به گزارش سلامت نیوز به نقل از اطلاعات،افزایش مراجعه به روانشناسان و رواج گفتگوهای علنی درباره مشکلات روحی و روانی، از تغییری بزرگ در جامعه ایرانی خبر میدهد.
تا همین چند سال پیش، مراجعه به روانشناس برای بسیاری از افراد با تردید و نگرانی از قضاوت دیگران یا حتی انگ اجتماعی همراه بود و این جمله که «مگر دیوانهام که بروم پیش روانشناس» را زیاد میشنیدیم. اما امروز اوضاع کاملا تغییر کرده است و نهفقط استفاده از خدمات تخصصی مربوط به سلامت روان، تابو نیست، بلکه افراد با اشتراکگذاری روایتهای شخصی خود از جلسات درمان از طریق شبکههای اجتماعی، این رویکرد را تبلیغ هم میکنند.
به گفته روانشناسان، تعداد افرادی که برای دریافت خدمات روانشناختی مراجعه میکنند نسبت به سالهای گذشته افزایش یافته است؛ تغییری که کارشناسان آن را حاصل مجموعهای از عوامل، از افزایش آگاهی عمومی گرفته تا فشارهای اقتصادی و اجتماعی و تغییر نگرش بهویژه در نسل جوان نسبت به سلامت روان
میدانند.
انگزدایی اجتماعی
دکتر کاظم نعمتاللهزاده ماهانی، روانشناس، عضو هیأت علمی دانشگاه و رئیس و عضو هیأت رئیسه سازمان نظام روانشناسی و مشاوره استان کرمان با تائید این که گرایش مردم و تقاضا برای دریافت خدمات روانشناسی و مشاوره رو به افزایش است، درباره دلایل آن میگوید: یک دلیل، افزایش استرس به خاطر شرایط جامعه و افزایش مشکلات روانی و اجتماعی است که افراد با آن مواجه هستند.
در کنار آن، نقش رسانهها و آموزشها در پیدا کردن ذهنیت روانشناسی در افراد جامعه، غیرقابلانکار است. از طرفی، ازدیاد روانشناسان و مراکز ارائه خدمات روانشناسی در سراسر کشور نیز بیتأثیر نبوده است. حدود ۳۰ سال قبل، کل روانشناسان بالینی کشور ۱۷ نفر بودند؛ یعنی بهطور میانگین، هر استان یک نفر روانشناس هم نداشت اما امروزه شرایط کاملا فرق کرده است و جمعیت زیادی از متخصصان را در این حوزه داریم.
وی با اشاره به این که در گذشته، ننگ اجتماعی ناشی از برچسب اختلالات روانی در بیمیلی جامعه برای مراجعه به روانشناس و روانپزشک بیتأثیر نبود، میافزاید: اما در سالهای اخیر، افزایش آگاهی عمومی و فعالیتهای رسانهای و گسترش مراکز آموزش عالی کمک کرده است تا از مراجعه به روانشناس و مشاور، انگزدایی شود.
تنگناهای اقتصادی
شرایط جدیدی که جامعه ایرانی پیدا کرده، راهی جز استفاده از خدمات تخصصی مربوط به سلامت روان برای بسیاری از افراد باقی نگذاشته
است.
نعمتاللهزاده ماهانی، روانشناس و عضو هیأت علمی دانشگاه میگوید: پیچیدگی اجتماع و مسائل متعددی که برای افراد پیش آمده، باعث شده است که مراجعه به روانشناسان و روانپزشکان افزایش پیدا کند؛ به ویژه این که بهواسطه افزایش جمعیت و پدید آمدن مسائل جدید در قشر سالمندان که جمعیت آن هم رو به افزایش است یا مسائلی که خانوادهها در ارتباط با تربیت فرزندان و در روابط زوجین با آن مواجه هستند، وضعیتی رقم خورده که نگرش عمومی مراجعه به روانشناس و مشاوره، همگام با افزایش دانش عمومی نسبت به خدمات روانشناسی، افزایش پیدا
کرده است.
وی ادامه میدهد: اگر امروز افرادی وجود دارند که با وجود نیاز به مداخلات روانی، به روانشناس مراجعه نمیکنند، دلیل آن، مانند چند دهه پیش، انگ اجتماعی نیست، بلکه شاید بخشی از آن به این دلیل باشد که امکانات ارائه سرویس مناسب در جامعه فراهم نیست یا توانایی جامعه برای دریافت خدمات تخصصی سلامت روان، محدود است و شرایط اقتصادی و گران بودن خدمات در این زمینه بیتأثیر نیست.
گذار از سنت به مدرنیته
دکتر زهرا قاسمزاده، جامعهشناس و مدرس دانشگاه نیز ، با تأیید افزایش مراجعه به روانشناس و روانپزشک و مشاور در جامعه ایرانی، آن را نشانه رشد آگاهی و افزایش بلوغ اجتماعی میداند و میگوید: برخلاف گذشته که مراجعه به روانشناس با برچسب دیوانگی همراه بود، امروزه این تفکر که روح و روان ما هم مثل جسممان نیاز به پزشک متخصص دارد، رواج یافته است که ضمن نشان دادن افزایش سواد اجتماعی، از افزایش چالشهای اجتماعی نیز حکایت
دارد.
وی در اینباره به گذار جامعه ایرانی از سنت به مدرنیته اشاره میکند و اظهار میگوید: جامعه ما مثل همه جوامع در حال گذار، مسائل مربوط به خود
را دارد.
در دوران گذار، پیوندهای سنتی گسسته میشود؛ در جوامع سنتی، خانواده و چترهای حمایتی گسترده بود و وقتی کسی با بحرانهایی اعم از عاطفی و مالی مواجه میشد گروهی را در کنار خود داشت که از او حمایت میکردند اما امروز با گذر به جامعه مدرن که یکی از ویژگیهای اساسی آن گسترش فردگرایی است، این چتر حمایتی وجود ندارد، خانوادهها هستهای شده است، خویشان و خانوادهها دور از هم زندگی میکنند و پیوندهای مستحکم سابق گسسته است. همزمان با این اتفاق، سطح تحصیلات و حضور در اجتماع و آگاهی اجتماعی بسیاری از افراد افزایش پیدا کرده
است.
این جامعهشناس ادامه میدهد: در این دنیای رو بهرشد و مدرن، افراد خیلی اوقات در مشکلاتی که دارند احساس تنهایی میکنند، از طرفی چون سطح تحصیلات و آگاهی آنها بالا رفته است، به سلامت روان خود به اندازه جسم توجه دارند.
تراپی و شبکههای اجتماعی
یکی از نشانههای روشن افزایش گرایش مردم ایران به دریافت خدمات مربوط به سلامت روان را میتوان در شبکههای اجتماعی دید.
اگر همین حالا یکی از این شبکهها را باز کنید، با انبوهی از محتواهای متنی و ویدئویی مواجه میشوید که افراد یا از تجربیات خود از مراجعه به روانشناس میگویند یا درباره مسائل این حوزه، اطلاعاتی را بازنشر
میدهند.
قاسمزاده بر تأثیر شبکههای اجتماعی در تغییر گرایش مردم به روانشناس و روانپزشک اذعان دارد و میگوید: در این فضا تجربیات افراد از مراجعات خود برای رواندرمانی را میبینیم یا سخنان متخصصانی را میخوانیم که اهمیت مراجعه به تراپیست را مطرح میکنند و همین موضوع، بسیاری از مخاطبان را ترغیب میکند تا این تجربیات را در زندگی شخصی بهکار
بگیرند.
در همین حال، گاهی اوقات در شبکههای اجتماعی، محتواهایی که آنها را بهعنوان «روانشناسی زرد» میشناسیم نیز بازنشر میشوند که تبلیغ فردگرایی بیش از حد میکنند.
وی میافزاید: جامعه ایران در حال گذار است و با مسائلی مواجه شده که به آن اشاراتی داشتم. فرد چون در این شرایط اجتماعی، فشارهای زیادی را تحمل میکند و باید بار خستگی و فشارهای جامعه در حال گذار را بر دوش بکشد، بنابراین به کلینیکهای خدمات روانشناسی و روانکاوی بهعنوان آخرین پناهگاه در این دنیای نامشخص نگاه
میکند.
قاسم زاده با اشاره به این موضوع که به دلیل حوادث و اتفاقات ملی و بینالمللی بهویژه در یک سال اخیر از جمله دو جنگ که تجربه کردهایم، با مسائل بسیار زیادی مواجه شدهایم، می افزاید: فشارهای مالی و اقتصادی بر افراد هم تشدید شده که خود، منجر به فرسودگی و مشکلات روحی و روانی خواهد شد.
این جامعهشناس توضیح میدهد: وقتی فشارها بر فرد غالب شود، به درون خانواده سرریز میکند و شاهدیم که تعارضاتی درون خانوادهها شکل میگیرد و روابط بین زوجها یا والدین و فرزندان دچار مسأله میشود.
وی تأکید می کند: مسائل مالی، اقتصادی و ساختاری باعث شده است که تقاضا برای استفاده از خدمات روانشناسی و مشاورهای در جامعه افزایش پیدا کند که از این نظر، اتفاق مثبت و خوبی است.
سخن آخر
آنچه از گفتههای کارشناسان برمیآید این است که افزایش مراجعه مردم به روانشناسان را نمیتوان تنها به یک عامل نسبت داد، بلکه تغییر نگرش جامعه به سلامت روان و در عین حال، فشارهای اقتصادی و اجتماعی و بروز مسائل مربوط به جامعه در حال گذار، همگی در این روند نقش داشته
است.
اگرچه هنوز هزینههای درمان و دسترسی به خدمات روانشناختی برای بسیاری از افراد چالشبرانگیز است، اما به نظر میرسد مراجعه به روانشناس، بیش از هر زمان دیگری، از یک موضوع پنهان و تابو به بخشی از مراقبت از سلامت فردی تبدیل
شده است.
این خبر می تواند نویدبخش آینده ای بهتر با سلامت روان بیشتر برای تک تک اعضای جامعه باشد.
نظر شما