تغییر کاربری باغ سالاریه قم و اضافه شدن آن به خیابان

‏٤٩‌هزار درخت از بین رفت

۱۳۹۹/۰۵/۱۳ - ۱۲:۵۲ - کد خبر: 297807
‏٤٩‌هزار درخت از بین رفت

سلامت نیوز:‎‏چهل‌وهشت‌هزار و ٩٩٩ درخت مثمری که باغ سالاریه را سبزپوش کرده بودند، دیگر نیستند. ‏این درختان را که بیشتر انار و انجیر بودند، در طول دو دهه گذشته، رفته‌رفته قطع کردند و فقط ١٠٠ تا ‏‏٢٠٠ اصله از آنها باقی مانده است.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه شهروند ،باغ سالاریه یا زنبیل‌آباد، گوشه‌ای از ١٥‌هزار هکتار باغی است که ‏در این سال‌ها در استان قم از بین رفته و اکنون قرار است ٣ تا ٤‌هزار متر از عرصه سالاریه هم ‏با تغییر کاربری به خیابان اضافه شود؛ جوری که انگار هیچ‌وقت در این خاک درختی نروییده بود.سالاریه بزرگ‌ترین باغ مشجر محصور قم بود و دیگر نیست و سال‌هاست که سر اراضی بازمانده که تک ‏و توک درخت در آن باقی مانده درگیری است.

از ٢٧٠هکتار این باغ، پس از فوت مالکش در‌سال ‏‏٥٣، وارث، مالکیت را به جامعه‌الامام صادق(ع) منتقل کرد و در اواخر دهه تقسیماتی در باغ انجام و ‏بخشی از باغ به جامعه‌الزهرا(س) واگذار و در بخشی پارک سالاریه ساخته شد؛ پارک بازی که البته از ‏سال ٧٤ که جامعه‌الزهرا(س) تصمیم به ساخت مدرسه علمیه در آن گرفت و شهرداری و استانداری و ‏کمیسیون ماده ٥ با آن مخالفت کردند، به روی مردم بسته است و درحال حاضر کسی از چند درخت ‏بازمانده آن بهره‌مند نیست‎.

آخرین بار سه‌سال پیش بود که خبر آمد مسئولان دانشگاه امام صادق(ع) برای تأسیس شعبه‌ای از این ‏دانشگاه، قصد دارند درختانش را قطع کنند و باغ را بخشکانند. همان وقت‌ها عبدالرضا شریفی، نماینده ‏دانشگاه امام صادق(ع) خبر را رد کرده گفته بود که خشکیدن درخت‌ها از یک اشتباه آب ‏می‌خورد: «در‌سال ٩٢ کمیسیون ماده ٥ اشتباه محرزی انجام داد و باغات قم را خارج از محدوده اعلام ‏کرد.

این کار به این معناست که این باغات از حق آب، برق، گاز و... محروم هستند... با این مصوبه ‏آبی که از بالادست به سمت جمکران می‌رفت را روی مجموعه باغ سالاریه بستند.» و البته مجید ‏اخوان، عضو شورای شهر هم این حرف‌ها را رد کرده و گفته بود که «مسئولان این دانشگاه به هیچ‌وجه ‏راضی نمی‌شوند که حتی با دریافت زمینی به همان ارزش، این باغ را به شهرداری واگذار کنند تا در ‏اختیار عموم قرار بگیرد.» حالا به نظر می‌رسد همه آنها که تا قبل از این مخالف تغییر کاربری باغ ‏بوده‌اند، در اضافه شدن بخشی از باغ به خیابان همدل‌اند‎.‎


تصمیم به تغییر کاربری در تعطیلی‌های کرونا

از سه روز پیش کارزاری برای نجات باغ سالاریه به راه افتاده که می‌گوید مصوبات و تصمیمات ‏اخیر، حیات زیستی شهر قم و هویت طبیعی و تاریخی آن را به مخاطره انداخته است. شماره ‏امضاکنندگان نزدیک به ٣‌هزار نفر است و آنها در متن نامه‌شان از کتاب تاریخ قم (قرن چهارم هجری ‏قمری)، یاد کرده‌اند که قدمت باغ زنبیل‌آباد را‌ هزار و صد ساله دانسته و یکی از عناصر ماندگار در ‏خاطره جمعی شهروندان قمی و زائران این شهر محسوب می‌شود. محسن هنرور، شهرساز و ‏برگزارکننده این کارزار می‌گوید:

«سال ٧٤ که زمزمه بستن شهربازی سالاریه و ساخت ‏مجتمع مسکونی در آن مطرح بود، همه آمدند پای کار؛ مردم، استاندار، شهردار و نماینده مجلس. پارک ‏بسته شد اما جلوی تعییر کاربری آن را گرفتند اما حالا به نظر می‌رسد همه موافق تغییر کاربری‌اند‎.»به گفته او در نقشه طرح تفصیلی قم محورهای شریانی شهر تعریف شده که بخشی از آن با مرز باغ ‏تلاقی دارد: « ٣ تا ٤‌هزار متر عرصه این باغ زیر این مسیر می‌رود.

شهرداری می‌خواهد پول ‏مساحتی را که در این مسیر می‌رود به جامعه‌الزهرا(س) پرداخت نکند و از آن طرف جامعه‌الزهرا(س) برای ‏اینکه یک امتیاز بگیرد، درخواست داده که این مسیر را واگذار می‌کند به شهرداری و در قبال آن ‏شهرداری باید با درخواست تغییر کاربری مابقی زمین موافقت کند.» امسال باران خوبی در قم بارید و ‏درختان بازمانده داشتند سبز می‌شدند اما در بحبوحه کرونا در تعطیلی فروردین ماه جلسه کمیسیون ماده ٥ ‏تشکیل دادند و با درخواست تغییر کاربری موافقت شد.

حالا همه درختان باغ خشکیده‌اند و ١٠٠ تا ‏‏٢٠٠ اصله مانده. «در‌سال ٩٧ هم تعداد زیادی از آنها را قطع کردند و این ٤٩‌هزار درختی که در این ‏سال‌ها از بین بردند هم بالای ٢٠‌سال داشتند. الان چیزی از باغ نمانده اما کاربری زمین باغ است و ‏مشکل همینجاست. حالا درخواست جامعه‌الزهرا(س) ٣٤‌هزار متر تغییر کاربری است به مسکونی و تجاری ‏و یک مسجد کوچک‎.»


قانونِ فراموش‌شده

مسئولان شهری درحالی با تغییر کاربری باغ سالاریه موافقت کرده‌اند که قانون حرف دیگری دارد؛ مثل ‏قانون حفظ و گسترش فضای سبز که هم قطع هر نوع درخت را ممنوع کرده و می‌گوید: «شهرداری و ‏متقاضی تحت هیچ شرایط قبل از دریافت مجوز لازم، مجاز به قطع درخت یا سربرداری یا جابه‌جایی آن ‏نخواهند بود.» یا این بخش قانون:

«مالکان باغات و محل‌هایی که به صورت باغ شناخته می‌شوند ‏مکلف‌اند به ازای درخت‌هایی که اجازه قطع آنها از سوی شهرداری صادر می‌شود به تعداد معادل دو برابر ‏محیط بن درختان قطع شده در همان محل یا هر محلی که شهرداری تعیین خواهد کرد درخت با محیط ‏بن حداقل ١٠سانتی‌متر بر طبق ضوابط و دستورالعمل‌های موجود در فصل مناسب غرس کنند.»

اگر ‏این‌طور بود باید مساحتی بزرگ‌تر از باغ سالاریه درختکاری می‌شد که نشد. ماده ۶ این قانون هم می‌گوید ‏درصورتی كه شخص یا اشخاص موجبات اتلاف و امحای درختان موضوع قانون را فراهم آورند ‏شهرداری موظف است نسبت به تعقیب جزایی و اخذ جریمه از طریق مراجع قضائی و پیگیری جبران ‏خسارت وارده اقدام کند. اما این پیگیری قضائی هم اتفاق نیفتاده است. علاوه بر این، درحالی ‌که رأی ‏کمیسیون ماده ١٢ قانون زمین شهری، زمین را باغ معرفی کرده، معلوم نیست به استناد کدام مصوبه ‏کمیسیون ماده ٧، بیش از ٤٩‌هزار اصله درخت این باغ در طی سالیان مختلف قطع شده‌اند. موارد ‏قانونی شبیه این‌که نادیده گرفته شده‌اند، کم نیستند‎.‎


مردم می‌خواهند باغ برگردد

سالارآباد باغی خشکیده است اما اهالی قم با تغییر کاربری آن مخالف‌اند و باغ را که «در حیات ‏اجتماعی و زیستی» آنها نقش داشته، زنده می‌خواهند. آنها سه‌روز پیش کارزاری به راه انداختند و حالا ‏امضای سه‌هزار نفر پای این متن این کارزار نشسته است: «ما جمعی از شهروندان، متخصصان و ‏دغدغه‌مندان هویت تاریخی شهر ضمن ابراز نگرانی عمیق از پیامدهای جبران‌ناپذیر تصمیمات اخیر، ‏خواهشمندیم با توجه به فوریت و حساسیت موضوع نسبت به تجدیدنظر در امر فوق ‏دستورات لازم را صادر فرمایید.»

در این نامه به قانون جلوگیری از خردشدن اراضی زراعی، قانون ‏حفظ و گسترش فضای سبز، قانون منع فروش و واگذاری اراضی با کاربری غیرمسکونی، بند ۶ ‏مصوبه شورای‌عالی شهرسازی و معماری مورخ ١٠/٠٨/١٣٧٨ و مصوبه همان مرجع پیرامون ‏مغایرت‌‌های اساسی اشاره و تأکید شده که افراز و تغییر کاربری باغات ممنوع است: «تخریب باغات به ‏بهانه احداث محورهای شریانی نه‌تنها موجب رواج خودرومداری و تشویق شهروندان به استفاده از ‏خودروی شخصی خواهد شد که در تناقض با سبک زندگی اسلامی- ایرانی است، بلکه تغییر کاربری ‏آنها به مجتمع‌‌های مسکونی و تجاری در بر این محورها، موجب نقض غرض و ایجاد ترافیک خواهد ‏شد‎.»

مسئول کارزار می‌‌گوید بعد از این، با اهدای نهال، کارزاری برای احیای باغ سالاریه راه‌اندازی ‏خواهد شد. آنها این نامه را به رئیس شورای‌عالی شهرسازی و معماری ایران و نمایندگان قم در مجلس، ‏مدیرکل دادگستری استان، رئیس شورای شهر، شهردار، مدیرکل راه‌وشهرسازی، رئیس جهاد کشاورزی ‏و همین‌طور مدیرکل محیط‌زیست استان رونوشت کرده‌اند و امیدوارند تغییری در تصمیمات مدیران ‏شهری رخ بدهد‎.‎


یک تکه از خیابان همه باغ نیست

محمد آتش‌زر، عضو شورای‌عالی و عضو شورای شهر قم معتقد است اینکه گوشه‌ای از ‏باغ به خیابان اضافه شود، به معنای تغییر کاربری نیست. او که رئیس پیشین شورای شهر قم هم بوده، می‌گوید: «ادامه خیابان فردوسی باید تکمیل شود و مستلزم عقب‌نشینی بخشی از باغ ‏سالاریه است که به صورت جامعه‌الزهرا(س) درآمده است.

شهرداری توان پرداخت این هزینه سنگین را به ‏جامعه‌الزهرا(س) ندارد و پیشنهاد شده حاشیه، نه کل باغ به خیابان اضافه شود. حاشیه‌ای به عمق کم تغییر ‏کاربری پیدا می‌کند تا میزان عقب‌نشینی جبران شود. آنچه عقب‌نشینی می‌کند، باغ نیست که تغییر ‏کاربری محسوب شود. این می‌تواند بسیار به محیط‌زیست کمک کند. وقتی خیابان کامل شود، ماشین‌ها ‏دسترسی بیشتری پیدا می‌کنند و به نفع شهر است.» او البته تکمیل فضای سبز شهر را هم جبران ‏تخریب‌های گذشته می‌داند: «حدودا ١٢‌هزار هکتار مساحت شهر است و بیش از ٥٠‌درصد این شهر ‏زمانی باغ بوده است.

شهرداری در پی این است که به جای باغاتی که در طی سالیان‌‌سال و به هر دلیلی ‏تغییر کاربری پیدا کرده، فضای سبز ایجاد کند. در چندین دوره شورا هزاران هکتار فضای سبز ایجاد ‏شده تا جایگزین آن از بین رفته‌ها باشد و الان در محور بلوار آیت‌الله بروجردی هم ٤٠٠ هکتار درخت ‏کاشته شده است.»

‏ حسن طلایی، عضو شورای اسلامی شهر قم ازجمله کسانی است که مخالف هرگونه ساخت‌وساز در ‏باغ سالاریه است و می‌گوید ماجرای طرح تفصیلی یا بی‌توجهی به کمیسیون ماده ۵ مطرح نبوده است؛ ‏بلکه قرار بوده خیابان‌های نازنین و یاسمن تعریض شوند: «بحث تغییر کاربری در این محدوده امکان‌‏پذیر نیست.

این مناطق ثبت شده‌اند و نه در این شورا و نه در شوراهای گذشته اجازه از بین‌بردن زمین‌‏های داده نشده است.» او همچنین می‌گوید بارها از سوی شورای شهر نمایندگانی به ‏دانشگاه امام صادق(ع) رفته‌اند تا آنها را راضی کنند تا این ملک که باغ است و ارزشش برای مردم و شهر ‏بسیار زیاد؛ با زمین‌هایی در خیابان پیامبر‌اعظم(ص) تهاتر کنند اما این دانشگاه رضایت نمی‌دهد:

«ما ‏بهترین‌ زمین‌ها در این خیابان را پیشنهاد کردیم و اصلا قرار نبود و نیست که ملکی را ارزان از این ‏دانشگاه یا جامعه‌الزهرا(س) بخریم. گفتیم قیمت‌گذاری کنید و براساس قیمت واقعی این اتفاق بیفتد اما ‏رضایت نمی‌دهند.»

طلایی می‌گوید این باغ از باغ‌های مهم شهر قم است که در آب و هوا و محیط‌زیست ‏این شهر تأثیر زیادی دارد و هرچند کارهای فرهنگی و ساخت مجتمع و دانشگاه مهم است اما نباید باعث ‏تخریب املاک شهری و باغ‌های موجود شود. «هربار که باغ‌های این منطقه آبیاری نشدند، به هر دلیلی ‏شهرداری به آنجا رفته و آبیاری کرده و عزم ما برای حفظ این باغ بسیار زیاد است و فقط امیدواریم ‏درنهایت مالک راضی به تهاتر این ملک و برگرداندن این باغ به مردم شهر باشد.»‏

نظر خود را بنویسید
(ضروری)
(ضروری)
CAPTCHA Imagereload
7.34825s, 19q