به گزارش سلامت نیوز به نقل از خراسان، با غیرحضوری شدن مدارس و انتقال فضای آموزشی کودکان و نوجوانان از کلاس درس حضوری به فضای مجازی، بسیاری از والدین به خصوص مادران در این مدت با دغدغههای بسیاری رو به رو بودهاند.
بار مسئولیت درس و مشق فرزندان از یک سو و مدیریت فضای مجازی برای استفاده تحصیلی و آموزشی به نحوی که نوجوانان و خانوادهها از مخاطرات آن کمترین آسیب را ببینند، شرایط برقراری کلاس آنلاین در خانه را برای بعضی از خانوادهها به یک چالش جدی تبدیل کرد. دکتر الناز علوی، روان شناس بالینی با حضور خانوادهها و فرزندان به سوالات و دغدغههای آنها پاسخ داد. خلاصهای از این نشست صمیمی را در ادامه میخوانید.
گوشی، ابزار آموزشی فرزند نه وسیله شخصی
خانم دکتر علوی در ابتدا با اشاره به زمان بیماری کرونا به عنوان آغاز آموزش مجازی برای کودکان و نوجوانان، تاکید کرد: « اگر چه از آن زمان گوشی هوشمند به بخشی از ابزار تحصیل تبدیل شد، اما نکته مهم این است که از همان ابتدا، این وسیله باید بهعنوان «ابزار آموزشی» به نوجوان معرفی شود، نه یک دارایی کاملاً شخصی. این نگاه به والدین کمک میکند تا بدون تنش، قوانین استفاده را تعیین کنند. تعیین زمان استفاده از گوشی، نوع دسترسی و امکان نظارت، بهتر است قبل از در اختیار گذاشتن گوشی مشخص شود چون بعد از اینکه نوجوان به نوع نادرست استفاده از گوشی و فضای مجازی، عادت کرد، طبیعتا ایجاد یا تغییر قوانین با مقاومت بیشتری همراه است.»
نظارت، مراقبت است نه بیاعتمادی
این روان شناس یکی از چالشهای اصلی خانوادهها در این روزها را تعارض میان حفظ حریم خصوصی نوجوان و نظارت مستقیم بر نحوه استفاده از فضای مجازی نام برد: «واقعیت این است که در سنین نوجوانی، نظارت پدر و مادر یک ضرورت تربیتی است. این نظارت باید شفاف و همراه با توضیح باشد، یعنی نوجوان باید بداند که بررسی فعالیتهایش بهدلیل مراقبت از اوست، نه بیاعتمادی. این نظارت شامل آگاهی از ارتباطات آنلاین، سایتهای مورد بازدید و مدتزمان استفاده از اینترنت است. همچنین آگاهی از اینکه فرزند نوجوان شما «با چه کسی در ارتباط است، کجاست و چه میکند» یکی از اصول پایه در مدیریت فضای مجازی فرزندان است.»
گفتوگو به زبان نوجوان
علوی در ادامه با توضیح درخصوص تصور نادرست و ناکامل نوجوان درباره فضای مجازی گفت: «نوجوانان اغلب درک دقیقی از خطرات فضای مجازی ندارند. آموزش به آنها باید متناسب با سن و به زبان قابل فهم باشد. آگاه کردن نوجوان از اینکه هر هویتی در فضای مجازی واقعی نیست، یا نباید اطلاعات شخصی و تصاویر را در اختیار دیگران قرار داد، از مهمترین مهارتهایی است که باید آموزش داده شود. این آموزش زمانی مؤثر است که همراه با گفتوگو و مثالهای واقعی باشد، نه صرفاً هشدار و ترساندن او. یکی از اشتباهات رایج والدین در این موقعیتها ، صحبت از موضع بالا به پایین است. در حالیکه ارتباط مؤثر زمانی شکل میگیرد که والدین به دنیای نوجوان نزدیک شوند و با زبان او صحبت کنند. صرفا تأکید بر پیامدهای یک پدیده (مثل آسیبهای جدی یا آینده مبهم) معمولاً اثر کمتری دارد و در مقابل، توجه به دغدغههای ملموس نوجوان، باعث تأثیرگذاری بیشتر میشود. والدین نباید فراموش کنند، همراهی و همدلی، پیشنیاز پذیرش هر نوع آموزشی است. »
کلاس آنلاین، تمرین مسئولیتپذیری
این روان شناس بالینی در ادامه در پاسخ به یکی از سوالات حاضران درباره میزان حضور پدر یا مادر هنگام برگزاری کلاس آنلاین توضیح داد: «در آموزش مجازی، حضور دایمی والدین کنار دانشآموز نهتنها ضروری نیست، بلکه میتواند مانع رشد او شود. هدف از کلاس آنلاین فقط یادگیری دروس نیست، بلکه تقویت مهارتهایی مثل مدیریت زمان، حل مسئله و مسئولیتپذیری نیز اهمیت دارد. فرزند شما باید فرصت تجربه کردن، عقب ماندن و حتی اشتباه کردن را داشته باشد تا بتواند مستقل عمل کند و برای مشکل خود راهی پیدا کند. البته این معنای حمایت نکردن نیست، اما توجه داشته باشید، تفاوت مهمی میان کمک کردن و حمایت کردن وجود دارد. در کلاسهای آنلاین، والدین باید نقش راهنما داشته باشند، نه مجری تکالیف بچهها. اگر فرزند شما در انجام تکلیف یا همراهی با کلاس دچار مشکل شد، بهتر است به او راهکار داده شود، نه اینکه کار بهجای او انجام شود. پس اجازه دهیم او با چالش روبه رو شود چون بخشی از فرایند رشد است.»
فضای خانه، شبیه کلاس
الناز علوی در این کارگاه با تاکید بر آماده سازی فضای خانه برای آموزش و یادگیری بهتر و موثرتر دانشآموزان گفت: «برای افزایش تمرکز در کلاس آنلاین، بهتر است حداقلی از شرایط کلاس حضوری در خانه فراهم شود. به عنوان مثال نشستن پشت میز، داشتن وضعیت بدنی مناسب و پرهیز از حالتهای بینظم (مثل دراز کشیدن یا خوردن تنقلات در زمان برگزاری کلاس) به بهبود کیفیت یادگیری کمک میکند. مهمتر اینکه این نظم بیرونی، به مرور به نظم ذهنی تبدیل میشود. همچنین یکی از ابزارهای مهم در آموزش آنلاین، ارتباط والدین با معلم است. این ارتباط میتواند به شناسایی مشکلاتی مثل استرس، عقبماندگی یا ضعف در یادگیری کمک کند. نکته مهم این است که این ارتباط لزوماً نباید مستقیم و در حضور فرزند باشد، بلکه میتواند بهصورت هماهنگی غیرمستقیم و برای بهبود شرایط آموزشی انجام شود.»
تعادل؛ نه رهاسازی، نه کنترل افراطی
این کارشناس در پایان با اشاره به پرهیز از حساسیت والدین روی نمره در آموزش آنلاین گفت: «یکی دیگر از اشتباهات پدر و مادرها درباره آموزش از طریق فضای مجازی در این روزها، تمرکز صرف بر نمره است. در حالیکه در آموزش مجازی، توجه به فرایند یادگیری اهمیت بیشتری دارد. بهجای پرسیدن «چند شدی؟» بهتر است از فرزندمان بپرسیم «امروز چه یاد گرفتی؟» این تغییر ساده، انگیزه درونی را تقویت میکند و فشار روانی را کاهش میدهد. یادمان باشد، مدیریت همزمان فضای مجازی و کلاس آنلاین، نیازمند تعادل است. نه میتوان نوجوان را کاملاً رها کرد و نه میتوان با کنترل شدید، او را محدود کرد. ترکیبی از قانونگذاری شفاف، نظارت هوشمندانه و گفتوگوی همدلانه، بهترین مسیر برای هدایت نوجوان در این فضاست.»
نظر شما