سونوگرافي، تشخيص بي‌خطر بيماري‌هاي زنان

۱۳۸۵/۱۱/۰۴ - ۰۰:۰۰ - کد خبر: 769
سونوگرافي، تشخيص بي‌خطر بيماري‌هاي زنان


 

دكتر حميد بهنيا، مدير گروه زنان و زايمان دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، در زمينة موارد استفاده از سونوگرافي گفت: «به‌طور معمول براي تأييد حاملگي، تشخيص سن حاملگي و برخي از ناهنجاري‌هاي مادرزادي، ازجمله آنانسفالي (تشكيل نشدن جمجمه)، سونوگرافي درخواست مي‌شود. اغلب ناهنجاري‌ها در هفته‌هاي 12 تا 14 حاملگي قابل تشخيص است. چرا كه در مواردي كه به سقط‌هاي درماني نياز است، بايد قبل از 16 هفتگي انجام شود. همچنين در مواردي كه حاملگي بدون سرانجام است و جنين زنده نمي‌ماند، مي‌توان در اين دورة زماني، طبق قوانين شرع، به حاملگي خاتمه داد.»
وي ساير موارد استفاده از سونوگرافي را تشخيص سن حاملگي، تعيين ناهنجاري‌ها، تعيين مقدار مايع آمنيوتيك، تعيين محل جفت و تعيين يك يا چندقلويي دانست و افزود: «درصورتي‌كه عوارضي همچون فيبروم (تومور بافت فيبري) يا مول (بچه‌خوره) با حاملگي همراه باشد و پزشك از نظر باليني مشكوك شود، بيمار را براي انجام دادن سونوگرافي ارجاع مي‌دهد.»
سونوگرافي واژينال (داخلي) در مواردي انجام مي‌شود كه نياز است جزئيات رحم و تخمدان يا وضعيت جنين در اوايل بارداري بررسي شود، در ساير موارد، سونوگرافي از روي شكم انجام مي‌شود. درصورتي‌كه تدابير بهداشتي لازم انجام شود و پوشش مخصوص استفاده شود، احتمال ايجاد عفونت به دنبال سونوگرافي واژينال به حداقل مي‌رسد.
بهنيا با انتقاد از انجام دادن سونوگرافي‌هاي متعدد در بارداري گفت: «اگر نتايج سونوگرافي براي متخصصان زنان قانع‌كننده نباشد، نياز به تكرار سونوگرافي است كه در اغلب موارد نيز اين‌گونه است. زيرا، در سونوگرافي برخلاف ساير روش‌هاي عكسبرداري كه عكسْ مدرك است، عكس مدرك و ملاك تعيين‌كننده نيست كه بتوان با ديدن عكس آن را تفسير كرد و بايد گزارش سونوگرافي كامل باشد. بنابراين، اگر گزارش سونوگرافي ناقص باشد، دائماً تكرار مي‌شود و موجب بلاتكليفي بيمار و پزشك مي‌شود.»
وي در خصوص اينكه آيا انجام دادن سونوگرافي به‌دفعات براي جنين ضرر دارد يا نه، گفت: «مقدار انرژي صوتي ساطع‌شده در سونوگرافي، برخلاف دستگاه‌هايي كه از انرژي صوتي در موارد درمان و جراحي استفاده مي‌شود، بسيار كم است و در حدي نيست كه در جنين اختلالي ايجاد كند. با وجود اين، در چند مقاله آمده بود كه سونوگرافي بر وزن و هوش كودك اثر دارد. ليكن هيچ‌يك از اين موارد به صورت مطالعات پايه ثابت نشده است و نمي‌توان گفت كه مثلاً فلان عارضه در اثر سونوگرافي ايجاد شده است. با توجه به اينكه هر كار غيرضروري در حاملگي ممكن است با عوارضي در آينده همراه باشد كه ما از آن بي‌‌اطلاع باشيم، بهتر است اگر ضرورتي وجود ندارد، سونوگرافي انجام نشود. همچنين، بيماران بايد براي سونوگرافي به مراكزي مراجعه كنند كه مورد اعتماد پزشك معالجشان باشد تا از سونوگرافي‌هاي متعدد پرهيز شود.»
وي انجام يك نوبت سونوگرافي در هفتة 11 تا 14 حاملگي را پيشنهاد كرد، چرا كه در اين زمان، برخي ناهنجاري‌ها و تعداد جنين‌ها مشخص مي‌شود.
مدير گروه زنان و زايمان دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي اضافه كرد: «هفته‌هاي 11 تا 14 حاملگي بهترين زمان براي تعيين سن حاملگي است و سونوگرافي در اين زمان دقيق‌تر از سونوگرافي در هفتة 38 براي تعيين سن حاملگي است. بنابراين در مواردي كه زن باردار تاريخ آخرين قاعدگي‌اش را فراموش كرده يا به سن حاملگي مشكوك است، در اين فاصلة زماني، سونوگرافي لازم است.
همچنين به دلايل خاصي نظير وجود اشكال ساختماني در پشت جنين يا مشكوك شدن به كم يا زياد بودن مايع آمنيوتيك، سونوگرافي درخواست مي‌شود.»
وي يادآور شد: «درحال‌حاضر، كلية ناهنجاري‌ها به‌جز سندروم داون، آنانسفالي و اختلالات اسكلتي‌ـ‌عضلاني بعد از 18 هفتگي قابل تشخيص‌اند و بهترين زمان براي تشخيص ناهنجاري‌هاي قلبي، كليوي و... بين هفته‌هاي 20 تا 24 حاملگي است. پس از هفتة هجدهم، به‌دليل كاهش فيزيولوژيك مايع آمنيوتيك، ناهنجاري‌هاي دستگاه‌ها و اندام‌ها قابل تشخيص نيست.»
وي با بيان اين مطلب كه سونوگرافي در تشخيص اختلالات رشد جنين مؤثر است، افزود: «براي تشخيص رشد جنين، سن حاملگي بايد مشخص باشد تا در صورت وجود اختلال شناسايي شود.»
مدير گروه زنان و زايمان دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي بر نقش سونوگرافي در درمان نازايي تأكيد كرد و گفت: «امروزه سونوگرافي از ابزار اساسي در درمان نازايي است، چرا كه با سونوگرافي بررسي مي‌شود كه تخمك‌گذاري به‌موقع انجام مي‌شود يا نه و، در صورت تجويز داروهاي تحريك‌كنندة تخمك‌گذاري، سونوگرافي بهترين راه كنترل تأثير دارو در بدن است. در مواردي هم كه به لقاح آزمايشگاهي نياز است، تخمك تحت هدايت سونوگرافي واژينال از تخمدان آسپيره مي‌شود. همچنين براي كنترل لانه‌گزيني و انتقال جنين بعد از لقاح، سونوگرافي به‌كار مي‌رود. سونوگرافي در تشخيص توده‌هاي لگني و ناهنجاري‌هاي لگني هم مي‌تواند تأييدكنندة تشخيص باليني باشد. ضمن اينكه تخمدان‌هاي پلي‌كيستيك به‌راحتي با سونوگرافي تشخيص داده مي‌شوند. ليكن بايد مطلع باشيم كه در سونوگرافيِ 50 درصد خانم‌هاي بدون عارضه هم، تخمدان‌هاي پركيست ديده مي‌شود. تخمدان پلي‌كيستيك زماني اهميت دارد كه با علائم باليني همراه باشد. شايع‌ترين علائم آن بي‌نظمي در قاعدگي و تأخير در زمان آن، چاقي و پرمويي است. در اين صورت، نياز به اقدامات درماني است. در بسياري از موارد، خانم‌ها بدون اينكه عارضه‌اي داشته باشند، هر دو تخمدان يا يكي از آنها پلي‌كيستيك است و نبايد صرفاً به‌دليل مشاهدة تخمدان پلي‌كيستيك در سونوگرافي اقدامات درماني انجام شود.»■

* كارشناس بهداشت عمومي

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
نظرات
ليلا
سونوگرافي واژينال درد ناك است يا نه
1.14022s, 20q