پزشك خانواده يا پزشك امين؟ مسئله اين است!

۱۳۹۲/۰۹/۲۶ - ۱۵:۳۶ - کد خبر: 89046
پزشك خانواده يا پزشك امين؟ مسئله اين است!
سلامت نیوز :تازه‌ترين چالش سلامت مردم، اجراي همزمان دو طرح پزشك خانواده و پزشك امين است. دوئلي كه بين وزارت بهداشت و سازمان تامين اجتماعي پيش آمده و هر كدام مدعي هستند طرح ما به درد مردم مي‌خورد! شايد اگر وزارت بهداشت طرح پزشك خانواده را پيش برده بود، امروز اين بحث‌ها مطرح نمي‌شد. طرحي كه از سال 84 كليد خورد و قرار بود انقلابي در نظام سلامت ايران باشد.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه تهران امروز اوايل قرار بود اين طرح در روستاهاي کشور اجرا شود تا اگر امتحانش را خوب پس داد به شهرها بيايد. نظام ارجاع از روستا به شهر، استفاده از ظرفيت پزشکان بخش خصوصي در شهرها و كلي مورد ديگر از مزايايي بود كه براي اين طرح نام برده بودند كه اگر به درستي اجرايي مي‌شد تا امسال 14 ميليون نفر در 10 استان کشور تحت پوشش اين طرح قرار گرفته بودند.

همه درگير و دار بحث درباره طرح پزشك خانواده بود كه صحبت از طرح ديگري به ميان آمد. سازمان تامين اجتماعي كه حفظ و ارتقاي سلامت بيش از ۳۲ميليون نفر از جمعيت کشور را بر عهده دارد مدعي شد براي ارائه خدمات مطلوب به اين جمعيت، طرح «پزشک امين» را در دستور کار قرار داده است و مي‌خواهد با اجراي اين طرح، نقش اساسي و مهمي در تحول نظام درمان سازمان تامين اجتماعي کشور بردارد.

طرحي كه داد و فرياد و اعتراض وزارت بهداشت را درآورد و حالا موافقان و مخالفان زيادي درباره آن اظهارنظر كرده‌اند. موافقان مي‌گويند اين طرح براي كوتاه مدت مي‌تواند ضعف‌هاي طرح پزشك خانواده را جبران كند و مخالفان اعتقاد دارند اجراي همزمان پزشك خانواده و پزشك امين موازي كاري محض است. پزشك امين چيست؟ حافظي رئيس سازمان تامين اجتماعي، در تعريف پزشک امين مي‌گويد اين طرح براي ارائه خدمات تشخيصي - درماني در چارچوب مشخصي ديده است که پس از انجام معاينات اوليه براي بيمه شده پرونده سلامت تشکيل مي‌دهد و تمامي اطلاعات تشخيصي، درماني و سوابق پزشکي بيمه شده را در پرونده سلامت ثبت و نگهداري مي‌کند.

آن طور كه مي‌گويند پزشک امين وظيفه حفظ و ارتقاي سلامت شما را برعهده دارد و علاوه بر ارائه خدمات تشخيصي - درماني نسبت به ارائه مشاوره‌هاي درماني و پيگيري اقدامات درماني و همچنين ترويج و آموزش بهداشت اقدام خواهد کرد. از همان روزي كه زمزمه‌هاي اجراي اين طرح به گوش رسيده عده‌اي گفته‌اند اجراي پزشک امين با پزشك خانواده تداخل دارد. موضوعي كه حافظي اعتقادي به آن ندارد و مي‌گويد: «پزشک خانواده يک تيم است که تشکيل شده از پزشک عمومي، ‌روانشناس، پرستار، متخصص تغذيه و... درحالي‌که پزشک امين يک نفر است که سوابق بيمار را نگه داشته و به او مشاوره مي‌دهد و خط ‌مشي اين دو هيچ تداخلي در يکديگر ندارد. به هيچ عنوان اعتقاد نداريم که اين طرح مغايرتي با پزشک خانواده دارد.»

موازي كاري است از مخالفان سر سخت اجراي همزمان دو طرح، خانم وزير بهداشت بود. مرضيه وحيد دستجردي نسبت به اجراي طرح پزشك خانواده واكنش تندي نشان داد و گفت: «اجراي طرح پزشک امين توسط سازمان تامين اجتماعي، موازي با اجراي برنامه پزشک خانواده در کشور است. وزارت بهداشت هيچ طرحي غير از پزشک خانواده را نمي‌شناسد. وزارت بهداشت با وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعي دستورالعمل نهايي پزشک خانواده امضا کرده است. لذا هيچ مفهومي از جمله پزشک امين براي وزارت بهداشت موضوعيت ندارد.»

خانم وزير حسابي پاي طرح وزارتخانه‌اش ايستاده و سفت و سخت از آن دفاع مي‌كند: «پزشک خانواده يک برنامه ملي است که دو وزارتخانه بهداشت و رفاه، براي اجراي آن توافق کرده‌اند. در اين برنامه وزارت بهداشت به همراه وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعي به يک توافق نهايي رسيده‌است و هر چيز ديگري به غير از آن براي ما موضوعيت ندارد. همه دانشگاه‌هاي علوم پزشکي بايد در اين طرح همکاري داشته باشند و تاکنون 20 دانشگاه براي اجراي آن اعلام آمادگي کرده‌اند.»

طبق گفته وحيد دستجردي مهرماه امسال اعتبار اجراي طرح پزشک خانواده تا پايان سال را به صورت پيش‌پرداخت در اختيار سه استان پايلوت اين طرح قرار داده‌ است. جز وزير، بقيه مديران و مسئولان وزارت بهداشت هم حسابي از اجراي اين طرح شاكي‌اند.

نمونه‌اش حسن آقاجاني، مشاور وزير بهداشت و مديرکل دفتر وزارتي است كه طرح پزشک امين را غيرقانوني مي‌داند: «اجراي هر برنامه‌اي که در راستاي دخالت يا موازي کاري با برنامه‌هاي وزارت بهداشت صورت پذيرد به ضرر مردم و نظام سلامت و مخالفت با قانون است.پزشک خانواده يک طرح ملي است. تکاليف نهادها درخصوص اجراي اين طرح در برنامه پنجم توسعه مشخص شده و وزير رفاه وقت و وزير بهداشت، طي امضاي تفاهمنامه‌اي پايلوت طرح پزشک خانواده را در 3 استان برعهده گرفتند. همچنين تکاليف وزارت رفاه و وزارت بهداشت در اين تفاهمنامه به‌طور کامل مشخص شده است. به‌نظر مي‌رسد فعاليت وزارت رفاه خارج از اين چارچوب، به شکلي مخدوش کردن اين تفاهمنامه است.

وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي به همين صراحت موضعش را نسبت به اجراي طرح پزشک امين عنوان کرده و اجراي آن را نوعي موازي کاري يا مداخله در اجراي طرح پزشک خانواده عنوان کرده‌است.» در كنار اين مخالفان، نمايندگان مجلس هم به ميدان آمدند و نظراتشان را اعلام كردند. مسعود پزشکيان، عضو کميسيون بهداشت و درمان مجلس با بيان اين که اجراي طرح پزشک امين از سوي سازمان تامين اجتماعي خلاف سياستگذاري‌هاي بخش سلامت است، مي‌گويد: «اجراي اين طرح موجب تزلزل طرح پزشک خانواده مي‌شود، از اين‌رو دستگاه‌هاي متولي بايد با اين طرح برخورد کنند.»

حسن تاميني ليچايي، عضو ديگر كميسيون بهداشت مجلس هم اعتقاد دارد از آنجا که پول اجراي طرح پزشک خانواده در اختيار وزارت بهداشت نيست طرح پزشک امين باعث از هم پاشيدگي طرح پزشک خانواده مي‌شود: «در حوزه درمان سياستگذار و متولي اصلي وزارت بهداشت است، اما متأسفانه بسياري از وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها به اين حوزه ورود پيدا کرده و خدمات درماني به پرسنل خود ارائه مي‌کنند، بدون اينکه پکيج سياستي آنها توسط وزارت بهداشت طراحي شده باشد، ضمن اينکه هيچ نظارتي هم از سوي وزارت بهداشت صورت نمي‌گيرد.

بنابراين تمام بخش‌هايي که در حوزه بهداشت و درمان فعاليت مي‌کنند و اعتبارات مربوطه بايد به‌صورت واحد تحت اختيار يک سياستگذار قرار گيرند تا سياستگذار دقيقا بداند چه کاري مي‌خواهد انجام دهد، به هرحال سازمان تأمين اجتماعي طرحي تحت عنوان پزشک امين براي نيروي انساني تحت پوشش خود تعريف کرده و توانسته رضايت پزشکان و بيمه‌شدگان را جلب کند.»

موازي كاري نيست در اين ميان عده‌اي هم نظر مخالفان را قبول ندارند و مي‌گويند اجراي اين طرح مي‌تواند به نظام سلامت كشور كمك كند. دكتر شاهرخ رامين عضو كميسيون بهداشت مجلس در گفت‌وگو با تهران امروز از موافقتش با طرح پزشك امين حرف مي‌زند: «پزشك امين طرحي است كه گوشه‌اي از محسنات و حمايت‌هاي فكري طرح پزشك خانواده را گرفته و منجر به ارتقاي سطح سلامت خواهد شد. اگر اين طرح هوشمندانه اجرا شود همان سودهايي را كه طرح پزشك خانواده براي سلامت جامعه خواهد داشت، در خانواده‌ها هم به دست خواهد آمد.

اجراي اين طرح مي‌تواند رضايتمندي را در بين مردم بالا ببرد. از سوي ديگر پزشك‌ها و متخصصين در اين طرح حقوق بالايي دريافت مي‌كنند كه نشان مي‌دهد سازمان تامين اجتماعي توانسته است هم مشتري‌هاي داخلي كه همان پزشكان باشند و هم مشتري‌هاي خارجي كه همان مردم هستند را راضي نگه دارد. با اجراي طرح پزشك امين هم رضايتمندي مردم، هزينه‌هاي كلان نظام سلامت پايين مي‌آيد و وابستگي به خارج كم مي‌شود.


اين‌ها همه مزايايي است كه مي‌تواند ما را به اجراي اين طرح اميدوار كند.» سيد امير حسين قاضي زاده،عضو ديگر کميسيون بهداشت و درمان مجلس هم اعتقاد دارد سازمان تامين اجتماعي از خلأ ناکارآمدي اجراي طرح پزشک خانواده و عدم تعهد براي اجراي آن استفاده کرده و براي مديريت بهتر منابع خود و همچنين مديريت خدمات درماني که به بيمه‌شدگانش ارائه مي‌کند، تصميم به اجراي چنين طرحي گرفته است: «طرح پزشک امين زماني براي طرح پزشک خانواده مضر است که طرح پزشک خانواده در تمام نقاط کشور مستقر شود نه در شرايط کنوني که سال‌هاست حرف اجراي آن مطرح است، اما نه تنها اجرا نشده بلکه برگشت به عقب هم اتفاق افتاده است.در اين راستا مقصر کساني هستند که تعهدي براي اجراي طرح پزشک خانواده ندارند و با آن بازي سياسي مي‌کنند، چراکه اگر پزشک خانواده بخواهد به درستي اجرا شود بايد قانون تمام وقتي اعضاي هيات علمي و چندين قانون ديگر هم اجرا شود، پزشک خانواده يک نظام اداري است که نمي‌خواهند آن را اجرا کنند، به همان دليل که نمي‌خواهند تمام وقتي اعضاي هيات علمي را اجرا کنند.

طبيعتا در چنين شرايطي که منابع و مصارف سازمان‌هاي بيمه‌اي با هم همخواني ندارد و براي مديريت منابع مشکل دارند و از طرف ديگر هم نارضايتي عمده و پيش رونده‌اي در بيمه شدگان‌شان در حوزه درمان و سلامت به‌وجود آمده به فکر چاره مي‌افتند تا بتوانند مشکلات منابع و حوزه درمان را رفع کنند.» او مي‌گويد اجراي چنين طرحي قبلا هم سابقه داشته است: «طرحي شبيه پزشک امين قبلا توسط کميته امداد به اجرا درآمده است، لذا اين طرح جديدي نيست اما جامعه هدف تامين اجتماعي بزرگ‌تر است، اجراي طرح‌هايي از اين دست به دليل ضعف عملکرد متوليان سلامت است.

اگر پزشک خانواده به درستي و در تمام نقاط کشور به اجرا درآيد بايد تمام اين طرح‌ها خاتمه يابد اما تا وقتي که پزشک خانواده در کل کشور مستقر نشده و بنايي از اجراي آن نيست بايد به سازمان‌هاي بيمه حق داد که براي منافع مشتريان و هزينه‌هاي سازماني از اين قبيل طرح‌ها اجرا کنند، هرگاه پزشک خانواده مستقر شود وجود اين‌گونه طرح‌ها مضر است و بايد جمع شود.» در انتظار اجرا عده‌اي از مسئولان و مديران هم فعلا دست به عصا حركت كرده‌اند و ترجيح مي‌دهند تا اجراي طرح منتظر نتايجش باشند. دكتر انوشيروان محسني بندپي نايب رئيس كميسيون بهداشت در اين باره به خبرنگار تهران امروز مي‌گويد: «تا زماني که مشخص نشود اين طرح شامل سياستگذاري هم مي‌شود نمي‌توان با آن مخالفت کرد. هم اکنون صندوق تامين اجتماعي اعلام کرده که قرار است به سلامت افراد تحت پوشش خود دراين طرح بپردازد بنابراين تصور نمي‌کنم که موازي هم باشد.

از طرفي بايد براي اجراي درست طرح پزشک خانواده هم تلاش کرد چون معتقدم که حل معضل نظام بهداشت در گرو اجراي اين طرح است.» دكتر حسين علي شهرياري، رئيس اين کميسيون هم نظري مشابه به او دارد و مي‌گويد اميدوار است طرح پزشك امين، پزشك خانواده را به مقصد برساند: «اميدوارم طرح پزشک خانواده تا پايان برنامه‌ پنجم به صورت کامل به اجرا درآيد، البته تحقق کامل اين طرح منوط به همکاري، همراهي و تخصيص منابع مورد نياز توسط دولت است. بنابراين وقتي اين طرح اجرا شود تمام اين طرح‌هاي موازي تجميع مي‌شوند. فعلا صندوق تامين اجتماعي قصد دارد اين طرح را براي بيمه شدگان خود اجرا کند و من هم تصور نمي‌کنم مشکلي داشته باشد. ما در کميسيون بارها به مسئولان وزارت رفاه تذکر داديم که وارد حوزه سياستگذاري سلامت که وظيفه وزارت بهداشت است نشوند و در اجراي طرح سراسري پزشک خانواده با وزارت بهداشت هماهنگ باشند بنابراين اميدوارم با تلاش براي اجراي طرح پزشک خانواده اين طرح هم حذف شود.» سريال پزشك خانواده همچنان ادامه دارد اجرايي نشدن پزشك خانواده صداي اعتراض مجلسي‌ها و افكار عمومي را درآورده و همه منتظر اجراي كامل اين طرح هستند تا نتايجش را به طور ملموس در جامعه حساس كرد.

دكتر رامين در اين باره مي‌گويد: «پزشك خانواده اتفاقي بزرگ و ملي است كه مي‌تواند اوضاع ارائه خدمات جامع سلامت، برنامه‌ريزي‌ها و كيفيت‌ها بهبود بدهد. موانع فراواني در مقابل اجراي اين طرح قرار دارد. از مردم عادي تا مجريان طرح هر كدام مي‌توانند به عنوان موانع طرح تلقي شوند و عمل كنند. مردمي كه دفترچه بيمه‌شان را دستشان مي‌گرفتند و به هر متخصصي كه دوست داشتند مراجعه مي‌كردند و هر هزينه‌اي كه متخصص در آن مي‌نوشت بيمه پرداخت مي‌كرد. امروز مي‌بايست در قالب نظام شبكه و تحت نظارت پزشك خانواده حركت كنند.

نمي‌توانند به هر متخصص و هر فوق تخصصي مراجعه كنند و از مزاياي بيمه بهره ببرند مگر اينكه پزشك خانواده اين تشخيص را بدهد. نمي‌توانند از هر مزيتي، تستي، آزمايشي، پاراكلينيكي، راديولوژي و بقيه خدمات بدون نظر پزشك خانواده استفاده كنند. طبيعي است كه مردم در نگاه اول مقاومت كنند اما اگر در يك نگاه فرهنگي با مردم صحبت شود مشكلات كمتر مي‌شود.

اميد دارم كه اگر مردم مزاياي كلان پزشك خانواده را متوجه شوند و بفهمند كه در كنار محدوديت‌هايي كه براي آنها ايجاد مي‌كند هزاران نعمت براي آنها خواهد داشت، آن وقت اين مانع تبديل به محرك مي‌شود. همان اتفاقي كه درباره طرح هدفمندي يارانه‌ها صورت گرفت. مردمي كه ناراحتند كه قرار است هزينه‌هاي چند برابر انرژي را پرداخت كنند وقتي متوجه مي‌شوند نسل آينده و فرزندانشان در يك كشور سربلند زندگي خواهند كرد همه مشقت‌هاي اين طرح هدفمندي را مي‌پذيرند و با آن همراهي مي‌كنند و امروز شاهد اجراي اين طرح هستند.»

دكتر محسني بندپي هم اعتقاد دارد طرح پزشک خانواده يکسري مزايا و معايب دارد که بايد به سمت اصلاح و اجراي درست طرح برويم: «برنامه پزشک خانواده به عنوان کليدي‌ترين راه‌حل برطرف کردن مشکلات نظام سلامت کشور است و اکثر کشورهاي موفق در عرضه خدمات بهداشتي و درماني از همين مسير عبور کرده‌اند و اجراي اين برنامه در ايران نيز اجتناب‌‌ناپذير است.

اما هنوز به اهدافي که براي اجراي اين برنامه تدوين و تعريف شده بود دست پيدا نکرده‌ايم. به طوري‌که هم ارائه دهنده خدمات و هم دريافت کننده خدمات از آن رضايت‌مندي ندارند. البته عمده نارضايتي مردم از برنامه پزشک خانواده مربوط به پزشکان است که هدف اين بود که پزشک خانواده تنها بيمارنگر نباشد.اما هنوز نسبت به تربيت پزشکان متخصص خانواده اقدام نشده است‌ و سيستم ارجاع به عنوان حلقه دوم طرح پزشک خانواده نيز به صورت ناقص اجرا شده است و همين نقاط ضعف است که باعث شده طرح به خوبي اجرا نشود.» با اين حساب بايد منتظر بود تا نتيجه اين طناب كشي بين وزات بهداشت و سازمان تامين اجتماعي مشخص شود.
نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
0.26533s, 19q