به گزارش سلامت نیوز به نقل از clevelandclinic، در سالهای اخیر، آگاهی دربارهی ADHD (اختلال کمتوجهی/بیشفعالی) و اوتیسم (اختلال طیف اوتیسم) افزایش زیادی پیدا کرده است. همزمان با رشد اطلاعات و شبکههای اجتماعی، بسیاری از افراد درباره این دو وضعیت بیشتر میشنوند و حتی آنها را در کنار هم مطرح میکنند.
با این حال، این دو اختلال یکسان نیستند.
ADHD و اوتیسم چه هستند؟
هر دو، اختلالات رشدی عصبی (Neurodevelopmental Disorders) هستند؛ یعنی نحوه رشد و عملکرد مغز در این افراد با افراد نوروتیپیک (عادی از نظر عصبی) متفاوت است.
اما این تفاوتها در هر فرد میتواند شکل خاص خودش را داشته باشد؛ به همین دلیل شدت و اثر این شرایط در زندگی روزمره افراد بسیار متغیر است.
چرا این دو اختلال زیاد با هم اشتباه گرفته میشوند؟
تا سال ۲۰۱۳، در راهنمای تشخیصی اختلالات روانی (DSM)، امکان تشخیص همزمان ADHD و اوتیسم وجود نداشت. پزشکان مجبور بودند یکی را انتخاب کنند.
اما با تغییر این معیارها، امکان تشخیص همزمان (Dual Diagnosis) فراهم شد و مشخص شد که این دو اختلال بسیار بیشتر از آنچه فکر میشد با هم همپوشانی دارند.
آمارها نشان میدهد:
- حدود ۵۰٪ تا ۷۰٪ افراد اوتیستیک، ADHD هم دارند
- اما بیشتر افراد مبتلا به ADHD اوتیستیک نیستند
شباهتهای ADHD و اوتیسم
این دو وضعیت میتوانند در برخی ویژگیها شبیه باشند، از جمله:
- مشکلات تمرکز
- دشواری در تعامل اجتماعی
- مشکلات رفتاری
- دشواری در تنظیم هیجانات
- تفاوت در پردازش حسی (صدا، نور، لمس و…)
- بیشتمرکزی (Hyperfocus)
- رفتارهای تکراری یا خودتنظیمی (Stimming)
- مشکلات عملکرد اجرایی (Executive Dysfunction)
- نیاز به پنهان کردن رفتارها در جمع (Masking)
تفاوتهای مهم ADHD و اوتیسم
با وجود شباهتها، تفاوتهای کلیدی وجود دارد:
فرد مبتلا به ADHD معمولاً:
- به دنبال تجربههای جدید است
- بیقرار و پرتحرک است
- به راحتی حواسش پرت میشود
- ممکن است به دلیل بیتوجهی، نشانههای اجتماعی را از دست بدهد
در مقابل، فرد مبتلا به اوتیسم معمولاً:
- به روتین و ثبات علاقه بیشتری دارد
- رفتارهای تکراری برای آرامش انجام میدهد
- درک نشانههای اجتماعی برایش دشوارتر است
- ممکن است بسیار دقیق، جزئینگر یا حتی انعطافناپذیر باشد
آیا علت مشترکی دارند؟
پژوهشها نشان میدهند که ADHD و اوتیسم ممکن است:
- زمینه ژنتیکی مشترک داشته باشند
- تا حدی همپوشانی زیستی و ژنتیکی داشته باشند
- تحت تأثیر عوامل محیطی در دوران بارداری یا رشد اولیه قرار بگیرند (مثل زایمان زودرس یا برخی سموم)
تفاوت در درمان
هیچکدام از این دو وضعیت «قابل درمان کامل» نیستند، زیرا بیماری به معنای سنتی محسوب نمیشوند؛ بلکه تفاوت در عملکرد مغز هستند.
هدف درمان: بهبود کیفیت زندگی، نه درمان کامل
در ADHD:
- داروها برای بهبود تمرکز
- رواندرمانی (مثل CBT)
- آموزش مهارتهای مقابلهای
در اوتیسم:
- برنامه درمانی بر اساس میزان نیاز حمایتی (سطح ۱ تا ۳)
- آموزشهای رفتاری و مهارتهای زندگی
- مداخلات زودهنگام برای بهبود عملکرد اجتماعی و روزمره
ADHD و اوتیسم دو اختلال جداگانه هستند، اما به دلیل شباهتهای رفتاری و زمینههای زیستی مشترک، اغلب با هم اشتباه گرفته میشوند. با این حال، تحقیقات نشان میدهد که همزمانی این دو بسیار رایج است.
تشخیص دقیق نیاز به بررسی تخصصی دارد و هدف اصلی در هر دو مورد، کمک به فرد برای داشتن زندگی بهتر و سازگارتر با نیازهای خودش است.
نظر شما