به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایران، گرایش برخی والدین به جایگزین کردن مدرسه و آموزش رسمی با سیستمهای آموزشی خانگی یا غیررسمی مانند تحصیل در خانه- آموزش خانگی- چالشهای جدیدی را در نظام تعلیم و تربیت کشور ایجاد کرده است، اما نظام آموزشی کشور با صراحت اعلام کرده، آموزش در مراکز غیرمجاز، جایگزین قانونی مدرسه نیست و تخلف محسوب میشود.
مهدی خُراشادیزاده مدیر کمیسیون اساسنامهها و مقررات تحصیلی شورایعالی آموزش و پرورش درباره ممنوعیت ثبتنام دانشآموزان در تحصیل در خانه میگوید: «بر اساس قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب ۱۳۹۲ مجلس شورای اسلامی، تحصیل حق قانونی هر کودک و نوجوان است و حتی در قانون اساسی نیز به این موضوع اشاره شده است. همچنین در نظام آموزشی کشور و در مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش، تأکید شده در مدارس و مراکزی که با مجوز رسمی آموزش و پرورش فعالیت میکنند و آموزش رسمی جمهوری اسلامی ایران را ارائه میدهند، هیچ شخص، نهاد یا سازمانی حق ندارد مانع تحصیل دانشآموز شود. بنابراین، هیچ مرجعی نمیتواند بدون دلیل قانونی، از ادامه تحصیل یک دانشآموز جلوگیری کند و در صورت چنین اقدامی، امکان پیگیری قانونی و برخورد قضایی با فرد یا افرادی که مانع تحصیل دانشآموزان میشوند، وجود دارد.»
او درباره غیرقانونی بودن ثبتنام دانشآموزان تحصیل در خانه میگوید: «طبق آییننامه اجرایی مدارس که در سال ۱۴۰۰ توسط شورای عالی آموزش و پرورش تصویب شده، فعالیت مراکز آموزشی غیرمجاز که دانشآموزان را از مدرسه جدا کرده و در محیطی دیگر به آنها آموزشهای غیررسمی میدهند، تخلف محسوب شده و با آنها برخورد قانونی خواهد شد. همچنین، طبق قانون، والدین نیز اجازه ندارند مانع از تحصیل رسمی فرزندانشان در مدرسه شوند. بنابراین، اگر خانوادهای تصور کند که میتواند فرزندش را در خانه یا هر گروه آموزشی دیگر خارج از سیستم رسمی آموزش و پرورش (مدرسه)، با عناوینی مثل آموزش در خانه، یا هر نام دیگری آموزش دهد، این کار از نظر قانونی جرم محسوب میشود.» خُراشادیزاده با اشاره به بررسی موارد ثبتنام آموزش در خانه در کمیسیون خاص میگوید: «شورای عالی آموزش و پرورش یک کمیسیون به اسم «کمیسیون خاص» دارد که در سطوح منطقه و استان نیز فعال است. وظیفه اصلی این کمیسیون، رسیدگی به مشکلات تحصیلی دانشآموزان و موارد استثنایی دانشآموزان است و موارد خاصی که در آییننامههای عادی راهکاری برای آنها پیشبینی نشده است باید از طریق این کمیسیونها تعیین تکلیف شود. در حال حاضر، والدین زیادی به مناطق آموزش و پرورش مراجعه و تقاضای تعیین تکلیف ادامه تحصیل فرزندشان که در مراکز غیرمجاز تحصیل کردهاند، در نظام آموزشی رسمی دارند. این خانوادهها در حال حاضر با یک بنبست بزرگ مواجه شدهاند و بر اساس ماده ۵۴ آییننامه اجرایی مدارس مصوب شورای عالی آموزش و پرورش، امکان تعیین پایه ندارند به همین دلیل بر اساس سن متعارف تحصیل باید ادامه تحصیل دهند.»
تعیین پایه تحصیل در خانه ایها ممنوع
او درباره این موضوع که آمار دقیق از والدینی که مانع از تحصیل فرزند خود در مدرسه شدهاند، ثبت شده یا نه میگوید: «در حال حاضر آماری وجود ندارد. چون آمار را باید از مراجع ذیصلاح دریافت کرد ولی هرساله در ایام ثبتنام مدارس با تعدادی از این خانوادهها مواجه هستیم. در ماده ۵۴ آییننامه اجرایی مدارس که مربوط به تعیین پایه است ذکر شده، دانشآموزی که به دلیل دسترسی نداشتن به مدرسه، بیماری، بیسرپرستی، بدسرپرستی و مشکلات حاد خانوادگی نتوانسته به موقع وارد مدرسه شود یا وقفهای در ادامه تحصیل او ایجاد شده، بر اساس سن متعارف مجاز به شرکت در آزمون تعیین پایه و ادامه تحصیل است. همچنین در ماده ۵۵ عنوان شده که هرگونه فعالیت آموزشی و پرورشی از سوی اشخاص حقیقی و حقوقی (مؤسسات، مراکز، نهادها و…) که منجر بهعدم ثبتنام و حضور دانشآموز در مدرسه شود، ممنوع است و با متخلفان برابر قوانین و مقررات، رفتار خواهد شد. علاوه بر این دانشآموزانی که در مراکز غیرمجاز تحصیل کردهاند، تعیین پایه نخواهند شد و ثبتنام و ادامه تحصیل آنان با رعایت حداکثر شرط سنی و بر اساس سوابق و آخرین کارنامه تحصیلی، مجاز خواهد بود.»
او با اشاره به اینکه بر اساس ماده ۵۵ آییننامه اجرایی مدارس، تعیین پایه برای دانشآموزانی که در خانه تحصیل کردهاند، ممنوع است، میگوید: «در تبصره همین ماده تأکید شده، دانشآموزانی که دوران تحصیل خود را در مراکز آموزشی غیرمجاز (مانند آموزش در خانه یا سایر عناوین مشابه) سپری کردهاند و فاقد سابقه تحصیلی در نظام رسمی جمهوری اسلامی ایران هستند، مشمول فرآیند «تعیین پایه» نمیشوند. بر این اساس، این دانشآموزان موظفند فقط بر مبنای شرایط سنی و آخرین مدرک تحصیلی رسمی خود، در پایه متناسب ادامه تحصیل دهند. طبق قانون، این دانشآموز از تحصیل محروم نمیشود.» مدیر کمیسیون اساسنامهها و مقررات تحصیلی درباره این موضوع که ممانعت از تحصیل دانشآموزان در مدارس چه عواقبی دارد، توضیح میدهد:«بر اساس ماده ۴۳ آییننامه اجرایی مدارس، آموزش و تحصیل، حق قانونی کودکان است. مدرسه موظف است نسبت به ثبتنام از کودکان و دانشآموزان لازمالتعلیم برابر مقررات اقدام کند. هر یک از والدین، اولیا یا سرپرستان قانونی دانشآموز و اشخاصی که مسئولیت نگهداری، مراقبت و تربیت او را به عهده دارند، نمیتوانند از ثبتنام دانشآموز امتناع یا به هر نحوی از تحصیل او جلوگیری کنند.»
خُراشادیزاده با اشاره به اینکه مدیر مدرسه باید دانشآموزان منطقه خود را شناسایی و علت عدم ثبتنام آنها را جویا شود، میگوید: «بر اساس ماده ۴۷ آییننامه مذکور، مدیر مدرسه موظف است با رصد ادامه تحصیل دانشآموزان خود در سال بعد یا دوره تحصیلی بعد، کودکان لازمالتعلیم بازمانده از تحصیل را در محدوده جغرافیایی مدرسه خود با استفاده از منابع اطلاعاتی (از جمله سازمان بهزیستی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و…)، شناسایی و مراتب را برای اقدام لازم به اداره آموزش و پرورش گزارش کند.»
برش
ممنوعیت دریافت دیپلم رسمی برای محصلان تحصیل در خانه
او درباره نکات منفی تحصیل در خانه میگوید: «مرکز پژوهشهای وزارت آموزشوپرورش باید با انجام پژوهشی در این زمینه، ابعاد مختلف پدیده تحصیل در خانه و سایر مراکز آموزشی غیرمجاز را بررسی کند تا آمار دقیق و علمی از میزان آسیبهای وارده به دانشآموزان به دست آورد. بسیاری از والدین بدون در نظر گرفتن آینده تحصیلی فرزندشان، فقط بر آموزشهای مقطع ابتدایی تمرکز میکنند و از واقعیتهای تلخ پیشرو غافل میمانند. تصور برخی خانوادهها این است که اگر فرزندشان در سیستم رسمی تحصیل نکند، در نهایت او را برای ادامه تحصیل به دانشگاههای خارج از کشور میفرستند. اما این هشدار باید داده شود که دانشگاههای معتبر بینالمللی نیز دیپلم رسمی و مورد تأیید آموزشوپرورش کشور مبدأ را مطالبه میکنند.» خُراشادیزاده درباره اهمیت مدرک دیپلم کشور مقصد میگوید: «وقتی این دانشآموزان به سن ورود به دانشگاه میرسند، تازه متوجه میشوند که بدون داشتن مدرک رسمی، نه در داخل کشور امکان ادامه تحصیل دارند و نه در خارج از کشور پذیرفته میشوند. اینجاست که پرونده آنها به «کمیسیون خاص» ارجاع میشود.»
مدیر کمیسیون اساسنامهها و مقررات تحصیلی درباره عواقب روحی و روانی تحصیل در خانه نیز توضیح میدهد: «علاوه بر بنبستهای اداری، آسیبهای روانی این فرآیند بسیار جدی است. دانشآموزی که سالهای طلایی عمرش را در مراکز غیرمجاز گذرانده و هزینههای گزافی صرف کرده، ناگهان با حقیقتی مواجه میشود که تمام تلاشهایش را بیاعتبار میبیند. این شوک ناگهانی، ضربه روحی و روانی سنگینی به فرزند وارد میکند که جبران آن بسیار دشوار است. حضور در مدرسه، بستری برای رشد مهارتهای اجتماعی و عاطفی است و فقدان آن میتواند تبعات منفی درازمدتی داشته باشد.»
نظر شما