به گزارش سلامت نیوز به نقل از تابناک، در حالی که مسئولان نظام پزشکی و نمایندگان مجلس از محدود بودن پدیده دریافت زیرمیزی به حدود ۷ تا ۸ درصد پزشکان سخن می‌گویند، روایت‌های میدانی بیماران از اتاق عمل‌ها و مطب‌ها تصویری متفاوت ترسیم می‌کند؛ جایی که تعرفه‌های رسمی با واقعیت اقتصادی فاصله‌ای عمیق دارند و محاسبات آماری اغلب بر پایه گزارش‌های رسمی و شکایات ثبت‌شده استوار است، نه تجربه روزمره مردم.

در برابر تمامی آمارها و اعداد و ارقام، سئوال مهم این است که اساسا چرا زیرمیزی به عنوان یک تخلف بزرگ، همچنان باید جریان داشته باشد و اقدام موثری درباره آن انجام نگیرد؟ آیا کاستی های نظام سلامت باید از چیب مردم پرداخت شود؟ آیا این بهانه، راه را برای سرقت از جیب بیماران باز می کند؟ چرا در برابر این تخلف و این گناه و ناهنجاری و خوردن از جیب نیازمندان و بیماران، کاری موثر انجام نمی شود؟

روایت آمارها

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، درباره پدیده زیرمیزی در حوزه سلامت، گفت: زیرمیزی پدیده‌ای است که معمولاً در مواردی رخ می‌دهد که پزشک یا کادر درمانی اقدام پزشکی، کار درمانی یا عمل جراحی خاصی را برای بیمار انجام می‌دهد البته این مسئله به هیچ عنوان به کل جامعه پزشکی تعمیم‌پذیر نیست و تنها بخش کوچکی از پزشکان ممکن است مرتکب چنین تخلفی شوند.

وی افزود: بر اساس آمارهای موجود، بین ۵ تا ۱۵ درصد جامعه پزشکی ممکن است در معرض چنین رفتاری قرار داشته باشند و برآوردها نشان می‌دهد که حدود ۷ درصد پزشکان اقدام به دریافت زیرمیزی می‌کنند.

علیمردانی با اشاره به نتایج بررسی‌های انجام شده، گفت: یکی از دلایل اصلی بروز این پدیده می‌تواند زیاده‌خواهی برخی افراد باشد، اما عوامل دیگری نیز در شکل‌گیری آن نقش دارند که از جمله می‌توان به نامتناسب بودن تعرفه‌های پزشکی و کاهش قدرت خرید بخشی از جامعه پزشکی اشاره کرد.نماینده مردم ابهر، خرمدره و سلطانیه در مجلس دوازدهم، افزود: در دوره‌هایی که تعرفه‌های پزشکی متناسب‌تر بود و قدرت خرید پزشکان در سطح مطلوبی قرار داشت، علی‌رغم اینکه مبالغ دریافتی بسیار کمتر از امروز بود، پدیده زیرمیزی تقریباً وجود نداشت و میزان آن به کمتر از یک درصد می‌رسید.

عضو دیگر کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی اخیراً اعلام کرده که حدود ۷ درصد پزشکان اقدام به دریافت زیرمیزی می‌کنند. این آمار با اظهارات محمد رئیس‌زاده، رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی همخوانی دارد. در این میان دکتر رئیس‌زاده هم تاکید دارد که بیش از ۹۰ درصد پزشکان با شرافت خدمت می‌کنند و تنها ۷ تا ۸ درصد ممکن است درگیر دریافت‌های نامتعارف باشند.

معاون درمان وزارت بهداشت نیز در گفتگوهایی مشابه، درصد پزشکان زیرمیزی‌بگیر را کمتر از ۵ درصد و در برخی رشته‌ها ۵ تا ۷ درصد برآورد کرده و اشاره کرده که ۶۰ تا ۷۰ درصد پزشکان در رشته‌های داخلی فعالیت دارند که اساساً امکان دریافت زیرمیزی در آن‌ها وجود ندارد.

چگونگی محاسبات

اما این ارقام رسمی چگونه به دست می‌آیند؟ محاسبات عمدتاً بر پایه شکایات ثبت‌شده در سامانه ۱۹۰، پرونده‌های ارجاعی به تعزیرات و سازمان نظام پزشکی، و برآوردهای اقتصادی از حجم گردش مالی بخش سلامت انجام می‌گیرد. اما دکتر رئیس زاده درباره شیوه احتساب این موضوع، توضیح می دهد: همکاران بزرگوار ما که مثلاً متخصص اطفال، عفونی یا بیهوشی هستند، ارتباطی با انجام "اینجا پروسیجر" ندارند. پزشکانی که در واقع اقدام انجام می دهند در قبال بیماران، در معرض زیر میزی قرار دارند. اینها ۱۵ درصد از جامعه پزشکی کشور هستند و در موقعیتی قرار دارند که اصطلاحاً می‌توانند به این شکل [زیرمیزی] عمل کنند.

حالا از این ۱۵ درصد، اگر حساب کنیم، نهایتا ۴۰ تا ۵۰ درصد زیر میزی در این عده جریان دارد. حجم عظیمی از همکاران ما در هیئت‌های علمی دانشگاه یا در بخش‌های خصوصی - که فرقی نمی‌کند - با شرافت کامل و با رعایت تمام موازین در حال خدمت هستند. اگر آن را هم در نظر بگیریم، جمعاً چیزی نزدیک به ۷-۸ درصد از جامعه پزشکی ممکن است اهل زیرمیزی باشند. این عدد می‌شود تقریباً یک عدد شاید زیر ۱۳-۱۴ هزار نفر. اگر ۵۰ درصد [از آن ۱۵ درصد] را بگیریم - که باز هم از نظر ما عدد بالایی است - می‌شود کلاً نزدیک به ۷ درصد جامعه پزشکی.

شیوه محاسبات را تغییر دهید

با وجود چنین محاسبات و نتایج رسمی، اما واقعیت های میدانی چیز دیگری را روایت می کنند. البته به نظر می رسد شیوه محاسبه این درصدها باید تغییر کند. باید این محاسبات به این سئوال جواب بدهند که از میان آن دسته از اعضای سیستم سلامت، که امکان زیرمیزی بگیری دارند، چند درصد زیرمیزی دریافت می کنند و چند درصد با همان تعرفه مصوب اقدام می کنند؟ این نکته مهمی است و قطعا تا حدود زیادی روایت ها را تغییر خواهد داد.

در این میان تجربه بیماران اما روایت دیگری دارد. سیاری از بیماران برای عمل‌های جراحی قلب، زنان، ارتوپدی و حتی ساده‌تر، مجبور به پرداخت مبالغی خارج از تعرفه می‌شوند که گاهی برابر یا بیشتر از هزینه بیمارستان است. در یک مورد اخیر در بیمارستان زنانه ای در کرج، برای عمل فیبروم، علاوه بر هزینه های بیمارستان، دویست میلیون تومان توسط پزشک متخصص زیرمیزی گرفته شده است. شما مخاطبان گرامی تابناک، اعم از بیمار، پزشک، خانواده بیمار و ... در این باره چه نظری دارید و تجربه شما در این باره چه می گوید؟