت بهداشت و وزارت آموزش و پرورش تا مدارس مجري طرح صورت ‌گرفت و مقرر است كه كميته هماهنگي در استان و منطقه تشكيل شود و ابلاغيه براي اعضاي كميته فرستاده شود.

وي در پاسخ به پرسشي كه معيارهاي انتخاب مدارس مجري طرح مروج سلامت چيست، اضافه مي‌كند: مدارس منتخب شهري بهتر است داراي مراقب يا رابط بهداشت باشند و مدارس روستايي بهورز فعال وجود داشته باشد، مدارسي كه مدير و كاركنان علاقه‌مند و دلسوز در فعاليت‌هاي بهداشتي داشته باشد، مدارسي كه داراي پايگاه تغذيه سالم و اتاق بهداشت باشد،همچنين تشكل‌هاي بهداشتي در مدرسه فعال يا قابل سازماندهي يا فعال‌سازي وجود داشته باشد.

علاوه بر آن مدرسه از لحاظ ايمني و بهداشت محيط مناسب و استاندار باشد، كپسول اطفاي حريق در مدرسه وجود داشته باشد و همچنين كمك‌هاي اوليه وجود داشته باشد و در صورت امكان در مدارس از مجري تمام وقت و نيمه‌وقت برخوردار باشد.

رئيس اداره بهداشت مدارس وزارت بهداشت در پاسخ به اين پرسش كه تعهدات وزارت بهداشت در قبال مدارس مروج سلامت چيست مي‌افزايد: از تعهدات وزارت بهداشت در قبال مدارس مروج سلامت اين است كه تهيه بروشورهاي مروج سلامت و تأمين كتاب‌هاي آموزشي رابط بهداشت، تهيه كتاب‌هاي آموزشي دانش‌آموزان تحت پوشش برنامه، برگزاري برنامه آموزشي، تهيه و تأمين بسته‌هاي آموزشي براي كاركنان آموزشي مدارس، تهيه و تأمين شناسنامه كاركنان مدارس، تأمين و تهيه پرونده سلامت مدرسه، نظارت و پايش بر اجراي برنامه است.

وي مي‌گويد: بعضي از تعهدات آموزش و پرورش براي اجراي اين طرح شامل ابلاغ دستورالعمل به استان‌هاي ديگر، همكاري در برنامه‌هاي آموزشي، نظارت و پايش در اجراي برنامه و برگزاري كارگاه‌ها و جلسات توجيهي براي مجريان طرح و همكاري با وزارت بهداشت است.

*طرح مدارس مروج سلامت در 658 مدرسه اجرايي شده است

اردلان مي‌افزايد: در 658 مدرسه طرح مدرسه مروج سلامت را اجرايي مي‌كنيم كه از اين تعداد 100 مدرسه در تهران است. فرآيند ارزيابي و اعطاي نشان به مدارس اين طور است كه زماني كه مدرسه طبق چك ليستي انتخاب مي‌شود كه طي آن چك‌ليست مدرسه ارزيابي قرار مي‌گيرد. اين چك ليست در اختيار مدرسه قرار مي‌گيرد و توسط تيم مميزي مدرسه تكميل مي‌شود و نتيجه به كميته شهرستاني يا منطقه‌اي اطلاع داده مي‌شود. اين كميته موظف است كه اين چك ليست را تكميل كند.

*كسب حداقل 55 امتياز براي انتخاب يك مدرسه مروج سلامت ضروري است

وي در رابطه با اينكه چگونه يك مدرسه ستاره دريافت مي‌كند، مي‌گويد: 2 كميته مميزي داخلي و خارجي وجود دارد كه يك ارزيابي درون‌سازماني و يك ارزيابي برون‌سازماني وجود دارد و اگر در ارزيابي مدرسه‌اي 55 امتياز از 100 امتياز را دريافت كند به مدرسه فرصت داده مي‌شود كه براي رفع مشكلات اقدام كند. بعد از آن مجدداً مميزي داخلي و پس از آن مميز خارجي انجام مي‌شود. بعد از انجام مميز خارجي نهايي و بعد از كسب 55 امتياز از 100 امتياز مدرسه به عنوان مروج سلامت انتخاب مي‌شود و به ترتيب رتبه‌بندي مي‌شود.

رئيس اداره بهداشت مدارس وزارت بهداشت مي‌افزايد: مدرسه مروج سلامت 5 ستاره 91 تا 100 امتياز، مدارس مروج سلامت 4 ستاره 82 تا 90 امتياز، مدرسه مروج سه ستاره 73 تا 81 امتياز، مدرسه مروج سلامت 2 ستاره 64 تا 72 امتياز، مدارس مروج يك امتيازه 55 تا 63 امتياز بايد دريافت كنند. اين فرآيند هر ساله تكرار مي‌شود و اعطاي نشان به كسب مميزي نهايي خارجي بستگي دارد.

*مدارسي كه امتياز 100 را كسب كنند علاوه بر دريافت نشان امتياز ويژه‌اي نيز دارند

وي معتقد است: مدارسي كه امتياز 100 را كسب كنند علاوه بر دريافت نشان مروج سلامت، امتياز ويژه‌اي نيز دارند اما كسب حداقل 55 امتياز براي انتخاب مدارس مروج سلامت ضروري است. يعني در مميزي داخلي در بخش برنامه جامعه سلامت حداقل 7 امتياز و در بخش ارائه خدمات باليني مدرسه حداقل 9 امتياز و در بخش سلامت محيط مدرسه حداقل 12 امتياز، در بخش بهبود تغذيه در مدارس حداقل 7 امتياز، در بخش فعاليت فيزيكي و بدني حداقل 3 امتياز، در بخش ارتقاي سلامت كاركنان مدرسه حداقل 4 امتياز، در بخش خدمات سلامت روان در مدرسه حداقل 7 امتياز، و در بخش مشاركت والدين و شرايط داوطلبان سلامت حداقل 6 امتياز را بايد كسب كرده باشد.

اردلان مي‌گويد: در مميزي خارجي 3 امتياز به مديريت اختصاص دارد. مدرسه بايد در بخش برنامه جامع آموزش سلامت در مميزي خارجي 6 امتياز، در بخش خدمات باليني در مدرسه 8، در بخش سلامت محيط مدرسه حداقل 11 امتياز، در بخش بهبود تغذيه در مدارس حداقل 6، در بخش فعاليت فيزيكي و بدني حداقل 4، در بخش ارتقاي سلامت كاركنان مدرسه حداقل 5، در بخش خدمات سلامت روان در مدرسه حداقل 6، و در بخش مشاركت والدين و جامعه در برنامه سلامت و شبكه داوطلبان سلامت حداقل 6 را كسب كرده باشد.

وي مي‌افزايد: چك ليست‌هاي مميز خارجي 2 بخش است. چك ليست الف مربوط به مشخصات مدير مدرسه است، كه مسئول آن كيست، تلفن، مقطع تحصيلي و اسم مدير مدرسه و مواردي مثل اين است و چك ليست ب مربوط به مدرسه مروج سلامت است كه شامل ارائه خدمات باليني، سلامت محيط مدرسه، بهبود تغذيه در مدارس، فعاليت فيزيكي و بدني، ارتقاي سلامت كاركنان مدرسه و سلامت روان در مدرسه است.

رئيس اداره بهداشت مدارس وزارت بهداشت مي‌گويد: دستورالعمل تكميل مميز داخلي اين است كه برنامه جامع سلامت در مدرسه حداقل مي‌توان گفت كه وجود يك تخته در مدرسه كه عناوين مهم و فعاليت‌هاي مهم بر روي آن نصب شود كه اين يك امتياز دارد. وجود پوستر كه در راستاي ارتقاي سلامت در مدرسه باشد نيز يك امتياز دارد كه جمعاً 2 امتياز را به خود اختصاص مي‌دهد و در غير اين صورت امتياز صفر به مدرسه داده مي‌شود.

اردلان مي‌افزايد: برگزاري جلسات توجيهي براي دانش‌آموزان، كاركنان و معلمان و والدين با حضور كارشناسان بهداشت مدارس و ارائه شيوه آموزشي به 2 روش نيز 2 امتياز دارد كه يك شيوه براي هر كدام از اين گروه و عدم اجرا صفر امتياز را به خود اختصاص مي‌دهد. وجود مطالب مرتبط با سلامتي در قالب برروشور و فيلم‌هاي آموزشي 2 امتياز دارد.

*براي هر 45 دانش‌آموز يك آبخوري وجود داشته باشد

وي اضافه مي‌كند: اجراي حداقل 2 فعاليت بهداشتي با توجه به تقويم سلامت كشور 2 امتياز دارد و اگر اجرا نشود امتياز آن صفر است. در مورد آيين‌نامه بهداشت محيط مدرسه مي‌توان به اين موارد اشاره كرد كه محل احداث مدرسه، نقشه ساخت مدرسه و محيط مناسب باشد. مطابق آيين‌نامه 3،2،1، 16، 17 و 33 آيين‌نامه بهداشت محيط مدرسه وضعيت ايمني و بهداشت مدرسه ارزيابي مي‌شود. ديوارها، كف، سقف، آزمايشگاه و آب مدرسه بايد بهداشتي باشد. تعداد دستشويي‌ها مطابق با تعداد دانش‌آموزان باشد و براي هر 45 دانش‌آموز يك آبخوري وجود داشته باشد و متناسب با سن دانش‌آموز ارتفاع آبخوري تا زمين باشد كه مي‌توان به 75 سانتي‌متر تا 100 سانتيمتر از سطح زمين باشد.

*براي هر 40 دانش‌آموز يك توالت بايد وجود داشته باشد

رئيس اداره بهداشت مدارس وزارت بهداشت مي‌گويد: مدرسه از سرويس‌هاي بهداشتي مجزا و كامل و بهداشتي برخوردار باشد. اين سرويس‌ها بايد با يكديگر حداقل 15 متر فاصله داشته باشند يا مثلاً دستشويي‌ها يا توالت‌ها مطابق با ماده 20 محيط سالم بهداشتي به تعداد كافي باشد و براي هر 40 دانش‌آموز بايد يك توالت وجود داشته باشد.
براي هر 60 دانش‌آموز بايد يك دستشويي وجود داشته باشد. ارتفاع دستشويي‌ها مطابق با قد دانش‌آموز باشد در دستشويي مخزن مايع صابون وجود داشته باشد. در كلاسها بايد سطل زباله نسبت به تناسب كلاس وجود داشته باشد براي هر دانش آموز بايد نيم متر فضاي سبز وجود داشته باشد و كپسول اطفاي حريق در مدرسه وجود داشته باشد.

*مصرف ميان وعده موجب تقويت سيستم عصبي و مغز مي‌شود

وي در پاسخ به اين پرسش فارس كه دانش‌آموزان در ميا‌ن وعده خود از چه ماده غذايي استفاده كنند؟ مي‌گويد: كودكان و نوجوانان در سنين مدرسه علاوه بر 3 وعده غذايي اصلي به 2 ميان وعده صبح و عصر نياز دارند تا ميزان قند خون آن‌ها در سطح طبيعي نگه داشته شود. مصرف ميان وعده موجب تقويت سيستم عصبي و مغز مي‌شود و آمادگي فرد را براي يادگيري افزايش مي‌دهد.

رئيس اداره بهداشت مدارس وزارت بهداشت مي‌افزايد: بهترين ميان وعده براي دانش‌آموزان لقمه‌هاي خانگي مانند نان و كوكو،‌ نان و كتلت، نان و پنير و گردو، نان و تخم مرغ، نان و پنير و گوجه‌فرنگي، نان و پنير و خرما، انواع مغزها و خشكبار مانند فندق، پسته، گردو، بادام، نخودچي، كشمش، انجير خشك، خرما، انواع نوشيدني‌ها مانند شير، دوغ، آبميوه‌هاي طبيعي، انواع ميوه‌هاي تازه مانند سيب، پرتقال، نارنگي، انگور و موز، انوع بيسكويت يا كيك است.

*مصرف غذاهاي آماده موجب فشار خون بالا، سكته‌هاي قلبي و مغزي مي‌شود

اردلان مي‌افزايد: در كساني كه ميان‌وعده مصرف نمي‌كنند.چاقي و بيماري بيشتر است، بيشتر اين افراد از مواد غذايي آماده و حاضري مانند، ساندويچ سوسيس و كالباس، چيپس زياد مصرف مي‌كنند و اين كار موجب بروز بيماري‌هايي مانند فشار خون بالا، سكته‌هاي قلبي و مغزي و حتي سرطان در بزرگسالي مي‌شود.

رئيس اداره بهداشت مدارس وزارت بهداشت مي‌گويد: مصرف اين مواد غذايي مانند كالباس و سوسيس و چيپس موجب بروز جوش صورت، چاقي، ناراحتي معده و حتي كم شدن تمركز حواس در كلاس مي‌شود.

*فعاليت بدني منظم براي سلامت بدن بسيار مفيد است

وي مي‌گويد: فعاليت بدني منظم براي سلامت بدن بسيار مفيد است. زندگي ماشيني امروز موجب كاهش فعاليت بدني شده است و بروز بيماري ها را در دانش‌آموزان افزايش مي‌دهد. كم تحركي موجب بيماري‌هاي قلبي- عروقي و فشار خون بالا مي‌شود. فعاليت بدني منظم به دانش‌آموزان كمك مي‌كند كه نه تنها عضلات و استخوان‌هاي قوي و سالمي داشته باشند، بلكه موجب زيبايي ظاهر آنها مي‌شود.

*فعاليت منظم بدني موجب كاهش افسردگي و كسالت در دانش‌آموزان مي‌شود

اردلان مي‌افزايد: فعاليت منظم بدني موجب كاهش افسردگي و كسالت در دانش‌آموزان مي‌شود و به داشتن خواب راحت آنها كمك مي‌كند.
نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.94403s, 19q