کم‌آبی، بحرانی مناقشه‌آمیز که گریبان آینده را می‌گیرد

۱۳۹۶/۱۲/۱۲ - ۱۶:۰۷ - کد خبر: 238978
کم‌آبی، بحرانی مناقشه‌آمیز که گریبان آینده را می‌گیرد

سلامت نیوز: کم آبی در زمره چالش های بزرگی قرار دارد که صدمه های جبران ناپذیری را بر زیست بوم وارد می آورد و ابعاد مختلف زندگی انسان را دستخوش تغییر می سازد. این مقوله می تواند در آینده محل مناقشات بسیاری شود و امنیت و آرامش کشور را با بحران روبرو کند.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایرنا،منابع آبی به عنوان موضوعی مهم در سیاست داخلی کشورها به ویژه در مناطق خشک و کم آب جهان نظیر خاورمیانه از دیرباز اهمیت فراوانی داشته است. به گفته صاحبنظران ژئوپولتیک، آب دیگر تنها یک کالای فیزیکی و بدون بار سیاسی نیست، بلکه امروزه این مقوله ابعاد اقتصادی، سیاسی و راهبردی دارد و عواملی همچون افزایش چشمگیر جمعیت کره زمین و بهره برداری بی رویه از منابع محیط زیست برای تأمین نیازهای اقتصادی، تأثیر خاص خود را در ارتباط با منابع آب برجای گذارده است.

برپایه آمارهای منتشر شده دستکم 33 کشور تا 2040 میلادی در معرض بحران آب قرار خواهند گرفت. این مساله می تواند به تشدید تنش ها در کشورهایی که درگیر این معضل هستند، منجر شود. باید دانست کشورهای خاورمیانه در 25 سال آینده از نظر منابع آبی بحرانی ترین وضعیت را خواهند داشت.

کمبود طبیعی، توزیع نامتوازن، اشتراکی و بی جایگزین بودن منابع آب در کنار مسایلی نظیر افزایش بی رویه جمعیت و مصارف آبی در کشورهای خاورمیانه، اقتصاد متکی بر کشاورزی، سوء مدیریت کلی و جمعی و درگیری های ارضی، مرزی، قومی و ایدئولوژیکی این کشورها و فقدان قوانین بین المللی حاکم بر آب های مشترک از جمله عوامل تشدید کننده این بحران هستند که آن را به یک منبع عمده تولید خشونت تبدیل می کند.

کارشناسان سازمان ملل با اعلام این که سرانه آب در خاورمیانه تا 2025 میلادی به نصف کاهش خواهد یافت، نسبت به بروز کشمکش های سیاسی و درگیری های نظامی در اثر بروز بحران آب در این منطقه هشدار داده اند.

خشکسالی در این میان بخشی از خصوصیت اقلیمی ایران به شمار می رود که معطوف به دوران خاصی نیست و از ادوار گذشته مناطق بسیاری به کم آبی دچارند و با بیابان های وسیع پوشیده شده اند. بنابراظهار نظر کارشناسان، بحران آبی در ایران در حال ورود به مراحل جدیدی است که فقدان تدابیر هوشمندانه در این خصوص می تواند این نیاز آبی را به نزاعی آبی تبدیل کند.

برخی مشکلات و مسایل در حوزه آب در کشور در بعضی مناطق و استان ها شدت دارد که آن مقوله باید از توجه بیشتری برخوردار باشد. این مطلب گزیده ای از سخن «قاسم ساعدی» عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی درباره بحران آب و مدیریت بهینه آن است. در ادامه گفت وگوی پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا را با وی از نظر می گذرانیم.

** زنگ خطر کاهش ذخیره آب سدها
کمبود آب در تمامی دنیا وجود دارد که باید این موضوع را به صورت کلان و جهانی بررسی کرد. مدیریت صحیح منابع آبی در داخل کشور باید از اولویت نخست برخوردار شود که البته در این زمینه سوء مدیریت هایی نیز دیده می شود. منابع آبی کشور با بحران هایی روبرو است که صدای نواخته شدن زنگ خطر کاهش ذخیره آب سدها به گوش می رسد. بارندگی ها نیز نمی توانند در روند جایگزینی آب سدها و منابع زیرزمینی تاثیر گذار باشد. ایران به دلیل اینکه کشوری خشک به شمار می رود، از بارندگی ها و توزیع ریزش های کمی برخوردار است و رشد گیاهان و ذخیره آبی زراعی نیز به دلایل نامتقارن پراکندگی باران نمی تواند شرایط مناسب را فراهم آورد.

** بحران آب با سدسازی های نامناسب
کشورهای همسایه در سال های اخیر اقدام های فراوانی برای سدسازی در مسیر رودخانه های هم مرز ایران انجام داده اند که باید به این موضوع حساسیت های لازم را دارا بود زیرا این امر به بروز بحران های آبی در کشور منجر شده و این مساله به دلیل مدیریت و نظارت نامناسب برای سدسازی ها و انتخاب جایگاه مناسب بحران هایی را برای برخی از استان ها به وجود آورده است که باید با نگاهی کارشناسانه به این موضوع پرداخت. شورای عالی نظارت بر آب کشور باید جریان مدیریت منابع آبی کشور را تغییر بدهد تا بتوان نهایت استفاده را از ظرفیت های آبی برد و این مساله به بحران امنیتی تبدیل نشود.

** مدیریت مصرف صحیح آب وظیفه ای ملی
مردم باید عمق بحران کم آبی را درک کنند و نسبت به مدیریت مصرف آن حساس شوند که این مهم نیاز به فرهنگسازی عمیق و جدی دارد. اصلاح آب بهای بخش کشاورزی به وسیله دولت یکی از مهمترین راه های ممکن است که باید در درجه نخست به آن توجه داشت زیرا اینگونه کشاورزان نسبت به مصرف آب قانونمند می شوند. به مدیریت کشت نیز باید اهمیت داد. همچنین موضوعی به نام آب مجازی وجود دارد که مربوط به حجم آبی است که به ازای واحد تولید مطرح می‌شود. کشاورزان برخی اوقات میوه ها و فرآورده های زراعی خود را با حجم زیادی آب تولید و بعد به صادرات آن اقدام می کنند که در واقع باید گفت به طور غیرمستقیم و ناخودآگاه آب را صادر می کنند.

این موضوع نیازمند توجه ویژه مسوولان است که بدانند مقدار آب لازم برای مصرف در بخش کشاورزی چقدر باید باشد. مدیریت توزیع آب نیز از جمله مواردی به شمار می رود که بایستی بدان نگاهی کارشناسانه کرد زیرا با توجه به بحران آب موجود در کشور لازم به نظر می رسد که برخی نیازهای اصلی را از راه های دیگر به دست آورد.

** آموزش و تبلیغات مناسب؛ راهی برای کنترل مصرف آب
با آموزش و تبلیغات مناسب در بخش کشاورزی می توان سطح آب مصرفی را به جایگاه مناسبی رساند. در تبلیغات شهری شهروندان به عنوان جامعه هدف قرار دارند و در صورتی که حجم زیادی از آب های مورد مصرف در دیگر زمینه ها استفاده می شوند و باید به آنها نیز پرداخت. بنابراین باید در بخش محلی و کشاورزی، تبلیغات و آموزش بهتری صورت گیرد زیرا تبلیغات شهری در چگونگی مصرف آب شرب تاثیر می گذارد که نسبت به تلف شدن آب درصد کمی را شامل می شود. اصلی ترین معضل در بخش های کشاورزی موجود است که اگر بخش ترویج توسعه یابد و روش‌های آبیاری و کشت گیاهان را زارعان آموزش ببینند، تاثیر بسیاری در میزان تلفات آب خواهد داشت.

** ارایه راهبردی مناسب برای چالش منابع آبی
اینک در کشور چالشی بزرگ به نام کم آبی وجود دارد که نظر تمامی مدیران و مسوولان کشور را در سطوح مختلف به خود جلب کرده و بر پایه آمارها، میزان بارندگی در 10 سال اخیر بسیار کاهش داشته که وقوع این موضوع به دلیل خشکسالی و تغییر اقلیم بوده است اما برداشت های بالا نیز در روند کاهش حجم جریان سطحی نیز تاثیر دارد. تغییر اقلیم، کاهش آب تجدیدپذیر، نابودی و تخریب زیست بوم های آبی، بهره وری پایین آب در بخش های مختلف از جمله چالش های مهم در حوزه آب محسوب می شوند که تغییر در رویکردها و سیاست های این بخش لازم و ضروری به نظر می رسد.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
31.94805s, 19q