دود جوشکاری چیست؟
قبل از شروع به صحبت در مورد عوارض دود جوشکاری، بهتر است بدانیم این دود چیست و از چه موادی متصاعد میشود. با این شناخت میتوانیم از منبع ایجاد دودها و گازهای سمی دوری کنیم.
مخلوط اکسیدهای فلزی، فلوئوریدها و سیلیکاتها که گاهی همراه با ذوب شارها نیز هستند، دود جوشکاری نامیده میشوند. این دود از دو عامل به وجود میآید:
- الکترود ذوب شود.
- دمای فلز بیشتر از دمای نقطه ذوب شود.
نکته درخور توجه این است که دود جوشکاری با توجه به منشاء تولید آن روی اندامهای متفاوتی تاثیر میگذارد. مرکز سلامت و ایمنی شغلی کانادا منشاء این بخارهای مضر را به همراه اینکه کدام روی چه اندام تاثیر منفی میگذارند، در جدول زیر گنجانده است:
| نوع |
منشاء دود جوشکاری |
عوارض دود جوشکاری |
| آلومینیوم |
جزء آلومینیوم برخی از آلیاژها |
محرک تنفسی |
| بریلیم |
عامل سخت کننده در مس، منیزیم و آلیاژهای آلومینیوم |
تب دود جوش. سرطان، آسیب به دستگاه تنفسی. |
| اکسید کادمیوم |
فولاد ضدزنگ حاوی کادمیوم یا مواد آبکاری شده، آلیاژ روی |
تحریک سیستم تنفسی، گلودرد، درد قفسه سینه و مشکل در تنفس. اثرات مزمن شامل آسیب کلیه و آمفیزم است. مشکوک به سرطان زا بودن. |
| کروم |
اکثر مواد فولاد ضد زنگ و آلیاژ بالا |
افزایش خطر ابتلا به سرطان ریه. برخی از افراد ممکن است دچار تحریک پوست شوند. |
| مس |
آلیاژهایی مانند مونل، برنج، برنز. همچنین برخی از میلههای جوش. |
تحریک چشم، بینی و گلو، حالت تهوع و تب دود جوش. |
| فلوراید |
پوشش الکترود متداول و مواد شار هم برای فولادهای کم آلیاژ و با آلیاژ بالا |
تحریک چشم، بینی و گلو در معرض قرار گرفتن طولانی مدت ممکن است منجر به مشکلات استخوان و مفاصل شود. آب آوردن ریه |
| اکسیدهای آهن |
آلاینده اصلی در تمام فرآیندهای جوشکاری آهن یا فولاد است. |
سیدروزیس که شکل خوش خیم بیماری ریوی ناشی از ذرات رسوب شده در ریهها است. تحریک بینی و ریهها |
| منگنز |
اکثر فرآیندهای جوشکاری، به ویژه فولادها |
تب دود جوش مشکلات سیستم عصبی مرکزی |
| نیکل |
فولاد ضد زنگ، مواد با آلیاژ بالا، فولاد آبکاری شده. |
تحریک چشم، بینی و گلو افزایش خطر ابتلا به سرطان درماتیت و مشکلات ریوی |
| فلز روی |
فلز گالوانیزه و رنگ شده. |
تب دود جوش |
همانطور که مشاهده میکنید عوارض دود جوشکاری متفاوت است. این تفاوت به مدت زمانی که در معرض آن قرار میگیریم نیز بستگی دارد که رایجترین عوارض آن در کوتاه مدت ابتلا به تب دود جوش است.
عوارض این بیماری تب و لرز، تشنگی، درد عضلات، درد سینه، سرفه، خستگی، تهوع و طعم فلز در دهان است. همچنین دود جوش باعث تحریک چشم و آسیب رساندن به دستگاه گوارش مثل تهوع، کم اشتهایی، استفراغ، دردهای شکمی و… میشود.
همانطور که در جدول بالا مشاهده میکنید، اگر این مدت طولانی شود، عوارض دود جوشکاری وخیمتر شده و تهدیدی جدی برای سلامت به حساب خواهند آمد.
پیشگیری از عوارض دود جوشکاری

پیشگیری از عوارض دود جوشکاری مهم است و میتوان با اتخاذ تدابیر ایمنی و استفاده از تجهیزات مناسب این خطرات را کاهش داد. در ادامه راههای پیشگیری از عوارض این عمل را توضیح میدهیم:
استفاده از ماسک محافظ
یکی از راههای به حداقل رساندن عوارض دود جوشکاری استفاده از ماسک جوشکاری مانند ماسکهای N95است. این تجهیزات میتوانند از ورود ذرات جامد به دستگاه تنفسی جلوگیری کرده و تنفس را تسهیل کنند.
تعبیه سیستم تهویه مناسب
اطمینان حاصل کنید که مکان جوشکاری دارای سیستم تهویه مناسب است. استفاده از مکانیزمهای تهویه میتواند از پخش دودهای خطرناک جلوگیری کند.
جوشکاری با گازهای محافظ
جوشکاری با گازهای محافظ مانند گاز آرگون میتواند از تشکیل اکسیدهای نیتروژن و دیگر گازهای خطرناک جلوگیری کند. اما برای جلوگیری کامل از عوارض دود جوشکاری، در این حالت نیز حتماً از ماسک استفاده کنید.
استفاده از سیستم جذب دود
نصب سیستمهای جذب دود مناسب در محیط جوشکاری میتواند دودها را به خارج از محیط کار منتقل کرده و از تماس دود با جوشکاران جلوگیری کند.
پوشیدن لباسها و تجهیزات محافظ
علاوه بر استفاده از دستگاه اینورتر جوشکاری مناسب، جوشکاران باید از لباسها و تجهیزات محافظ مانند عینک ایمنی محافظ چشم، دستکش ایمنی، لباسهای مناسب و... استفاده کنند تا از تماس مستقیم با دودها و ذرات جامد مضر جلوگیری شود.
آموزش و آگاهی جوشکاران
کارگران باید به طور دورهای آموزشهای ایمنی در محیط کار را دریافت کنند. آگاهی از خطرات و استفاده صحیح از تجهیزات ایمنی میتواند احتمال بروز عوارض دود جوشکاری را به حداقل برساند.
بررسی و ارزیابی محیط کار
انجام بررسیهای مداوم بر محیط کار و ارزیابی عوامل خطرزا میتواند به بهبود شرایط کار کمک کرده و خطرات را کاهش دهد.
استراحت منظم
کارگران باید در بازههای منظم استراحت کنند تا تمرکز کافی روی کار داشته باشند. همچنین این کار باعث میشود به طور طولانی در معرض عوامل خطرزا نباشند.
با اجرای این تدابیر ایمنی، میتوان به بهبود شرایط کار و کاهش احتمال بروز عوارض دود جوشکاری کمک کرد.Top of Form
نتیجه گیری:
همانطور که دیدیم شواهدی وجود دارد که نشان میدهد دود جوشکاری، خطر ابتلا به سرطان را افزایش میدهد. دانشمندان سازمان بهداشت جهانی (WHO) به این خطر پی بردند.
از آنجا که برای مواد سرطان زا، هیچ آستانهای مشخص نیست که بتوانیم بگوییم زیر این مقدار دیگر هیچ خطری وجود ندارد، بنابراین ضروری است جهت کاهش عوارض دود جوشکاری، طبق استانداردهای جهانی این میزان را به حداقل برسانیم.

نظر شما