به گزارش سلامت نیوز، هندوانه یکی از محبوبترین میوههای تابستانی است؛ میوهای شیرین و آبدار که کالری نسبتاً کمی دارد و میتواند بخشی از آب، ویتامینها و مواد معدنی موردنیاز بدن را تأمین کند. این میوه بدون کلسترول است و ترکیباتی مانند لیکوپن و سیترولین دارد که درباره نقش آنها در سلامت قلب، عملکرد ورزشی و سلامت جنسی مردان پژوهشهایی انجام شده است.
اما آیا هندوانه واقعاً برای پروستات مفید است؟ آیا میتواند درد عضلات را بعد از ورزش کاهش دهد؟ و مهمتر از همه، آیا هندوانه همانطور که گاهی گفته میشود، «ویاگرای طبیعی» است؟
در ادامه، خواص هندوانه برای مردان را بر اساس مواد مغذی آن و شواهد علمی موجود بررسی میکنیم.
پاسخ کوتاه: هندوانه میتواند بخشی از یک رژیم غذایی سالم باشد، اما درمان اثباتشده اختلال نعوظ نیست و نباید جایگزین ویاگرا یا داروهای تجویزشده شود.
چرا هندوانه برای مردان مفید است؟
مصرف کافی میوه و سبزی برای همه افراد، از جمله مردان، اهمیت دارد. بسیاری از افراد مقدار توصیهشده میوه و سبزی را مصرف نمیکنند. در برخی راهنماهای تغذیهای، برای یک مرد بزرگسال با فعالیت متوسط، حدود دو پیمانه میوه و سه پیمانه سبزی در روز پیشنهاد شده است؛ البته مقدار مناسب به سن، میزان فعالیت و نیاز انرژی فرد بستگی دارد.
هندوانه میتواند یکی از انتخابهای این برنامه غذایی باشد. این میوه:
- آب فراوان و کالری نسبتاً کمی دارد.
- مقداری ویتامین C و پیشساز ویتامین A فراهم میکند.
- حاوی پتاسیم و منیزیم است.
- دارای لیکوپن و سایر ترکیبات گیاهی است.
- حاوی سیترولین است؛ ترکیبی که نقش احتمالی آن در جریان خون و فعالیت ورزشی بررسی شده است.
این فواید به مردان محدود نیست و زنان و کودکان نیز میتوانند از مصرف متعادل هندوانه بهرهمند شوند.
بیشتر بدانید: فواید جالب هندوانه که نمیدانید
ویتامین C هندوانه؛ کمک به ساخت کلاژن و عملکرد سیستم ایمنی مردان
ویتامین C در ساخت کلاژن نقش دارد؛ پروتئینی که برای ساختار و نگهداری پوست و سایر بافتهای بدن مهم است. این ویتامین همچنین به عملکرد طبیعی سیستم ایمنی و ترمیم زخم کمک میکند و در بدن نقش آنتیاکسیدانی دارد.
یک قاچ هندوانه خام با حدود ۲۸۶ گرم بخش خوراکی، تقریباً ۲۳ میلیگرم ویتامین C دارد. این مقدار حدود ۲۶ درصد از نیاز روزانه ۹۰ میلیگرمی یک مرد بزرگسال را تأمین میکند.
دریافت کافی ویتامین C از یک رژیم متنوع برای سلامتی مهم است، اما نمیتوان نتیجه گرفت که خوردن هندوانه بهتنهایی از سرطان، بیماری قلبی، آرتروز یا سایر بیماریها جلوگیری میکند.
ویتامین A هندوانه؛ نقش آن در بینایی و سیستم ایمنی مردان
هندوانه مقداری کاروتنوئید دارد که بدن میتواند بخشی از آنها را به ویتامین A تبدیل کند. ویتامین A برای عملکرد طبیعی سیستم ایمنی، رشد و نگهداری سلولها و بینایی ضروری است. این ویتامین در عملکرد پروتئینی به نام رودوپسین در شبکیه چشم نیز نقش دارد.
کمبود ویتامین A میتواند به مشکلاتی مانند اختلال دید در تاریکی و افزایش آسیبپذیری در برابر عفونتها منجر شود. البته هندوانه تنها منبع این ویتامین نیست و بهتر است ویتامین A را از غذاهای متنوع تأمین کنید.
یک قاچ ۲۸۶ گرمی هندوانه حدود ۸۰ میکروگرم معادل فعالیت رتینول یا RAE ویتامین A فراهم میکند؛ یعنی نزدیک به ۹ درصد از نیاز روزانه ۹۰۰ میکروگرمی یک مرد بزرگسال.
در بعضی مطالب، ۱۶۲۷ واحد بینالمللی ویتامین A موجود در یک قاچ هندوانه معادل ۵۴ درصد نیاز روزانه مردان دانسته شده است. این مقایسه برای کاروتنوئیدهای غذایی دقیق نیست؛ مقدار مناسبتر برای بیان ویتامین A، واحد میکروگرم RAE است.
پتاسیم هندوانه؛ کمک به عملکرد عضلات و اعصاب مردان
پتاسیم یک ماده معدنی و الکترولیت است که در انتقال پیامهای عصبی، انقباض عضلات و حفظ تعادل مایعات بدن نقش دارد. دریافت کافی پتاسیم از مواد غذایی، در کنار یک الگوی غذایی سالم و مصرف مناسب نمک، میتواند به سلامت فشار خون کمک کند.
یک قاچ ۲۸۶ گرمی هندوانه حدود ۳۲۰ میلیگرم پتاسیم دارد. بر اساس مقدار دریافت کافی پیشنهادی مؤسسه ملی سلامت آمریکا، مردان ۱۹ سال به بالا معمولاً به حدود ۳۴۰۰ میلیگرم پتاسیم در روز نیاز دارند؛ بنابراین این قاچ نزدیک به ۹ درصد آن مقدار را تأمین میکند.
در نسخههای قدیمیتر بعضی منابع، از عدد ۴۷۰۰ میلیگرم برای محاسبه استفاده شده است. این عدد همچنان بهعنوان ارزش روزانه روی برخی برچسبهای غذاییکاربرد دارد، اما با مقدار دریافت کافی مخصوص مردان بزرگسال متفاوت است.
توجه: افراد مبتلا به بیماری کلیوی یا پتاسیم خون بالا ممکن است به برنامه غذایی متفاوتی نیاز داشته باشند و باید درباره مقدار مناسب مصرف میوهها با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.
منیزیم هندوانه؛ کمک به متابولیسم انرژی و سلامت استخوان مردان
منیزیم در صدها فرایند بدن، از جمله تولید انرژی، عملکرد عضلات و اعصاب و حفظ ساختار استخوانها و دندانها نقش دارد.
یک مرد بالغ بالای ۳۱ سال معمولاً به حدود ۴۲۰ میلیگرم منیزیم در روز نیاز دارد. یک قاچ ۲۸۶ گرمی هندوانه حدود ۲۹ میلیگرم منیزیم، یعنی نزدیک به ۷ درصد این مقدار را تأمین میکند. بنابراین هندوانه مقداری منیزیم دارد، اما برای تأمین کافی آن باید غذاهای دیگری مانند مغزها، حبوبات، غلات کامل و سبزیها نیز در رژیم غذایی وجود داشته باشند.
برخی پژوهشها میان دریافت کافی منیزیم و سلامت قلب، استخوان و سوختوساز ارتباط دیدهاند، اما این موضوع ثابت نمیکند که خوردن هندوانه بهتنهایی از نارسایی قلبی، افسردگی، دیابت یا پوکی استخوان پیشگیری میکند.
آیا هندوانه ویاگرای طبیعی است؟
خیر؛ هندوانه را نمیتوان جایگزین اثباتشده ویاگرا دانست. این اصطلاح بیشتر یک تعبیر تبلیغاتی است تا نتیجه قطعی پژوهشهای پزشکی.
دلیل مطرحشدن این ادعا وجود مادهای به نام سیترولین** در هندوانه است. بدن میتواند سیترولین را به آرژینین تبدیل کند؛ آرژینین نیز در مسیر تولید نیتریکاکسید نقش دارد. نیتریکاکسید به شلشدن دیواره بعضی رگهای خونی کمک میکند.
اما وجود این مسیر در بدن به این معنی نیست که خوردن هندوانه همان اثر داروی سیلدنافیل یا ویاگرا را دارد. ویاگرا یک داروی مشخص با سازوکار، دوز و شواهد بالینی مربوط به خود است.
پژوهش سیترولین و اختلال نعوظ چه میگوید؟
در یک مطالعه کوچک که در سال ۲۰۱۱ منتشر شد، ۲۴ مرد مبتلا به اختلال نعوظ خفیف ابتدا به مدت یک ماه دارونما و سپس به مدت یک ماه روزانه ۱٫۵ گرم مکمل سیترولین دریافت کردند.
در مرحله مصرف دارونما، ۲ نفر از ۲۴ نفر و در مرحله مصرف سیترولین، ۱۲ نفر از ۲۴ نفر بهبود در درجه سفتی نعوظ را گزارش کردند.
این نتیجه برای ادامه پژوهش جالب است، اما چند محدودیت مهم دارد:
- مطالعه کوچک و تکسوکور بود.
- شرکتکنندگان مکمل سیترولین مصرف کردند، نه هندوانه.
- پژوهش برای بررسی افزایش میل جنسی طراحی نشده بود.
- نتیجه آن ثابت نمیکند هندوانه میتواند جایگزین ویاگرا باشد.
همچنین کتابخانه ملی پزشکی آمریکا یا PubMed محل انتشار و نمایهسازی اطلاعات این پژوهش است؛ انجامدهنده خود مطالعه نبوده است.
هندوانه یا ویاگرا؛ کدام تأثیر بیشتری دارد؟
به گزارش سلامت نیوز به نقل از من مترز، هندوانه حاوی مقادیر زیادی اسید آمینه به نام سیترولین است که مسئول گشاد شدن و آرامش رگ های خونی است. بسیاری از محققان بر این باورند که این میوه تابستانی نیز بخاطر داشتن این اسید آمینه ممکن است یک ویاگرا طبیعی باشد.
طبق مطالعه ای که توسط کتابخانه ملی پزشکی انجام شد، حدود 24 مرد پس از مصرف مکمل های حاوی سیترولین برای بیش از یک ماه، بهبود علائم اختلال نعوظ را مشاهده کردند. اختلال نعوظ یک بیماری شایع در بین مردان است. بیشتر در میان مردان مسن. دلیل تجویز سیلدنافیل (ویاگرا) در موارد ED به دلیل تحریک است.
ویاگرا یا سیلدنافیل برای برخی افراد مبتلا به اختلال نعوظ، در صورت تجویز مناسب پزشک، یک درمان دارویی شناختهشده است. در مقابل، اثر هندوانه برای درمان اختلال نعوظ بهطور قابلاعتماد ثابت نشده است.
اگر اختلال نعوظ تکرار میشود، بهتر است به پزشک مراجعه کنید؛ زیرا میتواند با عواملی مانند دیابت، بیماری قلبیعروقی، داروها، استرس یا مشکلات هورمونی مرتبط باشد.
هشدار دارویی: سیلدنافیل برای همه افراد مناسب نیست و مصرف آن همراه با داروهای نیتراتی مانند نیتروگلیسیرین میتواند باعث افت خطرناک فشار خون شود. داروهای اختلال نعوظ را بدون بررسی پزشکی مصرف یا قطع نکنید.
هندوانه میل جنسی مردان را افزایش میدهد؟
در حال حاضر شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد خوردن هندوانه بهطور مستقیم میل جنسی مردان یا سطح تستوسترون را افزایش میدهد.
سلامت عمومی، خواب کافی، فعالیت بدنی، کنترل بیماریهای زمینهای و سلامت روان همگی میتوانند بر زندگی جنسی اثر داشته باشند. هندوانه میتواند در کنار سایر میوهها بخشی از سبک زندگی سالم باشد، اما درمان اختصاصی کاهش میل جنسی محسوب نمیشود.
هندوانه برای درد عضلانی و ریکاوری بعد از ورزش
سیترولین موجود در هندوانه توجه پژوهشگران حوزه ورزش را نیز جلب کرده است. برخی مطالعات بررسی کردهاند که آیا آب هندوانه یا مکمل سیترولین میتواند به کاهش درد عضلانی پس از فعالیت بدنی کمک کند یا نه.
در یک مطالعه کوچک، هفت مرد ورزشکار پیش از ورزش، آب هندوانه معمولی، آب هندوانه غنیشده با سیترولین یا یک نوشیدنی دارونما مصرف کردند. در آن مطالعه، میزان درد عضلانی گزارششده ۲۴ ساعت پس از ورزش در شرایط مصرف آب هندوانه کمتر بود.
این نتیجه امیدوارکننده است، اما به دلیل تعداد کم شرکتکنندگان، نمیتوان گفت آب هندوانه برای همه افراد مؤثر است یا جایگزین درمان درد عضلانی میشود. مرور پژوهشهای مکمل سیترولین نیز نتایج متفاوتی را برای زمانهای مختلف پس از ورزش گزارش کرده است؛ ضمن اینکه نتایج مکمل را نمیتوان مستقیماً به میوه کامل تعمیم داد.
همچنین شواهد کافی برای توصیه عمومی به آب هندوانه بهجای میوه کامل به دلیل جذب بیشتر سیترولین وجود ندارد. میتوانید هندوانه یا آب هندوانه بدون شکر افزوده را بر اساس ذائقه و نیاز غذایی خود مصرف کنید.
برای ریکاوری، خواب کافی، برنامه تمرینی مناسب، دریافت آب و تغذیه متعادل همچنان اهمیت بیشتری دارند.
هندوانه و سرطان پروستات؛ نقش لیکوپن چیست؟
هندوانه قرمز حاوی لیکوپن است؛ رنگدانهای از خانواده کاروتنوئیدها که خاصیت آنتیاکسیدانی دارد. گوجهفرنگی و فرآوردههای آن نیز از منابع شناختهشده لیکوپن هستند.
برخی مطالعات مشاهدهای نشان دادهاند افرادی که دریافت غذایی یا سطح خونی بالاتری از لیکوپن دارند، ممکن است خطر کمتری برای ابتلا به سرطان پروستات داشته باشند. برای مثال، یک مرور و متاآنالیز پژوهشهای مشاهدهای چنین ارتباطی را گزارش کرده است.
بااینحال، ارتباط آماری به معنی اثبات علت و معلول نیست. تفاوتهای دیگر در رژیم غذایی و سبک زندگی افراد نیز ممکن است در نتیجه نقش داشته باشند. از سوی دیگر، مرور کارآزماییهای بالینی درباره مکمل لیکوپن، شواهد کافی برای تأیید یا رد اثر آن در پیشگیری از سرطان پروستات پیدا نکرده است.
بنابراین:
- هندوانه را میتوان در کنار سایر میوهها و سبزیها مصرف کرد.
- ثابت نشده است که هندوانه یا لیکوپن بهتنهایی از سرطان پروستات پیشگیری میکند.
- هندوانه جایگزین بررسی پزشکی، غربالگری توصیهشده یا درمان سرطان نیست.
- برای مصرف مکمل لیکوپن با هدف پیشگیری یا درمان، ابتدا با پزشک مشورت کنید.
خواص هندوانه برای سلامت قلب و جریان خون
سلامت قلب برای مردان و زنان اهمیت دارد. هندوانه با تأمین آب و مقداری پتاسیم و همچنین داشتن ترکیباتی مانند لیکوپن و سیترولین میتواند بخشی از یک الگوی غذایی مناسب برای سلامت عمومی باشد.
پژوهشگران نقش سیترولین، آرژینین و نیتریکاکسید را در عملکرد رگها بررسی کردهاند، اما این یافتهها به معنی درمان بیماری قلبی یا فشار خون بالا با هندوانه نیست.
برای محافظت از قلب، مجموعهای از عادتها اهمیت دارد: رژیم غذایی متنوع، فعالیت بدنی، پرهیز از دخانیات، خواب کافی و کنترل فشار خون، قند خون و چربی خون.
هندوانه چگونه بعد از ورزش به تأمین آب بدن کمک میکند؟
آب برای تنظیم دمای بدن، عملکرد طبیعی اندامها، انتقال مواد مغذی و حفظ هوشیاری ضروری است. هندوانه حدود ۹۲ درصد آب دارد؛ به همین دلیل میتواند به تأمین بخشی از مایعات موردنیاز روزانه کمک کند.
پس از ورزش، هندوانه میتواند یک میانوعده باطراوت باشد، اما جایگزین کامل آب آشامیدنی نیست. پس از فعالیت طولانی یا تعریق شدید نیز ممکن است علاوه بر آب، به جایگزینی مناسب الکترولیتها نیاز داشته باشید.
هندوانه به دلیل آب فراوان، نسبت به وزن خود کالری کمی دارد. مصرف میوههای کمچگالی از نظر انرژی میتواند در کنار یک رژیم متعادل به مدیریت وزن کمک کند، اما میزان سیری در افراد متفاوت است و هندوانه بهتنهایی روش کاهش وزن نیست.
ارزش غذایی هندوانه؛ کالری، قند و ویتامینها
جدول زیر مقدار تقریبی مواد مغذی در یک پیمانه هندوانه خام و خردشده، حدود ۱۵۲ گرم را نشان میدهد. اعداد با توجه به رقم، میزان رسیدگی و اندازه واقعی وعده ممکن است کمی تغییر کنند.
| ماده مغذی | مقدار تقریبی در یک پیمانه |
| انرژی | ۴۶ کیلوکالری |
| کربوهیدرات | ۱۱٫۵ گرم |
| قند طبیعی | ۹٫۴ گرم |
| فیبر | ۰٫۶ گرم |
| پروتئین | ۰٫۹ گرم |
| چربی | ۰٫۲ گرم |
| ویتامین C | ۱۲٫۳میلیگرم |
| ویتامین A | حدود ۴۳ میکروگرم RAE |
| پتاسیم | حدود ۱۷۰ میلیگرم |
| منیزیم | حدود ۱۵ میلیگرم |
| لیکوپن | حدود ۶٫۹ میلیگرم |
یک پیمانه هندوانه حدود ۵ درصد ارزش روزانه ویتامین A، ۱۴ درصد ارزش روزانه ویتامین C و حدود ۴ درصد ارزش روزانه پتاسیم و منیزیم را فراهم میکند. درصد ارزش روزانه یا DV یک عدد مرجع برای برچسبگذاری است و الزاماً با نیاز اختصاصی هر فرد یکسان نیست.
قند موجود در جدول، قند طبیعی میوه است، نه قند افزوده. بااینحال، افراد مبتلا به دیابت باید آن را در مجموع کربوهیدرات وعده غذایی خود حساب کنند.
آنتیاکسیدانهای هندوانه چه هستند؟
هندوانه حاوی ترکیبات مختلفی است که در پژوهشهای تغذیهای مورد توجه قرار گرفتهاند، از جمله:
- ویتامین C
- لیکوپن
- کاروتنوئیدها، از جمله بتاکاروتن
- ترکیبات گیاهی دیگری مانند کوکوربیتاسین E
بدن بهطور طبیعی مولکولهایی به نام رادیکال آزاد تولید میکند. افزایش آسیب ناشی از این مولکولها میتواند در فرایندهایی که با برخی بیماریها مرتبطاند نقش داشته باشد. آنتیاکسیدانها بخشی از سیستم دفاعی بدن هستند، اما وجود آنها در یک غذا به معنی پیشگیری قطعی آن غذا از دیابت، بیماری قلبی یا سرطان نیست.
چه کسانی باید در مصرف هندوانه احتیاط کنند؟
افراد مبتلا به دیابت
افراد مبتلا به دیابت معمولاً میتوانند میوه کامل را در برنامه غذایی خود داشته باشند، اما مقدار مصرف مهم است. یک پیمانه هندوانه حدود ۱۱٫۵ گرم کربوهیدرات دارد. بهتر است اندازه وعده را با برنامه غذایی و توصیه تیم درمان خود هماهنگ کنید.
آب هندوانه را نیز بدون شکر افزوده مصرف کنید و به مقدار آن توجه داشته باشید؛ نوشیدن چند پیمانه آبمیوه میتواند دریافت قند و کربوهیدرات را بیشتر کند.
افراد مبتلا به بیماری کلیوی
اگر بیماری کلیوی دارید یا به شما گفته شده پتاسیم خونتان بالاست، درباره مقدار مناسب مصرف هندوانه و سایر میوهها با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید. محدودیت پتاسیم برای همه بیماران کلیوی یکسان نیست.
افراد دارای حساسیت یا ناراحتی گوارشی
اگر پس از مصرف هندوانه دچار خارش دهان، درد شکم یا علائم دیگری میشوید، مصرف آن را متوقف و در صورت تکرار با پزشک مشورت کنید. تورم زبان یا گلو، تنگی نفس و سرگیجه شدید نیاز به رسیدگی فوری دارند.
چگونه هندوانه را در برنامه غذایی بگنجانیم
برای بهرهبردن از طعم و آب هندوانه میتوانید آن را به روشهای ساده زیر مصرف کنید:
- بهصورت تازه و خردشده بهعنوان میانوعده
- در سالاد میوه همراه با میوههای فصلی
- در کنار ماست ساده، در صورت تمایل
- بهصورت آب هندوانه بدون شکر افزوده
- همراه با سایر خوراکیهای مناسب بعد از ورزش
پیش از بریدن، پوست بیرونی هندوانه را زیر آب روان بشویید و با برس تمیز بسابید تا احتمال انتقال آلودگی از پوست به گوشت میوه کاهش پیدا کند. هندوانه برشخورده را نیز در ظرف تمیز و در یخچال نگهداری کنید.
سؤالات متداول درباره خواص هندوانه برای مردان
آیا هندوانه برای اختلال نعوظ مفید است؟
هندوانه حاوی سیترولین است، اما شواهد کافی وجود ندارد که خوردن آن اختلال نعوظ را درمان کند. یک مطالعه کوچک روی مکمل سیترولین انجام شده است، نه روی هندوانه.
آیا هندوانه میتواند جایگزین ویاگرا شود؟
خیر. هندوانه جایگزین اثباتشده ویاگرا یا سایر داروهای اختلال نعوظ نیست. اگر این مشکل ادامهدار است، برای بررسی علت و انتخاب درمان مناسب به پزشک مراجعه کنید.
آیا هندوانه برای پروستات مفید است؟
هندوانه حاوی لیکوپن است و برخی مطالعات ارتباط میان دریافت بیشتر لیکوپن و کاهش خطر سرطان پروستات را بررسی کردهاند.
آیا هندوانه بعد از بدنسازی خوب است؟
هندوانه میتواند پس از ورزش به تأمین بخشی از آب و کربوهیدرات کمک کند. پژوهشهای محدودی نیز درباره اثر احتمالی آب هندوانه بر درد عضلانی انجام شده است، اما این اثر قطعی نیست.
آیا هندوانه تستوسترون را بالا میبرد؟
شواهد بالینی کافی برای اینکه خوردن هندوانه بهطور مستقیم تستوسترون را افزایش دهد وجود ندارد.
آیا افراد دیابتی میتوانند هندوانه بخورند؟
بسیاری از افراد مبتلا به دیابت میتوانند هندوانه را در مقدار مناسب مصرف کنند. نکته مهم، توجه به اندازه وعده و محاسبه کربوهیدرات آن در برنامه غذایی است.
مهمترین خواص هندوانه برای مردان
هندوانه میوهای آبدار و کمکالری است که مقداری ویتامین C، پیشساز ویتامین A، پتاسیم، منیزیم، لیکوپن و سیترولین فراهم میکند. این میوه میتواند در کنار سایر میوهها و سبزیها بخشی از یک رژیم غذایی سالم باشد و به تأمین مایعات بدن، بهویژه در تابستان و پس از ورزش، کمک کند.
بااینحال، هندوانه ویاگرای طبیعی یا درمان اثباتشده اختلال نعوظ نیست. همچنین ادعای پیشگیری قطعی آن از سرطان پروستات یا درمان درد عضلانی به پژوهش بیشتری نیاز دارد.
منابع
- ارزش غذایی هندوانه بر اساس دادههای تغذیهای USDA
- ویتامین A و کاروتنوئیدها ـ مؤسسه ملی سلامت آمریکا
- پتاسیم و مقدار دریافت توصیهشده ـ مؤسسه ملی سلامت آمریکا
- مطالعه مکمل السیترولین در مردان مبتلا به اختلال نعوظ خفیف ـ PubMed
- اطلاعات داروی ویاگرا و هشدار مصرف همزمان با نیتراتها ـ FDA
- بررسی آب هندوانه و درد عضلانی در هفت ورزشکار
- مرور نظاممند و متاآنالیز سیترولین و درد عضلانی پس از ورزش
- مرور مطالعات مشاهدهای لیکوپن و خطر سرطان پروستات ـ PubMed
- مرور کارآزماییهای لیکوپن برای پیشگیری از سرطان پروستات ـ PubMed
- ارزش غذایی یک پیمانه هندوانه ـ North Carolina State University
- ارزش غذایی و فواید هندوانه ـ Healthline]
- فواید هندوانه برای مردان ـ Healthy Eating

۰۸:۰۶ - ۱۴۰۰/۱۰/۲۵
نظر شما