به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری، هفته ملی بدون دخانیات (4تا 10خرداد) امسال با شعار «افشای جذابیتها و تبلیغات دروغین برای نسلی عاری از دخانیات» برگزار میشود؛ شعاری که شاید بیش از هر زمان دیگری به واقعیت نزدیک باشد.
این در حالی است که هرسال درباره سرطان ریه، بیماریهای قلبی و آسیبهای تنفسی ناشی از سیگار زیاد گفته میشود، اما پشت دود خاکستری سیگار، آسیبهای کمتردیدهشدهای وجود دارد؛ از تخریب روده و پیری زودرس بدن گرفته تا فرسایش مغز و حتی شکلگیری هویتهای کاذب اجتماعی. 3متخصص و کارشناس درباره این آسیبها به نکات مهمی اشاره کردهاند که در ادامه میخوانید.
پشت پرده لاغری سیگاریها
علیرضا منصوری، متخصص تغذیه، یکی از مهمترین اثرات سیگار را ایجاد «استرس اکسیداتیو» در بدن میداند؛ وضعیتی که در آن رادیکالهای آزاد، سلولهای بدن را تخریب میکنند. او این روند را به «زنگزدن بدن» تشبیه میکند؛ زنگزدگیای که فقط محدود به ریه نیست و میتواند پوست، روده، قلب، چشم و حتی سیستم عصبی را درگیر کند.
بهگفته او، افراد سیگاری برخلاف نیاز شدید بدنشان به آنتیاکسیدانها، معمولا تمایل کمتری به مصرف میوه و سبزیجات دارند؛ موضوعی که التهاب مزمن را تشدید میکند. همین التهاب، زمینه پیری زودرس و افزایش احتمال سرطان، بهویژه سرطان پوست و روده را فراهم میکند. منصوری تأکید میکند که دود سیگار همچنین فلزات سنگینی وارد بدن میکند که روی نورونهای مغزی و اعصاب اثر منفی دارند و حتی میتوانند آسیبهای عصبی در کودکان را تشدید کنند. این متخصص تغذیه به یک تصور رایج هم اشاره میکند؛ اینکه برخی افراد، لاغری سیگاریها را نشانه تناسب اندام میدانند. درحالیکه این لاغری اغلب نتیجه کاهش اشتها و اختلال در تامین نیازهای غذایی بدن است، نه سبک زندگی سالم.
دودی که مغز را تخریب میکند
اما آسیبهای سیگار فقط به بدن محدود نمیشود و مغز هم از این فرسایش در امان نیست. بابک قرائیمقدم، جراح و متخصص مغز و اعصاب، با اشاره به نتایج تحقیقات جدید میگوید مصرف سیگار با کاهش جریان خون مغز و آسیب به عروق مغزی، خطر ضعف حافظه، افت تمرکز و حتی آلزایمر را افزایش میدهد.
او تأکید میکند که سیگار روند پیری مغز را تسریع میکند، اما خبر خوب این است که ترک سیگار میتواند بخشی از این آسیبها را جبران کند. بهگفته قرائیمقدم، حتی در میانمدت نیز عملکرد مغز افراد ترککننده میتواند به وضعیت افراد غیرسیگاری نزدیک شود. همین مسئله، اهمیت ترک دخانیات را بهویژه در میانسالی و سالمندی دوچندان میکند. قرائیمقدم همچنین به نقش نیکوتین در اختلال خواب اشاره میکند؛ مادهای تحریککننده که میتواند باعث خواب سبک، سخت به خواب رفتن و بیدارشدنهای مکرر شبانه شود.
ژست دودآلود بزرگشدن
اما چرا با وجود این همه هشدار، هنوز سیگار برای برخی افراد جذاب است؟ حسین گلرخی، روانشناس خانواده، معتقد است سیگار برای بسیاری از افراد فقط یک ماده دخانی نیست، بلکه نوعی «مکانیسم فرار» است؛ تلاشی برای فاصلهگرفتن موقت از فشارهای روانی و مشکلات روزمره. او میگوید افراد تصور میکنند سیگار برای چند دقیقه آرامشان میکند، درحالیکه مشکل واقعی همچنان باقی میماند و فقط یک «تجربه بدون کارکرد» رخ داده است.
بهگفته گلرخی، در برخی گروهها سیگار هنوز نوعی ژست اجتماعی و نماد استقلال تلقی میشود؛ بهخصوص در نوجوانان که برای اثبات بزرگشدن یا استقلال، به رفتارهایی مثل سیگارکشیدن روی میآورند. او نقش دوستان و «سرایت رفتاری» را هم بسیار مهم میداند؛ اینکه نوجوان در جمعی قرار بگیرد که سیگارکشیدن در آن عادی یا حتی ارزشمند جلوه داده میشود. به اعتقاد او، مقابله با سیگار فقط با هشدار پزشکی ممکن نیست و باید باورهای غلط درباره جذابیت و پرستیژ اجتماعی آن را هدف گرفت؛ از خانواده و مدرسه گرفته تا رسانهها و فضای مجازی.
نظر شما