به گزارش سلامت نیوز به نقل از ساعت سلامت، ۱۲ می روز جهانی پرستار در ایران به سکوت گذشت. در حالی که جامعه پرستاری ایران همچنان با گرفتاریهای متعدد مزمن از کمبود شدید نیرو گرفته تا مشکل همیشگی تامین معیشت، دست و پنجه نرم می کند و نارضایی شغلی پرستاران بالاست.
جامعه پرستاری ایران که طیف گستردهای از کارشناسان پرستاری، کاردانهای هوشبری، اتاق عمل و نیروهای اورژانس را شامل میشود، جامعهای حدود ۳۲۰ هزار نفری است که حدود نیمی از آنان در این حرفه در بخش دولتی و خصوصی شاغل و بقیه بازنشسته یا خارج از این حرفه و البته طیف شاغل همچنان با مشکلات زیادی مواجه هستند. مشکل اصلی غم نان است. وقتی درآمد آنان با هزینههای سنگین زندگی و تورم همخوانی ندارند و مجبورند مهاجرت کنند، شغل دوم و سوم پیشه کنند و فرسودگی جسم و روان را به جان بخرند تا بتوانند زندگی کنند.
در سالهای اخیر دو نهاد صنفی و دولتی سازمان نظام پرستاری و معاونت پرستاری برای پیگیری و حل مشکلات حوزه پرستاری کشور اعم از مسائل معیشتی و صنفی و بهبود کیفیت خدمات پرستاری تشکیل شده است اما فعالیت این دو نهاد رسمی نیز نتوانسته مشکلات مزمن پرستاری کشور را حل کند و هنوز میزان نارضایی شغلی پرستاران بالاست.
در مورد میزان دقیق نارضایی شغلی پرستاران ارقام دقیق و بروزی اعلام نشده و این نهادهای مسئول نیز تحقیق و بررسی روزآمدی در این زمینه نداشتهاند. نتایج تحقیقی که دو دهه قبل در سال ۱۳۸۵ توسط غضنفر میرزابیگی رئیس سابق سازمان نظام پرستاری و جمعی از همکاران او انجام شد، نشان داد که فقط حدود ۳۰ درصد پرستاران از شغل خود رضایت دارند، نتایج افکارسنجی مرکز ایسپا که نتایج آن سال ۱۳۹۳ از سوی محمد شریفی مقدم دبیرکل خانه پرستار اعلام شد نیز نشان داد که حدود ۷۸ درصد پرستاران از شغل خود رضایت ندارند.
نظام پرستاری بعد از دو دهه فعالیت
با وجود اینکه آمار دقیقی از میزان رضایت شغلی پرستاران در یک دهه گذشته اعلام نشده است. به طور دقیق مشخص نیست، دو دهه فعالیت سازمان نظام پرستاری و یک دهه فعالیت معاونت پرستاری تا چه حد در بهبود رضایت شغلی پرستاران و بهبود کیفیت خدمات پرستاری در کشور موثر بوده است.
به نظر میرسد مشکلات معیشتی پرستاران و کمبود نیرو دو مساله اصلی پرستاری کشور است که هم بر رضایت شغلی پرستاران از این حرفه و هم بر میزان رضایت مردم از کیفیت خدمات پرستاری در کشور تاثیرگذار است.
در مورد مشکلات معیشتی پرستاران با وجود اجرای دو قانون ارتقای بهره وری و تعرفه گذاری خدمات پرستاری هنوز پرستاران از میزان درآمد خود از این حرفه رضایت ندارند و بخش بزرگی از آنان دو یا سه شغله هستند. بسیاری از پرستاران حداقل در دو مرکز درمانی دولتی یا خصوصی به صورت همزمان فعالیت میکنند و جمع قابل توجه دیگری از آنان نیز در کنار این شغل در مشاغل دیگری مانند رانندگی فعالیت دارند تا بتوانند چرخ زندگی را بچرخانند.
در مورد کمبود پرستار شاخصی که سازمان نظام پرستاری بر آن تاکید دارد، استاندارد نسبت ۱.۸ پرستار به ازای هر تخت بیمارستانی است. شاخصی که دولت یعنی سازمان برنامه و بودجه و سازمان امور اداری و استخدامی با وجود جلسات متعدد رایزنی با این سازمان آن را نپذیرفته و عملا این شاخص جایگاه رسمی ندارد و رایزنی های دو دهه این سازمان نتوانسته این استاندارد را به مرحله اجرا برساند.
شاخص نیروهای پرستار رو به نزول است
بر این اساس به گفته احمد نجاتیان رئیس سازمان نظام پرستاری هم اکنون شاخص نسبت پرستار به تخت در ایران حدود ۹ دهم و نصف استاندارد اعلامی این سازمان است که البته روند آن با توجه به میزان کم استخدام پرستار رو به نزول است.
نجاتیان گفته است: نسبت پرستار به تخت در ایران با توجه به نبود استخدام دولتی، ضعف در نگهداشت نیرو، بازنشستگی و ترک شغل پرستاران سیر نزولی دارد و در برخی شهرستانها فاجعه آمیز است. پیش از این نسبت پرستار به تخت در کشور ۱.۱ بود و امروز به نسبت ۹ دهم پرستار به ازای هر تخت رسیدیم نشان میدهد یک سیر نزولی را طی میکنیم.
وی افزود: در دنیا در بسیاری کشورها نسبت پرستار به تخت بین ۲.۵ تا ۳ است. برای مثال اگر بیمارستانی ۵۰۰ تخت دارد حدود ۱۵۰۰ پرستار نیاز دارد. در بعضی از کشورها مانند ژاپن بهدلیل سالمند بودن بیماران نسبت پرستار به تخت به ۵ یا ۶ هم میرسد.
به گفته او در ایران بهدلیل شرایط کشور و امکانات دولت و برای اینکه بتوانیم حداقل خدمات مناسب را به مردم ارائه کنیم، حدود ۱.۸ پرستار به تخت و حدود ۲.۵ کادر پرستاری که شامل همکاران اتاق عمل، هوشبری و کمک پرستار است را نیاز داریم.
آمارهای سازمان نظام پرستاری نشان می دهد نسبت پرستار به تخت بیمارستانی در ایران حدود ۹ دهم است. شاخصی که در لبنان ۱.۳، در هند ۱.۴، در سوئیس ۲.۱، در امارات ۲.۳، عمان ۲.۷، دانمارک ۲.۹ و در انگیس ۴ است. اعدادی که نشان می دهد، جایگاه پرستاری در ایران در دنیا پایینتر از سطح متوسط جهانی است.
ترک شغل و مهاجرت پرستاران
مسئولان سازمان نظام پرستاری با اعلام این دادهها بارها اعلام کردهاند که برای رسیدن به یک وضعیت استاندارد حداقل به جذب ۱۰۰ هزار پرستار در کشور نیاز داریم اما میزان پرستاران بیکار در کشور نامشخص است زیرا بخش زیادی از پرستاران فارغ التحصیل به صورت نیروهای شرکتی و نیز در مراکز هوم کر و برخی نیز در مشاغل اداری مشغول به کار هستند و علاقهای به اشتغال پرستاری در مراکز دولتی هم ندارند به همین دلیل حتی اقدام وزارت بهداشت برای استخدام نیرو نیز چندان با استقبال رو به رو نمیشود.
عباس عبادی معاون پرستاری وزارت بهداشت ۱۴۰۴ اعلام کرد که در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۹۰۰ پرستار بازنشسته و حدود ۲۱۵۰ پرستار نیز ترک شغل کردند. میزان مهاجرت پرستاران از کشور نیز قابل توجه است و به گفته محمد شریفی مقدم دبیر کل خانه پرستار در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۲۵۰۰ نفر رسیده است.
واقعیت این است که میزان درآمد پرستاران از این شغل با سختیهای این حرفه و نیز هزینههای زندگی سازگاری ندارد و حتی اجرای قانون تعرفه گذاری خدمات پرستاری با متوسط ۸ تا۱۰میلیون تومان و افزایش اضافه کاری پرستاران از ساعتی ۶۰ هزار تومان به ساعتی ۱۵۰ هزار تومان و متوسط حقوق پایه ۲۸ میلیون تومان نتوانسته رضایتی مناسبی را به جز در قشر محدودی از مدیران پرستاری ایجاد کند.
حاصل این دادهها نشان میدهد، مجموع فعالیتهای انجام شده برای بهبود وضعیت پرستاری در کشور چندان موفق نبوده و به بهبود رضایتمندی پرستاران از انتخاب این حرفه و بهبود کیفیت خدمات پرستاری برای مردم منجر نشده است و نیازمند اقدامات موثرتری برای رفع این مشکلات در ایران هستیم.
نظر شما