مقابله با انگلي که زشتتان مي کند

۱۳۸۵/۱۰/۲۳ - ۰۰:۰۰ - کد خبر: 546
مقابله با انگلي که زشتتان مي کند

   در حالي که بيماري هايي هستند که از حيوان به انسان منتقل مي شوند و بدون آن که به آنها توجه زيادي شود ، از عوامل بيماري زاي مهم ، بخصوص در منطقه خاورميانه محسوب مي شوند.
يکي از اين بيماري ها مالارياست که خوشبختانه در حال حاضر در تمام کشورها کنترل شده است و دومين بيماري ليشمانيوز است که در نوع پوستي خود سالک ناميده مي شود و در حال حاضر بيش از 21 هزار نفر را در استان هاي پرخطر کشورمان مبتلا کرده است.
با تمام اين تفاسير ، تلاش براي تهيه واکسني به منظور ايمن سازي در مقابل انگل اين بيماري چندان موفق نبوده است ؛ وليکن پژوهشگران ما بتازگي موفق شده اند با استفاده از دستگاه هاي ژنتيکي گامهاي اميدوارکننده اي را براي ساخت واکسن اين بيماري بردارند. ما نيز در همين زمينه با دکتر محمدرضا رضوي ، رئيس آزمايشگاه انگل شناسي مولکولي انستيتو پاستور ايران به گفتگو مي نشينيم.

ليشمانيوز چه بيماري اي است و به چه اشکالي بروز پيدا مي کند؟
ليشمانيوز يک بيماري بومي خاورميانه است که بر اثر آلودگي با گروهي از تک ياخته ها به نام ليشمانيا ايجاد مي شود و به دو شکل پوستي با ايجاد ضايعات پوستي و مخاطي و نيز به صورت احشايي ظاهر مي شود. در نوع پوستي آن به عنوان سالک شناخته مي شود که کمتر از يک سال خودبه خود خوب مي شود ؛ البته در محل ضايعات پوستي ، اسکاري بجا خواهد گذاشت که معمولا در دختربچه ها با مشکل زيبايي همراه است.
اين بيماري در شکل خود ، اندام هاي داخلي بدن را مبتلا مي کند ، به اين معنا که ژن بيماري از طريق خون وارد کبد و طحال مي شود و در سيستم لنفاوي وي نيز به تعداد زياد تکثير پيدا مي کند و در نهايت موجب اختلال در اندام هاي داخلي بدن مي شود که البته بيشتر در سنين کودکي شخص را مبتلا مي کند.

پراکندگي جغرافيايي و چرخه انتقال بيماري در مناطق پرخطر کشور چگونه است؟
چند کانون قديمي براي شکل احشايي اين بيماري در کشور داريم که عمدتا در آذربايجان شرقي ، استان فارس و در استان خراسان (به صورت تگ گير) ديده مي شوند.
در نوع احشايي سگ به عنوان مخزن بيماري ، بخصوص در مناطقي که دامداري رواج دارد ، محسوب مي شود ؛ چراکه انگل اين بيماري براحتي در اندام هاي دروني سگ سانان پراکنده مي شوند ، در حالي که لزوما علائم اين بيماري در حيوانات مشاهده نمي شود.
در واقع نوعي پشه خاکي ، هنگام خون خواري از جانوان آلوده ، انگل را همراه با دسته خاصي از سلولها وارد بدن خود مي کنند. اين انگل در دستگاه گوارش پشه مراحل مختلف خود را طي مي کند و با خون خواري از جانور سالم منتقل مي شود.
حال اگر به جاي جانور از انسان خون خواري شود ، انگل وارد بدن شده و در سلولهاي سيستم ايمني تکثير مي شود و سپس علائم باليني آن بروز مي يابد.

نشانه هاي باليني اين بيماري چيست؟
معمولا نشانه هاي بيماري در کودکاني که پيشتر با انگل تماس نداشته اند ، براحتي ظاهر مي شود که شامل بزرگي کبد و طحال ، کاهش وزن ، بزرگي غدد لنفاوي و بي اشتهايي مي شود. با اين حال در نوع پوستي اين بيماري که کمتر با مرگ همراه است ، بيماري براحتي قابل تشخيص نيست و نياز به طي مراحل کشت انگل در آزمايشگاه دارد.

آيا در ايران نوع خاصي از ليشمانيوز رواج دارد؟
در ايران بيشتر نوع پوستي بيماري در تعدادي کانون هاي قديمي و برخي کانون هاي جديد گسترده است. البته گونه هاي مختلف ليشمانيوز در هر منطقه خاص هستند که در ايران به گونه مهم ماژور (جوندگاني چون موش مخزن بيماري هستند) و تروپيکا (سگ مخزن بيماري محسوب مي شود) تقسيم مي شوند.
در واقع در مکانهايي که جونده داشته باشيم ، احتمال وجود ليشمانيوز پوستي در اثر گونه ماژور وجود دارد و در مناطقي که شرايط زيست محيطي براي زندگي سگها مناسب باشد ، گونه تروپيکا را داريم. آنچه نبايد از نظر دور بماند ، اين که با توجه به نبود امکانات آزمايشگاهي کافي در مناطق پرخطر کشور ، تشخيص بيماري در نوع پوستي با مشکلاتي روبه روست.

آيا آلودگي باليشمانيا مي تواند شخص را نسبت به بيماري ليشمانيوز ايمن کند؟
در نوع پوستي معمولا اگر گزشي اتفاق بيفتد و شخص در مراحل اوليه درمان نشود ، اگر گزشي از همان گونه اتفاق بيفتد ، شخص ايمن مي شود يا اگر شخص دير درمان شود يعني بدن وي زمان مناسبي براي ايجاد پاسخ ايمني و مصونيت داشته باشد ، باز هم ايمني اتفاق مي افتد.
نتيجه آن که اگر محل گزش و اسکار ايجاد شده ، اجازه دهد بهتر است درمان خيلي سريع آغاز نشود.

ليشمانيوزتوسط سيستم ايمني به عنوان يک عامل خارجي براحتي قابل شناسايي نيست
 

معمولا زماني که گزشي اتفاق مي افتد ، محل گزش با خارش همراه است و معمولا پس از 2 هفته ، در مخاط پوست زخمي ايجاد مي شود که شروع به گسترش به سمت خارج مي کند.

تشخيص اين بيماري چگونه صورت مي گيرد؟
اصولا روند تشخيص در نوع پوستي ليشمانيوز بايد بسيار دقيق صورت گيرد ؛ چراکه عدم نمونه گيري از محل مناسب مي تواند به تشخيص غلط منجر شود. بر اين اساس بهترين شيوه تشخيص کشف انگل است.
البته يک شيوه تشخيص ديگر نيز براي اين بيماري وجود دارد و آن روش PCR است که به دليل حساسيت بالايي که دارد، قادر به تشخيص تک ياخته عامل بيماري است. با اين حال اين روش به امکانات خاص نياز دارد ، به همين دليل در حال حاضر کاربرد آن در کشور محدود است.
در اين روش به طور اختصاصي ژنهاي مربوط به انگلها را در بيماران آشکار مي کند. در عين حال روش ديگري که مي تواند مفيد باشد ، به کارگيري از واکسن است.

آيا تاکنون براي ساخت واکسن بيماري در دنيا، اقدام موثري صورت نگرفته است؟
ليشمانيوز اصولا بيماري بومي خاورميانه است. با توجه به مشکلات منطقه تاکنون آن طور که بايد روي توليد واکسن بيماري کار نشده است ؛ واکسن هايي هم که طي دهه هاي گذشته با استفاده از انگل زنده توليد شده ، نتيجه مناسبي به همراه نداشته است.
مساله اينجاست که چرخه بيماري در بدن بسيار پيچيده است. ليشمانيوز در درون سيستم ايمني رشد و تکثير پيدا مي کند. به اين ترتيب توسط سيستم ايمني به عنوان يک عامل خارجي ، براحتي قابل شناسايي نيست و تا زماني که پاسخ ايمني سلولي عليه اينها ايجاد شود ، خود در مقاومت نسبت به بيماري نقش دارد. با اين حال در حال حاضر با امکاناتي که در زمينه تهيه واکسن هاي DNA و ژنتيکي فراهم شده ، مي توان واکسن هايي ساخت که امکان بيشتري براي کنترل و مقاوت عليه اين بيماري را فراهم کنند.
امروزه اين دسته از واکسن ها عليه بسياري از بيماري هاي ويروسي ساخته شده اند و نتايج مثبتي به دنبال داشته اند.

اساس کار در ساخت اين واکسن در کشور چه بوده است؟
براي ساخت واکسن ، ابتدا ژني را از يک عامل بيماري زا شناسايي کرده ، تکثير مي دهيم. سپس آن را درون يک ناقل مناسب قرار مي دهيم و وارد بدن مي کينم. اين ژن وارد سلولهاي بدن شده و از روي آن ، پروتئيني ساخته مي شود که به سطح سلول انتقال مي يابد و توسط سيستم ايمني شناسايي و عليه آن واکنش صورت مي گيرد. ژن انتخابي ما در اين روش بايد ژني باشد که محصول آن آنتي ژن مناسب (ايمونوژن) است.
در ليشمانيوز سعي شده ژنهاي مختلفي از اين نوع شناسايي شوند. مطالعات نشان داد که مکانيسم اثر ژن انتخابي (A2rel) که براي نخستين بار در کانادا گزارش شد ، در ليشمانيا حفظ شده است.
بنابراين اين ژن در بيماريزايي ليشمانيا ، نقش داشته ، پس ممکن است به عنوان واکسن هم بتوان از آن استفاده کرد. ما اين ژن را در رآکتور مناسب منتقل و در جانداران آزمايشگاهي استفاده کرديم. پاسخ اين ژن در هر دو نوع احشايي و پوستي بررسي و مشخص شد در هر دو مدل ، ژن از راه تزريق مي تواند محافظت نسبت به عامل بيماري را همراه آورد. البته اين آزمايش ها در مناطقي که بيماري به شکل آندميک وجود دارد ، بايد همچنان ادامه پيدا کند.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.27838s, 19q