به گزارش سلامت نیوز به نقل از health، عفونت ناف معمولاً مشکل ساده‌ای است که با مصرف آنتی‌بیوتیک یا داروی ضد قارچ قابل درمان است، اما در صورت بی‌توجهی می‌تواند به عوارض جدی منجر شود. در مواردی نادر، عفونت درمان‌نشده ممکن است به سپسیس (عفونت خونی) تبدیل شده و حتی مرگبار شود، به‌ویژه در نوزادان تازه‌متولدشده. زیرا عفونت اطراف بند ناف آن‌ها ممکن است سریع پیشرفت کند.
اگر پوست اطراف بند ناف نوزاد قرمز یا متورم شده، چرک یا ترشح بدبو دارد، یا نوزاد بی‌حال است و خوب شیر نمی‌خورد، فوراً برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید. تب ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر در نوزاد زیر سه ماه نیز به ارزیابی فوری نیاز دارد.
علائم عفونت ناف
علائم بسته به علت و شدت مشکل متفاوت‌اند، اما ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- قرمزی یا تغییر رنگ پوست اطراف ناف
- درد یا حساسیت به لمس
- تورم یا گرمی موضع
- خارش و سوزش
- پوسته‌پوسته شدن پوست
- خروج ترشح، چرک یا ایجاد پوسته ناشی از خشک‌شدن ترشحات
- بوی ناخوشایند، به‌خصوص همراه با درد یا ترشح
همه قرمزی‌ها یا بوهای ناف به معنی عفونت نیستند. تحریک پوستی، حساسیت به محصولات یا پیرسینگ، تجمع رطوبت و بعضی کیست‌ها نیز ممکن است علائم مشابهی ایجاد کنند. اگر درد، ترشح، تورم یا قرمزی ادامه‌دار دارید، برای تشخیص با پزشک مشورت کنید.
در صورت گسترش سریع قرمزی، درد شدید، تب یا بدحالی، ارزیابی فوری لازم است.
عفونت ناف می‌تواند باعث سپسیس شود؟
به‌ندرت، یک عفونت شدید ناف می‌تواند به سپسیس منجر شود؛ به‌خصوص اگر درمان آن به تأخیر بیفتد یا فرد آسیب‌پذیر باشد.
سپسیس واکنش خطرناک بدن به عفونت است که می‌تواند به آسیب اندام‌ها منجر شود. گاهی در زبان عمومی به آن «عفونت خونی» می‌گویند، اما سپسیس دقیقاً همان وجود میکروب در خون نیست و ممکن است بدون اثبات عفونت در جریان خون هم رخ دهد.
علائم هشداردهنده سپسیس
اگر فردی با عفونت احتمالی ناف دچار یک یا چند مورد زیر شود، باید فوراً به اورژانس مراجعه کند:
- گیجی یا تغییر وضعیت ذهنی
- تنگی نفس یا تنفس سریع
- تپش قلب شدید یا احساس غش
- تب، لرز یا احساس سرمای شدید
- درد یا ناراحتی شدید
- پوست سرد، رنگ‌پریده، مرطوب یا عرق‌کرده
- کاهش قابل‌توجه ادرار یا بدحالی شدید
وجود این علائم به‌تنهایی تشخیص سپسیس را قطعی نمی‌کند، اما می‌تواند نشانه یک مشکل جدی باشد. برای مراجعه منتظر ظاهرشدن همه علائم نمانید؛ سپسیس همیشه با تب همراه نیست.
عفونت ناف در نوزادان یا اومفالیت چیست؟
اومفالیت نوزادان عفونت باکتریایی باقیمانده بند ناف و بافت‌های اطراف آن است. این عفونت اگر به‌موقع درمان نشود، ممکن است سریع گسترش پیدا کند و خطرناک باشد.
علت عفونت بند ناف نوزاد
باکتری‌ها ممکن است هنگام زایمان یا پس از آن به ناحیه بند ناف وارد شوند. آلودگی بند ناف، شرایط غیربهداشتی هنگام زایمان یا مراقبت نادرست از آن می‌توانند خطر را افزایش دهند.
علائم عفونت ناف نوزاد
به این نشانه‌ها توجه کنید:
- قرمزی یا تغییر رنگ پوست طراف پایه بند ناف
- تورم، سفتی یا حساسیت ناحیه
- ترشح چرکی، زردرنگ یا بدبو
- گریه یا ناراحتی نوزاد هنگام لمس ناحیه
- تب، بی‌حالی یا خواب‌آلودگی غیرمعمول
- خوب شیرنخوردن یا استفراغ
در نوزاد ممکن است عفونت جدی بدون تب نیز وجود داشته باشد. اگر قرمزی اطراف ناف، چرک یا بدحالی مشاهده می‌کنید، منتظر تب نمانید و فوراً نوزاد را برای معاینه ببرید.
خون‌ریزی ناف نوزاد همیشه نشانه عفونت است؟
خیر. پس از افتادن بند ناف، دیدن چند قطره خون یا کمی رطوبت می‌تواند در روند طبیعی ترمیم رخ دهد و به‌تنهایی به معنی عفونت نیست.
اما اگر خون‌ریزی ادامه دارد، بیشتر از چند قطره است یا همراه با قرمزی اطراف ناف، ترشح چرکی یا بدحالی نوزاد دیده می‌شود، باید ارزیابی پزشکی انجام شود.
درمان عفونت ناف نوزاد
نوزاد مشکوک به اومفالیت به معاینه فوری نیاز دارد. پزشک بر اساس وضعیت نوزاد درمان را تعیین می‌کند. بسیاری از نوزادان مبتلا برای دریافت آنتی‌بیوتیک وریدی و پایش در بیمارستان بستری می‌شوند.
از مالیدن دارو، پماد، الکل یا مواد خانگی به بند ناف نوزاد بدون توصیه پزشک خودداری کنید.
عفونت باکتریایی ناف در بزرگسالان
باکتری‌ها به‌طور طبیعی روی پوست زندگی می‌کنند، اما گاهی با ورود به پوست آسیب‌دیده یا ایجاد شرایط مناسب، باعث عفونت می‌شوند.
علت عفونت باکتریایی ناف
عوامل احتمالی عبارت‌اند از:
- آسیب یا خراش پوست ناف
- جراحی در ناحیه شکم
- سوراخ‌کردن ناف یا پیرسینگ
- تجمع رطوبت و آلودگی
- وجود کیست یا آبسه در ناحیه
علائم عفونت باکتریایی ناف
عفونت باکتریایی ممکن است باعث قرمزی، گرمی، تورم، درد و ترشح چرکی شود. اگر قرمزی در حال گسترش است یا تب و بدحالی دارید، همان روز برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید؛ علائم شدید به مراجعه اورژانسی نیاز دارند.
درمان عفونت باکتریایی ناف
پزشک بر اساس معاینه ممکن است آنتی‌بیوتیک موضعی یا خوراکی تجویز کند. در عفونت شدید، درمان بیمارستانی یا داروی وریدی لازم می‌شود. اگر آبسه ایجاد شده باشد، گاهی تخلیه توسط پزشک نیز ضروری است.
آنتی‌بیوتیک را بدون تشخیص و تجویز مناسب مصرف نکنید و از فشار دادن یا تخلیه خودسرانه محل بپرهیزید.
عفونت قارچی ناف؛ علت، علائم و درمان
عفونت قارچی ناف معمولاً سطحی است و اغلب با قارچی به نام کاندیدا ارتباط دارد. محیط گرم و مرطوب داخل ناف می‌تواند شرایط رشد این قارچ را فراهم کند. بعضی دیگر از عفونت‌های قارچی پوست، از جمله تینه‌آ، نیز ممکن است ناحیه اطراف ناف را درگیر کنند.
این مشکل ممکن است در افرادی که رطوبت در چین‌های پوستی آن‌ها باقی می‌ماند، افراد مبتلا به دیابت یا کسانی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند، بیشتر دیده شود.
علائم عفونت قارچی ناف
نشانه‌های احتمالی عبارت‌اند از:
- خارش یا سوزش
- قرمزی پوست
- پوسته‌پوسته شدن یا رطوبت ناحیه
- لکه‌ها یا برجستگی‌های کوچک اطراف محل درگیر
- گاهی ترشح سفیدرنگ
ترشح چرکی بیشتر شک به عفونت باکتریایی را مطرح می‌کند، اما علائم می‌توانند هم‌پوشانی داشته باشند و ظاهر ضایعه به‌تنهایی تشخیص قطعی نیست.
عفونت قارچی سطحی ناف در بیشتر افراد خطرناک نیست. گسترش شدید قارچ غیرمعمول است، اما افراد با ضعف قابل‌توجه سیستم ایمنی باید علائم خود را جدی بگیرند و از پزشک راهنمایی بخواهند.
درمان عفونت قارچی ناف
درمان معمولاً شامل تمیز و خشک نگه‌داشتن ناحیه و استفاده از داروی ضدقارچ موضعی طبق توصیه پزشک است. در برخی شرایط ممکن است داروی خوراکی نیز لازم شود.
کیست کنار ناف و تفاوت آن با عفونت ناف
گاهی یک برآمدگی نزدیک ناف به دلیل کیست اپیدرموئید ایجاد می‌شود؛ این کیست‌ها در زبان عمومی گاهی «کیست چربی» یا «کیست سباسه» نامیده می‌شوند. کیست معمولاً خوش‌خیم است، اما ممکن است ملتهب یا عفونی شود.
علائم کیست ملتهب یا عفونی
- برآمدگی کوچک زیر پوست
- قرمزی و تورم
- حساسیت یا درد
- گاهی خروج ماده غلیظ خاکستری‌رنگ یا بدبو
خروج ماده بدبو همیشه به معنی عفونت باکتریایی نیست؛ پزشک باید ناحیه را بررسی کند. بسته به وضعیت، ممکن است تخلیه یا خارج‌کردن کیست لازم باشد. کیست را در خانه فشار ندهید یا سوراخ نکنید.
ترشح مداوم یا تکرارشونده ناف، به‌ندرت می‌تواند علت دیگری مانند یک مسیر یا باقیمانده مادرزادی داشته باشد و ممکن است به بررسی یا تصویربرداری نیاز پیدا کند.
درمان عفونت ناف چگونه انجام می‌شود؟
درمان به علت مشکل بستگی دارد؛ بنابراین یک دارو برای همه انواع عفونت ناف مناسب نیست.
| علت احتمالی | درمانی که پزشک ممکن است پیشنهاد کند |
| عفونت باکتریایی | آنتی‌بیوتیک موضعی، خوراکی یا در موارد شدید وریدی |
| عفونت قارچی | داروی ضدقارچ، معمولاً موضعی، و خشک نگه‌داشتن ناحیه |
| آبسه یا کیست | بررسی و در صورت لزوم تخلیه یا خارج‌کردن توسط پزشک |
| اومفالیت نوزاد | ارزیابی فوری؛ اغلب آنتی‌بیوتیک وریدی و مراقبت بیمارستانی |
پزشک ممکن است برای تشخیص، ناف را معاینه کند و در صورت نیاز از ترشحات نمونه بگیرد یا بررسی‌های دیگری درخواست کند.
چگونه از عفونت ناف پیشگیری کنیم؟
برای مراقبت معمول از ناف در کودکان بزرگ‌تر و بزرگسالان:
- هنگام شست‌وشو، ناف را به‌آرامی تمیز و سپس خشک کنید.
- از کندن پوست یا فروکردن وسایل در عمق ناف خودداری کنید.
- اگر پیرسینگ دارید، مراقبت بهداشتی محل را رعایت کنید و در صورت درد، ترشح یا قرمزی در حال گسترش به پزشک مراجعه کنید.
- اگر دیابت دارید، کنترل آن و توجه به عفونت‌های پوستی اهمیت دارد.
- برای مشکلات مکرر یا ترشح ادامه‌دار، فقط به تمیزکردن اکتفا نکنید و معاینه شوید.
مراقبت از بند ناف نوزاد
بند ناف نوزاد را تمیز و خشک نگه دارید و اجازه دهید طبق روند طبیعی جدا شود. از کشیدن آن یا استفاده از مواد و داروهای خانگی بدون توصیه پزشک خودداری کنید. در صورت مشاهده علائم عفونت، مراقبت خانگی را جایگزین مراجعه نکنید.
چه زمانی برای عفونت ناف به پزشک یا اورژانس مراجعه کنیم؟
در نوزادان
در صورت مشاهده قرمزی یا تورم پوست اطراف بند ناف، چرک، ترشح بدبو یا حساسیت ناحیه، فوراً با پزشک تماس بگیرید یا به مرکز درمانی مراجعه کنید.
اگر نوزاد بی‌حال است، خوب شیر نمی‌خورد، مشکل تنفس دارد یا تب ۳۸ درجه یا بالاتر در سن زیر سه ماه دارد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در بزرگسالان و کودکان بزرگ‌تر
در صورت درد، تورم، ترشح چرکی یا قرمزی رو به گسترش، در همان روز ارزیابی پزشکی بگیرید. در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، مراجعه اورژانسی لازم است:
- گیجی یا کاهش هوشیاری
- تنگی نفس یا تنفس بسیار سریع
- درد شدید یا بدحالی قابل‌توجه
- تب یا لرز همراه با وضعیت عمومی نامناسب
- احساس غش یا تپش قلب شدید
- کاهش واضح ادرار
اگر فرد سیستم ایمنی ضعیفی دارد یا به دیابت مبتلاست، بهتر است در مراجعه برای علائم عفونت تأخیر نکند.
سؤالات متداول درباره عفونت ناف
عفونت ناف می‌تواند مرگبار باشد؟
در بیشتر موارد، عفونت ناف با درمان مناسب کنترل می‌شود. اما در موارد نادر، عفونت شدید می‌تواند به سپسیس و عوارض مرگبار منجر شود. این نگرانی به‌ویژه در نوزادان اهمیت دارد.
بوی بد ناف همیشه نشانه عفونت است؟
خیر. بوی ناف ممکن است به علت تجمع رطوبت، عرق یا آلودگی هم ایجاد شود. بااین‌حال، بوی بد همراه با درد، قرمزی، تورم یا ترشح باید بررسی شود.
برای عفونت ناف همیشه آنتی‌بیوتیک لازم است؟
خیر. آنتی‌بیوتیک برای عفونت‌های باکتریایی به کار می‌رود و عفونت قارچی به درمان متفاوتی نیاز دارد. بعضی مشکلات ناف نیز اصلاً عفونی نیستند.
کمی خون پس از افتادن بند ناف نوزاد طبیعی است؟
چند قطره خون ممکن است طبیعی باشد؛ اما خون‌ریزی ادامه‌دار یا خون‌ریزی همراه با قرمزی اطراف ناف، چرک یا بدحالی نوزاد نیاز به بررسی پزشکی دارد.
عفونت ناف می‌تواند باکتریایی یا قارچی باشد و گاهی علائمی مانند درد، قرمزی، خارش و ترشح ایجاد کند. بیشتر موارد با تشخیص و درمان مناسب قابل‌کنترل هستند، اما قرمزی منتشرشونده، درد شدید، تب و بدحالی را نباید نادیده گرفت.
در نوزادان، احتمال پیشرفت سریع عفونت بند ناف وجود دارد؛ بنابراین مشاهده علائم مشکوک نیازمند ارزیابی فوری است.
نظر شما