تجارب زنان جوان در مورد روش‌های پیشگیری از بارداری در سال‌های اول زندگی مشترک

۱۳۹۲/۰۹/۲۶ - ۱۵:۳۶ - کد خبر: 89529
تجارب زنان جوان در مورد روش‌های پیشگیری از بارداری در سال‌های اول زندگی مشترک
به علاوه مرحله باروری زنان یکی ازعوامل مؤثر بر انتخاب روش است به طوری که بعـد از ازدواج و قبـل از تولـد اولـین فرزنـد از روش‌هایی متفاوت استفاده شده (۴) و در صورت
تمایل در به تأخیر انداختن بارداری، از روش‌های کم اثرتر استفاده می‌شود (۵). از آنجایی كه دوران جوانی و سال‌هـای اول زندگی مشترك، دورانی بسیار حساس و مهم، هم از نظر اجتماعی و هم از نظر فردی می‌باشد و بسیاری از افراد، تجارب بحرانی مانند ازدواج، اولین مقاربت و اولین دوره والدی را طی این دوره سپری می‌كنند، باید قادر باشنـد كه خـود را از تماس جنسـی ناخواستـه، حاملگی بدون برنامه‌‌‌ریزی، زایمان در سنین پایین، سقط جنایی و عفونت‌های حاصله از بیماری‌های مقاربتـی محافظت نماینـد (۶).
علاوه بر آن باید توجـه داشت كه درك تجربـه والدی و انتقال به این دوران كه طی سال‌های اول زندگی مشترك اتفاق مـی‌افتد باعث تحـول وسیعی در زندگـی زوجین می‌شود كه موفقیت در آن به نوبه خود با تطابق زوجین با روابط و نقش‌های منحصر به فرد خود قبل از والد شدن مربوط می‌باشد (۷). از طرفی حاملگـی زودتر از یك یا دو سال پس از ازدواج نیز با كاهش تطابق زناشویی و مشكلات بهداشتـی روان بـرای والـدین و كـودك همـراه اسـت (۴) و زوجیـن قبل از داشتن فرزنـد، باید شرایط روحی، اخلاقی و معنوی مناسبی را كسب نمایند تا بدین‌وسیله بخشی از وظایف والدی را قبل از تولد تحقق بخشند (۸). با توجه به مطالب ذكر شده می‌توان نتیجه گرفت كه پیشگیری از بارداری خصوصاً بارداری ناخواسته در این سال‌ها دارای اهمیت فراوان می‌باشد و برنامه‌ریزی دقیق قبل از تولد اولین فرزند و در طی سال‌هـای اول زندگی مشترك كاملاً ضروری به نظر می‌رسد. آنچه كه به این برنامه‌ریزی كمك می‌نماید، استفاده دقیـق از روش‌هـای مـؤثر جهـت پیشگیـری از بارداری است. به همین دلیل تحقیق بر روی زنان جوان می‌تواند تجارب پیشگیری از بارداری آنان را از دیـدگاه خود ایـن گروه آشـكار ساختـه و چگونگی ایجاد پلی جهت پر كردن خلاء موجود بیـن تجـارب آنان و نیازهایشـان را نشان دهـد. دریافـت و حدس فاكتورهـای پیچیده مؤثـر بر استفاده از روش‌های پیشگـیری از بارداری باید در تجارب زنده این گروه جستجو شود (۹) و از آنجایی كه پایه‌گذاری سلامت خانواده از همان سال‌هـای اول زندگی مشترك صورت مـی‌گیرد استفـاده از تجارب زنـده زنان جـوان در مـورد پیشگیری از بارداری، می‌تواند به بهبودی سلامت خانواده و ارائه بهتر خدمات تنظیم خانواده منجر گردد.
● مواد و روش‌‌ها:
این مطالعه به طریق کیفی و به روش پدیدار- شناسی در سال‌های ۱۳۸۴- ۱۳۸۳ انجام شد. جامعه مورد پژوهش را زنان جوانی تشکیل می‌دادند که در سال‌هـای اول زندگـی مشترک خود، قبـل از اولین زایمان قرار داشته و در شهرستـان اصفهان زندگی می‌کردند و تجربه استفاده یكی از روش- ‌های پیشگیری از بارداری را داشتند. نمونه‌ها از بین کسانـی انتخاب شدند که مایل به شرکت در مصاحبه بوده و توانایی بیان تجارب خود در مورد روش‌های پیشگیری از بارداری را داشتند. نمونه‌گیری از تاریخ ۱۵/۸/۸۳ تا ۳۰/۱۰/۸۳ و با مراجعه به مكان‌های مختلف اعم از منازل شركت كنندگان، كلینیك‌های خصوصی و مراكز بهداشتی–درمانی شهر اصفهان انجام شد. به دلیل انتخاب نمونه‌هایی با پتانسیل بالا جهت غنی‌سازی اطلاعات، نمونه‌گیری به صورت مبتنی بر هدف تا زمان اشبـاع اطلاعات با یـازده شرکت کننـده انجام شد. در این پژوهش جمـع‌آوری داده‌ها از طریق مصاحبه عمیق و سازمان نیافته اقدام گردید. مصاحبه‌ها بر روی نوار كاست ضبط گردیدند.
هر مصـاحبه با آنچه پژوهشگـر در مصـاحبه قبلـی رسیده بود، كامل‌تر گردید. برای تكمیل اطلاعات، مصـاحبه در طی دو مرحله با بعضی از شركت- كننـدگان انجام گرفت. مصاحبه‌گـر پس از اخـذ مجوز قانونی به مكان‌های پژوهش مراجعه و پس از معرفی خود و جلب اعتماد نمونه‌ها و رعایت ملاحظات اخلاقی، اقدام به مصاحبه خصوصی با نمونه‌ها نمود. مصاحبه، در محیط آرام و خصوصی انجام گرفت. مدت هر مصاحبه بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه براساس حوصله و تحمل شرکت‌کـنندگان متغیر بود. هر مصاحبه پس از چندبار گوش كردن توسط محقق بر روی كاغذ پیاده شد. جهت آنالیز داده‌ها از روش كلایزی استفاده گردید. براساس مراحل هفتگانه این روش توصیفات شركت كنندگان به منظـور درك و هم احسـاس شدن با آنها توسط پژوهشگر مطالعه و پس از مرور مطالب جملات مهم در رابطه با پدیده مورد مطالعه استخراج شده و سپـس سازماندهـی دسته‌ها و خوشه‌ها انجـام گرفت. با تركیب كردن كلیه عقاید استنتاج شـده یك توصیـف كامل و جامـع از جزئیـات پدیده تحت مطالعه بدست آمد. جهت اعتمادپذیر كردن نتایج مطالـعه، توصیف جامع پدیـده به شركت- ‌كننـدگان برگردانده شد. روایی و پایایی داده‌هـا با بازگـرداندن نتایج به شركت‌كننـدگان و تائیـد نتایج توسط آنها و نیز تجزیه و تحلیل تیمی مورد تائید قرار گرفت.
● نتایج:
میانگین سنی زنان شرکت‌کننده در این مطالعه ۲۴ سال (۳۴-۱۹) و میانگین مدت ازدواج آنها ۱۶ ماه (۴ماه تا ۳ سال) و محدوده تحصیلات آنان از سوم راهنمایی تا لیسانس متغیر بود. یافته- ‌های حاصل از تجارب زنان در استفاده از روش‌‌های پیشگـیری از بارداری قـرص، مقاربت منقطـع و کانـدوم در ۷۵ کد، ۱۱ دسته و ۴ خوشه اصلـی بنام‌هـای:
۱) عوامل بازدارنده در انتخاب روش،
۲) عوامل محرک انتخاب روش،
۳) عوامل تغییر روش و
۴) عوامـل ترک روش.
به عنـوان مثال می‌توان به نمونه‌ای از عوامل بازدارنده در انتخاب روش قرص، مانند ترس از نازایی، عصبی شدن، کاهش میل جنسی، تهوع و سرگیجه اشاره نموده و در مورد عدم انتخاب كاندوم می‌توان به ترس از پارگـی، ایجاد عفونـت، عدم ارضای جنسـی، تـرس از بـارداری و در مورد مقاربـت منقطـع، می‌توان به افسردگی در مردان و سرد مزاجی در زنان، احتمال عفونت و پیری زودرس، اشاره نمود.
از عوامل محرک در انتخاب قرص کاهش خونریزی قاعدگی، کاهش درد قاعدگی، درمان کیست تخمدان و در مورد کاندوم، ارضای جنسی، پیشگیری از بیماری‌های مقاربتی، بدون عارضه بودن، تجربه مثبت قبلی همسر و از عوامل محرك انتخـاب روش منقطع، بی‌تأثیر بودن بر اخـلاق، بـی‌تأثیر بـودن بر سیـکل قاعدگـی، عدم ایجـاد حسـاسیت، تصور تنهـا راه موجود قبل از اولین بارداری را می‌توان نام برد.
براساس این پژوهش از عوامل تغییر روش می‌توان به چاقی، افسردگی، کاهش میل جنسی، عصبی شدن و تهوع و استفراغ شدید با مصرف قرص کمر درد در همسر و دیر ارضا شدن با روش مقاربت منقطع، حساسیت و عفونت و تجربه پارگی کاندوم با روش سد کننده کاندوم را نام برد. بیشترین دلیل ترک روش در این گروه را اقدام جهت بارداری (به دلیل عوامل مختلفی مانند اصرار اطرافیان و بیکاری زن و تنهایی وی در منزل) تشکیل می‌داد.
● بحث:
نتایج حـاصل از این پژوهش چند نکـته مهم را آشکار می‌سازد که بحث در مورد آنان ضروری به نظر می‌رسد.۱) زنان جوان در ابتدای زندگـی مشتـرک خود و قبـل از اولین بارداری اقـدام به انتخاب روش‌های کم اثرتر مانند مقاربت منقطع و کاندوم می‌نمایند. زمانی این گروه از روش‌های هورمونی مانند قرص‌های پیشگیری از بارداری خوراکی استفاده می‌کنند که دارای دلایلی متفرقه (مـانند کاهش درد قاعدگـی، کاهش خونـریزی دوران قاعدگی، درمان کیست تخمدان و مسافرت و...) باشند.
روزنبرگ (Rosenberg) اظهار می‌كند كه ۴۳ درصد زوجین در چین قبل از اولین بارداری از روش‌های پیشگیری از بارداری استفاده می‌كنند كه بیش از نیمـی از آنها از روش‌هـای سنتـی و ۳۷ـ۲۲ درصد آنها از كاندوم استفاده می‌كنند. وی علـت استفـاده از روش‌هـا را تركیبـی از پیكـره اجتماعی و این حقیقت می‌داند كه روش‌های نوین پیشگیری احتیاج به مراجعه به مراكز پزشكی یا تنظیم خانواده دارند (۱۰). ارگوسمن (Ergocman) روش منقطع را به عنوان روش اصلی زوجین جهت پیشگـیری از بارداری در تركیه دانسته و عوامـل تعییـن كننده در انتخـاب این روش را سـن زن، تحصیلات شوهر و داشتن تجربه از اولین روش انتخاب شده توسط زوجین می‌داند (۱۱).
شیواناندان (Shivanandan) نیز در سال ۱۹۷۶ معتقد بود كه تجربه استفاده از روش‌های طبیعی پیشگـیری از بارداری در سال‌های اخیر و علاقه به آن در ایالت متحده آمریكا رو به افزایش است. وی علـت این مسئله را ترس از عوارض جانبی روش‌های صناعـی و علاقه به اكولـوژی و مواد طبیعی در سال‌های اخیر دانسته است. به علاوه همـكاری زوجین را در استفاده از این روش‌هـا ضروری‌تر از سایر روش‌ها می‌داند (۱۲). برهنی و استفنـز (Brehney & Stephenes) ۲۰۰۴ در مطالعه كیفی خود بر روی ۹ مادر جوان تجارب پیشگـیری از بارداری آنها قبل از اولـین تولد را مورد بررسی قرار دادند. به عقیده این گروه سد كننده‌ها قبل از تولد اولین فرزند، مؤثرترین روش بوده است. این گروه دلایل انتخاب خود را اطمینان به عدم شكست روش، عدم احتمـال بارداری و نیاز نداشتـن به مصـرف روزانـه آن ذكر نمـوده بودند (۹). ۲) انتخاب و تغییر این روش‌ها بیشتر تحت تأثیر عواملی مانند ترس از عوارض جانبی روش، اطمینان به یک روش خاص، تجربه روش توسط خود شخص یا نزدیکان آنان می‌باشد. دو فاكـتور مهم و شاخـص در انتخاب یـك روش، عـوارض جانبـی و راحتی استفـاده از آن روش می‌باشد (۱۳).
در بررسی‌های جهانی نیز، بسیاری از زنان، علت استفاده نكردن از روش‌های پیشگیری از بارداری را ترس از عواقب و عوارض خطرناك آنها ذكـر كرده‌اند (۱۴). به عنـوان مثال یكـی از محققـان در مورد ارتبـاط بین مصرف قـرص و افزایش وزن عقیده دارد كه افزایش وزن در زنان جوان بیشتر به‌دلیل عبور از مراحل زندگی و مسن شدن است و به این نكته اشاره می‌كند كه خطر بالای افزایش وزن و چاقی در زنانی كه مشكل افزایش وزن در كودكـی و یا افزایش وزن زیـاد در اولین بارداری داشته‌اند، دیده می‌شود (۱۵).
همـچنین در آنالـیز پژوهـش انجـام شده بـر روی ۲۵ گروه متمركز در لبنان نیز دلایل استفاده بی‌ثبات و غیر مداوم كاندوم را، ۵ عامل اعتقادات مختلف و بیهوده، كاهش لذت جنسـی، تجارب بد، ترس و اضطراب در هنگام مقاربت و نگرش منفی اجتماع به مصرف كنندگان كاندوم گزارش نمود و علـت مصرف آن را نیز نداشتن عوارض جانبی فیزیولوژیك ذكر نمود (۱۶).
بنابراین توصیه جهت افـزایش رضایت بیماران بوسیلـه مشاوره عوارض جانبی روش، ارزیابی تداوم مصرف در پیگیری‌های بعدی، توجه به كیفیت ارتباط مددكار-مددجو باید صورت گیرد، زیرا میزان رضایت از روش باعـث انتخاب مجدد آن و توصـیه آن به دیگران و فهم فواید و مضرات آن می‌گردد (۱۷). ۳) ترک روش در سال‌های اول زندگی مشترک بیشتر ریشه در تمایل به باردار شدن این گروه دارد. ارگوسمن دلایل عدم تداوم روش را به پنج گروه شكست روش، تمایل به بارداری، عوارض جانبی یا اثر بر سلامتی، دلایل وابسته به روش (مانند عدم توافق همسر، استفاده از یك روش مؤثرتر و در دسترس بودن روش)، و دلایل متفرقه (مانند فعالیت جنسی غیرمداوم، نازایی و ...) دانست. روزنبرگ (Rosenberg) می‌گوید كه بین ازدواج و اولین تولد احتمال قطع روش‌های پیشگیری به ۵۵ درصد می‌رسد كه ۲۹ درصد آن به دلیل تمایل به داشتن فرزند است (۱۰).
برخی عقیده دارند كه تعداد كمی از بارداری‌ها در مادران جوان به‌دلیل فقدان دانش پیشگـیری یا سختی بدسـت آوردن روش می‌باشد، بلكه بیشتر بارداری‌ها با احساسات مثبت یا دوگانه به سمت باردار شدن همراه است كه با استفـاده مـؤثر از روش‌هـای پیشگیـری تداخـل می‌نماید (۹). قابل توجه است كه مصرف روش- ‌های پیشگـیری از بارداری در افـرادی كه بدون برنامـه‌ریزی بـاردار شده‌انـد، پایـین می‌باشـد و انعكاسی از این مسئله است كه این گروه كاملاً مخالف داشتن فرزند نبوده و لیكن فعالانه جهت داشتن آن برنامه‌ریزی نكرده‌اند (۱۸). سیو (Save) گزارش مـی‌كند كه كمتر از یك درصد زنـان در تركیه قبل از تولد اولین فرزندشان از روش‌هـای پیشگیری استفاده مـی‌نمایند، زیرا از آنان انتـظار مـی‌رود كه در طی یكسال پس از ازدواج دارای فرزند گردند (۱۹). بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که انتخاب روش پیشگیری مناسب در سال‌های اول زندگـی مشتـرک با توجـه و دقت کامـل به مددجو وانگیزه وی و با مشاوره کامل باید صورت بگیرد و فواید و معایب روش به طور کامل برای وی توضیـح داده شود تا کارآیـی روش توسـط آشنایی بیشتر با آن افزایش یابد.
همچنین کیفیت ارائه خدمات برای این گروه باید افزایش یابد تا ایده قبول برنامه‌های تنظیم خانواده از همین سال‌های اول زندگی مشترک مورد پذیرش قرار گیرد.
منابع:
۱. قاضی جهانی ب. در ترجمه: اندوكرینولوژی زنان و ناباروری. اسپیراف ل (مؤلف). جلد دوم، تهران: انتشارات گلبان.۱۳۸۱.
۲. قاضی جهانی ب. در ترجمه: بارداری و زایمان ویلیامز. کانینگهام گ (مؤلف). چاپ اول. تهران: انتشارات گلبان. ۱۳۸۱.
۳. Fraser M D, Cooper A M. Myles textbook for midwives. ۱۴th ed. Edinburg: Churchill Livingstone. ۲۰۰۳.
۴. بهنودی ز. بهداشت و مدیریت خانواده. چاپ اول. تهران: انتشارات بشری. ۱۳۸۱.
۵. Carlson J K, Eisenstat A S. Primary care of women. ۲nd ed. Philadelphia: Mosby. ۲۰۰۲.
۶. Pachuri S, Santhya K G. Reproductive choices for Asian adolescens: it focus on contraceptive behavior. International Family Planning Perspectives ۲۰۰۲; ۲۸ (۴(:۱۸۶-۱۹۵.
۷. Jordan p l, Stanley S M, Markman H J. Becoming Parents: How to strengthen your marriage as your family grows. ۱۹۹۹. Available from: http://mentalhelp.net/psyhelp.net/ chap ۱۰/chap ۱۰: htm.
۸. محمودیان ج، شرفی م، خوش‌‌بین س، احمدی الف. دانش خانواده. چاپ اول، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران. ۱۳۸۳.
۹. Breheny M, Stephens C. Barriers to effective contraception and strategies for overcoming them among adolescent mothers. Public Health Nursing ۲۰۰۴; (۲۱) ۳: ۲۲۰.
۱۰. Rosenberg M J, Waugh MS. Compliance, counseling and satisfaction with oral contraceptives: a prospectice evaluation. Fam Plann Perspect ۱۹۹۸; ۳۰: ۸۹-۹۲,۱۰۴.
۱۱. Ergocman B A, Koc I, Senlet P, Yigit K E, Roman E. A closer look at traditional contraceptive use in turkey. The European Journal of contraceptive And Reproductive Health Care ۲۰۰۴; ۹ (۴): ۲۲۱-۲۲۴.
۱۲. Shivanandan M. Natural family planning: folly or fulfillment? Marriage family living ۱۹۷۶; ۵۸ (۱۰): ۲-۵.
۱۳. Mannan H R. Factors in contraceptive method choice in Bangladesh: goals, competence, evaluation and access. Contraception ۲۰۰۲; ۶۵ (۵): ۳۵۷-۳۶۴.
۱۴. زنجانی پور ح. جمعیت، توسعه و بهداشت باروری. چاپ اول، تهران: انتشارات بشری.۱۳۸۲.
۱۵. Lech M M, Ortrowska L. Combined oral contraceptive and weight gain in young women. The European Journal of Contraceptive and Reproductive health Care ۲۰۰۴; ۹ (۱): ۴۸.
۱۶. Kulczvcki A. The sociocultural contex of condom use within marriage in rural Lebanon. Studies in Family Planning ۲۰۰۴; ۳۵ (۴): ۲۴۶-۲۶۰.
۱۷. Williamson L, Buston K, Sweeting H. Consistency, complexity or chaos: Aqualitative study of young women’s patterns of contraceptive use. European contraception & health care journal ۲۰۰۴; ۹:۱۷۵.
۱۸. Dei M, Bruni V, Bettini P, Leonetti R, Balzi D, Pasqua A. The resistant to contraceptive use in young Italian women. The European Journal of Contraceptive and Reproductive Health Care ۲۰۰۴; ۹ (۴): ۲۱۴-۲۲۰.
۱۹. Save D C, Erbaydar T, Aaca I S, Harmanci H, Cai S, Laravus M. Resistance against contraceptive methods: a qualitative study on women and men in Istanbul. The European Journal of Contraceptive and Reproductive Health Care ۲۰۰۴; ۹: ۹۴-۱۰۱

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
1.24658s, 18q