زرد يا مشكي؛ فرقي نمي‌كند

۱۳۸۶/۰۲/۰۱ - ۰۰:۰۰ - کد خبر: 2619
زرد يا مشكي؛ فرقي نمي‌كند

تغييراتي كه در برخي موارد آسيب‌هاي جبران‌ناپذيري را به بشر تحميل كرده است؛ مشكلاتي كه امروزه چنان حاد شده‌اند كه نوع بشر با وجود وقوف بر عوارض اين مواد خوراكي، قادر به حذف آنها از برنامه غذايي خود نيست. ازجمله اين مواد، نوشيدني‌هاي غيرالكلي گازدار يا ساده هستند كه در كنار مضرات فراوان خود، اشتهاي افراد را براي مصرف مواد مفيدي چون لبنيات و سبزيجات از بين مي‌برند.

اهميت اين موضوع ما را بر آن داشت تا گفت‌وگويي را با دكتر سيدضياءالدين مظهري- رئيس انجمن تغذيه ايران و دانشيار دانشگاه علوم پزشكي ايران- انجام دهيم كه در پي مي‌آيد.

با توجه به علاقه اكثر افراد به مصرف نوشابه‌ها به عنوان اولين سؤال بهتر است كمي راجع به تركيبات اين نوشيدني‌ها توضيح دهيد!

- اجازه بدهيد قبل از پرداختن به پاسخ سؤالات، به ذكر نكته‌اي بپردازم؛ نه‌تنها انواع نوشابه‌ها، بلكه اغلب تنقلات ديگر نيز در سطح وسيعي توليد و به مصرف رسانده مي‌شوند كه ضرر و زيان آنها كمتر از نوشابه‌ها نيست.

بايستي اذعان كرد كه همه اين موارد، يك واقعيت ملموس هستند كه جايگاه مصرف گسترده خود را نه‌تنها در سبد نيازهاي غذايي خانوارهاي ايراني، بلكه در تمام كشورهاي شرقي، غربي، شمالي، جنوبي و در تمام گستره گيتي باز كرده‌اند تا جايي كه گردش مالي اين صنعت در جهان بين 450 تا 500 ميليارد دلار تخمين زده مي‌شود.

در واقع، اين صنايع با قدرت اقتصادي بسيار گسترده و با بهره‌گيري از مديران توانا- به‌خصوص در قسمت روابط عمومي خود- چنان بمباراني از تبليغات دلنشين و اغواكننده به راه انداخته‌اند كه از جمعيت گسترده‌اي از افراد از هر سن و جنس و با هر قدرت اقتصادي را به طرف خود جذب و در طول زمان، اغلب مصرف‌كنندگان خود را تا مرز اعتياد دائمي مجذوب و مسحور كرده‌اند، لذا تحت هيچ شرايطي نمي‌توان اين چنين تكنولوژي‌هايي را از بين برد، چرا كه اين تكنولوژي‌ها با سرمايه‌گذاري بسيار عظيم و با كسب مجوزهاي لازم از تمام نهادها و ارگان‌ها به توليدات چندين‌هزارتني و چند ميليارد عددي در سال رسيده‌اند و در سطح جامعه، نه‌تنها تقاضاي بسيار گسترده‌اي براي مصرف اتخاذ كرده‌اند، بلكه تعداد كثيري از افراد، در پروسه تهيه، توليد، حمل، توزيع و عرضه، جذب شده و اشتغال پيدا كرده‌اند و كسب روزي مي‌كنند، لذا نمي‌توان اين تكنولوژي را از بين برد، اما بايد در جهت قبول و پذيرش اين تكنولوژي در صنايع غذايي براي ادامه حيات آنها راهكارهاي ديگري انديشيده شود و فرهنگ‌سازي مناسب صورت گيرد.


و اما در رابطه با پاسخ سؤال شما فرمول واقعي و حقيقي تهيه و توليد درصد مواد هر نوع نوشابه‌اي جزو اسرار توليدكنندگان بوده و غير از مواد اصلي و شناخته‌شده‌اي كه جنبه كلي دارد، مواد كاربردي ديگر اعلام نمي‌شود و حتي درصد واقعي آنها نيز به طور دقيق معلوم و مشخص نيست، ولي به طور كلي مي‌توان گفت تركيبات عمده يك ليتر نوشابه حدوداً 894 ميلي‌ليتر آب، 104گرم شكر، حدود 2گرم (به فراخور نوع نوشابه) مواد رنگي، نگهدارنده، طعم‌دهنده، احتمالاً كافئين يا كولا و اسانس‌هاي مختلف، اسيد فسفريك و دي‌اكسيدكربن است.

 در رابطه با نوشابه‌هاي بدون قند چطور؟

- در مورد نوشابه‌هاي فاقد شكر نيز بيشتر از ماده‌اي به نام آسپارتام Aspartam كه يك شيرين‌كننده مصنوعي با قدرت شيرين‌كنندگي 200برابر قند است استفاده مي‌شود. در همين جا قابل ذكر است كه اين ماده در حرارت بيش از 100 درجه خاصيت خود را از دست مي‌دهد.

جزو تركيبات آن دو اسيد آمينه اسيد آسپارتيك و فنيل آلانين هستند و از اين جهت افرادي كه به بيماري فنيل كتون اوريا مبتلا هستند نبايستي از موادي كه حاوي آسپارتام هستند استفاده كنند، همچنين كودكان وجواناني كه بيش‌فعال هستند بايد از خوردن نوشابه‌هاي رنگي به‌ويژه آنهايي كه زردرنگ هستند خودداري كنند.

 مواد مضري كه در نوشابه‌ها وجود دارند چه موادي هستند؟

- اصولاً باتوجه به گستردگي مصرف و ميزان استفاده روزانه مي‌توان گفت كليه تركيبات به كار برده شده از شكر تا آسپارتام وساير مواد نام برده شده مي‌توانند در طول زمان عوارضي را زمينه‌سازي و اتخاذ كنند به خصوص اگر از حد متعارف بيشتر مصرف شوند.

چه عوارضي را به اين مواد مي‌توان نسبت داد؟
- درصورت مصرف بيش از حد و دايمي مي‌توانيم موارد زير را در رابطه با اين موضوع برشماريم: سنگ كليه و آلرژي‌هاي گوناگون پوستي مثل كهير و راش‌هاي پوستي، عوارض ريوي مثل آسم و خس خس سينه، آب‌ريزش بيني كه ناشي از مواد‌رنگي، نگهدارنده‌ها و طعم دهنده‌هاي به كار برده شده هستند.

 فشار خون، ضربان نامنظم قلب، بروز اضطراب كه ناشي از كافئين موجود در گروهي از نوشابه‌ها هستند. چاقي و افزايش وزن به علت دارا بودن حداقل بيش از صدكالري قند در هر ليوان مصرفي در مورد نوشابه‌هاي حاوي قند(زمينه‌سازي براي بروز بيماري‌هاي قلبي-ديابت) و پوسيدگي دندان‌ها به علت خاصيت اسيدي نوشابه‌هاي گازدار و در نهايت كاهش جذب كلسيم به علت وجود اسيد فسفريك و سوق يافتن به سمت پوكي استخوان و سستي دندان‌ها و اما در قبال نوشابه‌هايي كه به جاي قند از آسپار تام استفاده شده در صورت مصرف مداوم و بيش از اندازه عوارض گوناگوني در رابطه با خود ماده آسپارتام برشمرده مي‌شود كه بالغ بر دهها عارضه جانبي هستند.

در چه سنيني بايد از اين مواد استفاده كرد؟

- متأسفانه گستردگي مصرف نوشابه‌هاي گوناگون كه طيف وسيعي از افراد (نوزادان تا كهنسالان) را دربرگرفته به طور كلي صحيح نيست.

مصرف سرانه نوشابه‌ها در حال حاضر چه مقدار است؟

- متأسفانه آمار مدون و كاملاً منطبق با واقعيات در دسترس نيست، در حاليكه مصرف سرانه نوشابه‌ها را مسئولان وزارت بهداشت و درمان 42ليتر در سال اعلام داشته‌اند مديرعامل شركت زمزم مصرف سرانه را 28ليتر در سال گزارش كرده است.

جهت از بين بردن يا كاهش عوارض اين نوشابه‌ها چه اقداماتي بايد صورت گيرد؟

 با وجود تمام مواردي كه در قبال توليدات زيان‌بار نوشابه‌ها مطرح هستند عملاً و قانوناً هيچ اقدامي را نمي‌توان در قبال تشكيلات توليدي و سرمايه‌گذاران اين مواد به عمل آورد آن هم سرمايه‌گذاراني كه با رعايت تمام اصول و قوانين عمر و سرمايه خود را در اين راه به مصرف رسانيده‌اند و ايجاد شغل براي مردم و درآمدهاي كلان مالياتي براي دولت كرده‌اند، از طرف ديگر هزينه‌هاي درمان بيماري‌هاي ناشي از استفاده نابه‌جا و بيش از اندازه شهروندان، همچنين تلف شدن ميليون‌ها ساعت كاري نظير غيبت ناشي از بيماري‌ها از چرخه‌هاي تشكيلات توليدي و خدماتي و هزينه‌هاي درمان آنها و احياناً فوت‌هاي نابهنگام قابل چشم‌پوشي نيستند به نظر من بايد راهكارهاي زير صورت گيرد:

1- با رايزني‌‌هاي تخصصي و كارشناسانه فعاليت‌هاي توليدكنندگان را در جهت تغيير فرمولاسيون و ارائه نوشيدني‌هاي مفيدتر حاوي موادمغذي و غني‌تر شده سوق داد.

2 - در صدور مجوز و موافقت اصولي در جهت ايجاد كارخانه‌هاي جديدتر يا توسعه كارخانه‌هاي موجود فقط به توجيه اقتصادي صوري اكتفاء نشود، بلكه در بلند‌مدت پي آمدسازي هزينه‌هاي درمان ناشي از مصرف روبه‌رشد توليدات عرضه شده نيز در نظر گرفته شوند.

3 - شايسته است به موازات آموزش و فرهنگ‌سازي توده مردم در جهت آگاه‌سازي و ايجاد تغييرات رفتاري، در جهت كاهش توليد مايعاتي كه نه تنها سودي براي تأمين قسمتي از نيازهاي مصرف‌كنندگان ندارند، بلكه در اثر افزايش مصرف يا مصرف نابه‌جا زيانبار و بيماري‌زا خواهند بود گام‌هاي مؤثري برداشته شود.

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
1.22115s, 18q