سلامت نیوز:یک عضو هیئت علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه علوم و تحقیقات با تاکید بر لزوم ارزیابی خطر محصولات GMO، در انتقاد از بی توجهی به کنترل و پیشگیری سرطان در کشور گفت:« هدف کشور ما مدیریت سرطان هست یا نیست؟کسی نمی تواند این بیماری را کتمان کند. آیا ریشه سرطان ها در کشورمان می تواند مواد غذایی باشد؟ کجا این مسئله را به عنوان یک هدف و کنترل و پیشگیری دیده اند؟ اگر این کار را می کردند شاید وضعیت ما از نظر شیوع سرطان ها اینگونه نبود. وقتی بهداشت و درمان را به دست من می دهید و وقتی من بهداشت را رها می کنم و از درمان پول در می آورم وضع ما بهتر از این نمی شود.!»


به گزارش سلامت نیوز دکتر حمید عزت پناه ، عضو هیئت علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه علوم و تحقیقات؛ در همایش ملی ایمنی زیستی و آگاهی عمومی در زمینه دستکاری ژنتیکی که در سازمان حفاظت از محیط زیست برگزار شد؛ درباره اهمیت تجزیه و تحلیل خطر در مواد غذایی گفت:« ما از آن چیزی که می خوریم ساخته می شویم. یک بعد آن بحث جسم است بعد دیگر روح و روان است و رفتارهایی که می کنیم ناشی از مواد غذایی است که می خوریم و بخش سوم که کمتر به آن اهمیت داده شده ژن است . اتفاقاتی که در مواد غذایی می افتد جنبه های مختلفی دارد. ابتدا باید بدانیم ماهیت غذایی که می خوریم چیست ، اصالتا از کجا آمده و ایمنی غذا براساس چه چیزی تایید شده است.»

وی ادامه داد:«عینکی که ما نسبت به محصولات جدید بر چشم های خود می زنیم نمی تواند همان عینکی باشد که در برابر محصولات سنتی مان به چشم می زنیم این اختلاف در سطح جهانی وجود دارد باید بدانیم واقعا آن چیزی که می خوریم طبیعی است؟ آیا فرایندها بر روی آن تاثیر گذاشته اند یا خیر.جنبه های مواد غذایی بسیار متنوع هستند؛ وقتی ما پولی می دهیم و مواد غذایی را می خریم باید نگاه کنیم پول را در برابر چه چیزی داده ایم چقدر هزینه شده و چه جور وابسته شده ایم؟»

دکتر عزت پناه افزود:« زمانی از ایمنی غذایی می توانیم صحبت کنیم که به امنیت غذایی برسیم. حدود دو هفته پیش در کنگره علوم صنایع غذایی اروپا دعوت شدم و جلسه ای داشتیم با همکاران در بحث ایمنی مواد غذایی. همکاران افریقای جنوبی اعلام کردند هنوز امنیت غذایی در کشورمان برقرار نیست پس بر این اساس ایمنی غذایی را نمی توانیم آغاز کنیم.

در جلسه ای در حضور دکتر مرندی در فرهنگستان علوم پزشکی هم این بحث پیش اومد وقتی طرح های بزرگ تغذیه ای مطرح میشد و دوستان می گفتند میلیاردها تومان به بخش تغذیه بدهیم ولی وقتی وارد جزئیات ایمنی غذایی می شدیم می گفتند که ما هنوز غذای کافی نداریم آیا بهتر این نبود که این پول را بدهیم برای تامین مواد غذایی مان آن هم تامین پایدار؟ »

وی با تاکید بر این نکته که مصرف کننده حق دارد بداند چه غذایی می خورد؛گفت:«زمانی می توانیم از حفاظت از مصرف کنندگان صحبت کنیم که ساختارهایمان را تغییر دهیم. یکی از مهمترین آنها اجرای قوانین واقعی مواد غذایی برای حفاظت از مصرف کنندگان است این قوانین بایستی براساس اصول واقعی علمی باشند و باید درگیرتجزیه و تحلیل خطربشویم.این الزامات نباید از استانداردهای جهانی پایین تر باشد اگر در کشورهای افریقایی کدکس یا استانداردهای خاصی را می پذیرند، در اصل می پذیرند. برای هر کشوری نیاز به این است که پژوهش هایی انجام شود و ببینند چه مواد غذایی را دریافت می کنند، چقدر در معرض خطر هستند و میزان و شدت و قرارگیری در معرض خطر را براساس عادات تغذیه ای خودشان تعیین می کنند.»

وی با اشاره به بحث زنجیره تامین ماده غذایی(Food chain)،گفت:« حق دارند کسانی که در (Food chain) هستند در بحث ایمنی غذایی نقش داشته باشند، سازمان های متولی سلامتی هم حق دارند در این زمینه نقش داشته باشند. وزارت بهداشت باید متولی سلامت و  پاسخگویی به سلامت کشور باشد از همه مهمتر در بحث ایمنی مصرف کنندگان هم باید نقش داشته باشد که آنچه مردم می خورند چیست آیا می خواهند محصولات GMO بخورند و در چه حدی با توجه به وسع و توانایی مالی اشان می خواهند مصرف کنند.»

این عضو هیئت علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه علوم و تحقیقات ادامه داد:«زنجیره تامین ماده غذایی پیچیدگی های خودش را دارد یکی از مشکلات کشورهای کمتر توسعه یافته ردیابی مواد غذایی است ما هنوز قادر به ردیابی آنچه می خوریم نیستیم و نمی دانیم این مواد از کجا آمده است؟»

وی با اشاره به لزوم برچسب گذاری مواد غذایی GMO،تاکید کرد:«اگرچه gmo بر روی برچسب ها و لیبل های مواد غذایی ما نیست اما ای کاش یک نهضتی شروع شود که حداقل بر روی مواد غذایی که gmo نیست بنویسند (non gmo) تا مصرف کننده بداند غذایی که می خورد gmo نیست. کسی که به ما ماده ای را می فروشد باید در مقابل آنچه که ادعا می کند به ما تضمین دهد.»

وی ادامه داد:«دیدگاه دنیا درباره مواد غذایی GMO این است که ابتدا مخاطرات آن گفته می شود اگر آنچنان نگران کننده نبود وارد قسمت فایده آن می شوند در واقع نگاه، نگاه پیشگیرانه است.»

دکتر عزت پناه افزود:«اصول احتیاط منطقی، اصل زندگی است. در بسیاری از کشورهایی که بدگمان هستند به تغییراتی که از اقتصاد بزرگ دنیا بخصوص امریکا منتج می شود به همین خاطر به جای اینکه بگویند اتفاقی افتاده و روی آن سرپوش بگذاریم و یا گاهی منفعلانه با آن برخورد کنیم پیش از شروع کار تجزیه و تحلیل خطر را شروع می کنند.اگر وزارت کشاورزی علاقمند به استفاده از کود و سم است و اگر علاقه ای به استفاده از gmo دارد باید مسئولیت آن را به عهده بگیرد.»

وی خاطرنشان کرد:«تعداد زیادی کشور را پیدا می کنیم که برخلاف نام وزارت کشاورزی ما که می گوید مسئولیت تولید برعهده من است و مدیریت خطر به من هیچ ربطی ندارد باید مدیریت خطر را به عهده بگیرند.»

دکتر عزت پناه با اشاره به بروز سرطان ها در کشور،گفت:« هدف کشور ما مدیریت سرطان هست یا نیست؟کسی نمی تواند این بیماری را کتمان کند. آیا ریشه سرطان ها در کشورمان می تواند مواد غذایی باشد؟ کجا این مسئله را به عنوان یک هدف و کنترل و پیشگیری دیده اند؟ اگر این کار را می کردند شاید وضعیت ما از نظر شیوع سرطان ها اینگونه نبود. وقتی بهداشت و درمان را به دست من می دهید و وقتی من بهداشت را رها می کنم و از درمان پول در می آورم وضع ما بهتر از این نمی شود.!»

وی با تاکید بر اینکه هرگز نباید ارزیابی کنندگان ریسک (Risk Assessment ) و مدیریت ریسک(Risk Manager) در یک سازمان واحد ارزیابی و انجام شود؛گفت:« این مسئله در ایران قابل بحث است. وزارت بهداشت هم ارزیابی کننده(assessor) خطر محصولات است و هم مدیریت کننده ریسک بنابراین خیلی راحت می تواند ریسک محصولات را کتمان کند و بگوید خطری در این زمینه وجود ندارد.اتفاقا ریسک هایی که به وزارت کشاورزی مربوط می شود گاهی عیان می شود ولی آیا ریسکی در مجموعه خودش نیست که باید مدیریت کند ولی حق ندارد سنجش( asses ) کند.Risk Manager ها باید در برابر مردم پاسخگو باشند.»

وی گفت:«از آنجایی که در دولت های همه کشورها اختلافاتی وجود دارد در برابر سازمان های دولتی ، سازمان های مردم نهاد مشابهی هستند که دسترسی به اطلاعات دارند و درچنین کنگره هایی سخنرانان متعددی از سوی دولت وNGO ها دعوت می کنند و در نهایت خود مردم هستند که برای زندگی اشان تصمیم می گیرند.»

وی با ذکر مثالی در ادامه گفت:«در سال 2006 در کنگره ای بحث GMO ها مطرح شد. امریکایی ها در این کنگره ادعا می کردند این محصولات خوب است و فرانسوی ها با آن مقابله می کردند. به هرحال آنها مجبور به خرید این مواد غذایی بودند.از همکار فرانسوی ام پرسیدم در برابر محصولات GMO چی کار می کنید؟ گفت ما درباره ریسک این محصولات به مردم اطلاع رسانی می کنیم و بر روی این محصولات برچسب گذاری می کنیم و در نهایت خود مردم تصمیم می گیرند که از این محصولات استفاده کنند یا نه. سال ها بعد به خاطر همین کار بازار GMO از فرانسه جمع شد چون کسی به خاطر منافع مالی از سلامت خودش نمی گذرد.»

وی افزود:« اگر ما درباره GMO صحبت می کنیم و درباره خطر آن صحبت می کنیم باید به گروه های خاص توجه کنیم.یکی از گروه های بسیار مهم بچه ها هستند. کدام یک از ما حاضر است که بر روی سلامت کودکش شرط بندی کند که GMO بخورد تا ببیند بعدها چه می شود؟ ماهیت و ساختار این محصولات باید مشخص شود و باید مشخص شود که وقتی فرآوری می شوند چه تغییراتی در این محصولات بوجود می آید؟»

وی در ادامه گفت:« پروتئین ها در تغییرات مواد غذایی می توانند آلرژن باشند و مشکلات سمی بوجود آورند باید این مسائل بررسی شود. این کار باید قبل از خوردن محصول صورت گیرد.باید محصولات GMO با اطمینان وارد بازار و مصرف شوند نه اینکه این محصولات را چه وارداتی و چه تولید داخلی را ابتدا به سبد غذایی مردم وارد کنیم سپس به مردم بگوییم اگر با مصرف محصولات GMO بیمار شدید باید وزارت بهداشت مسئولیت آن را بپذیرد!»

دکتر عزت پناه با تاکید بر اینکه در ارتباط با انواع مخاطرات سمی و آلرژی زا و نمونه های دیگری از محصولاتی که هنوز نمی دانیم چه اثری دارند باید ارزیابی دقیقی صورت گیرد؛گفت:« حق مصرف کننده، نشانه گذاری محصولات غذایی است. اگر دوستان علاقه ای ندارند که بر روی محصولات GMO اسم آن را درج کنند باید روی محصولاتی که GMO نیستند درج شود (GMO FREE) یا (NON GMO).»

وی با تاکید بر لزوم ارزیابی خطر محصولات GMO در داخل کشور گفت:«دو سازمان European Food Safety Authority”" و "European Food Safety Agency" در امریکا هستند که این سازمان ها ارزیابی خطر محصولات GMO را برای خودشان انجام داده اند ما هم باید ارزیابی خطر محصولات GMO را در کشورمان انجام دهیم چون رفتارهای تغذیه ای ما با آنها فرق می کند پس نمی توانیم بگوییم چون آنها کار ارزیابی GMO ها را انجام داده اند ما هم از آنها رونویسی می کنیم. متاسفانه گاهی سازمان های ما از روی سازمان های امریکا رونویسی شده است. سازمان محیط زیست و سازمان غذا و داروی کشور ما رونویسی از epa (سازمان حفاظت محیط زیست ایالت متحده امریکا) و fda (سازمان غذا و دارو آمریکا)هستند اما آیا مسئولیت هایی که در اینجا اعلام شده است را همه انجام می دهیم؟ »

وی در پایان گفت:«در برابر USDA (وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا) کدام دپارتمان کشاورزی ما دارد بحث های ایمنی مواد غذایی را دنبال می کند؟وقتی چنین چیزی نداریم احتیاط ما باید صدها برابر شود نمی توانیم به همین راحتی وارد این عرصه شویم.»