به گزارش سلامت نیوز به نقل از neurosciencenews، مطالعهای جدید از دانشگاه پناستیت نشان میدهد رفتارهای خشن والدین، مانند تنبیه بدنی یا فریاد زدن، میتواند به شکل قابلتوجهی عملکرد سیستم تنظیم استرس در کودکان را دچار اختلال کند.
این پژوهش که در مجله Child Development منتشر شده، بر مفهوم «همتنظیمی» (Co-regulation) تمرکز دارد؛ فرآیندی که در آن آرامش فیزیولوژیک والد به کودک کمک میکند سیستم عصبی خود را در شرایط استرس تنظیم کند.
نقش طبیعی والدین در تنظیم استرس کودک
در شرایط طبیعی و بدون خشونت، با افزایش سن کودک (از حدود سه تا چهار سالگی)، وابستگی او به تنظیم فیزیولوژیک والد کاهش مییابد و کودک بهتدریج توانایی خودتنظیمی پیدا میکند.
اما نتایج این مطالعه نشان میدهد در شرایطی که والدین رفتارهای سختگیرانه یا خشونتآمیز دارند، این روند معکوس میشود و کودک حتی با افزایش سن، همچنان وابستگی بیشتری به تنظیم بیرونی پیدا میکند.
اثر رفتار خشن بر سیستم عصبی کودک
پژوهشگران با بررسی ۱۲۹ جفت مادر و کودک و اندازهگیری شاخصی به نام RSA (تغییرپذیری ضربان قلب و تنفس)، دریافتند:
- در کودکان تحت مراقبت والدین کمتر خشن، توانایی تنظیم استرس با رشد بهتر میشود
- اما در کودکان در معرض رفتار خشن، واکنشهای استرسی شدیدتر و پایدارتر میشود
- بازگشت بدن این کودکان به حالت آرام طبیعی، زمان بیشتری میبرد
این وضعیت باعث میشود سیستم استرس کودک «سفت و کمانعطاف» شود و بهدرستی تنظیم نشود.
انتقال استرس از والد به کودک
نتایج نشان داد وضعیت فیزیولوژیک مادر در یک بازه زمانی، میتواند وضعیت استرس کودک را در بازه بعدی پیشبینی کند؛ موضوعی که نشان میدهد بدن والدین نقش مستقیم در تنظیم یا تشدید استرس کودک دارد.
اهمیت «تنظیم مشترک» در رشد کودک
به گفته پژوهشگران، کودکان در سالهای ابتدایی زندگی برای یادگیری تنظیم هیجانی، به آرامش والدین وابستهاند. در محیطهای آرام و حمایتی، این مهارت بهتدریج در کودک شکل میگیرد.
اما در محیطهای پرتنش و خشن، کودک فرصت کافی برای یادگیری این مهارت را از دست میدهد و سیستم استرس او دچار اختلال پایدار میشود.
این پژوهش تأکید میکند که رفتار والدین تنها یک عامل روانی نیست، بلکه اثرات مستقیم فیزیولوژیک بر بدن کودک دارد. آرامش، کنترل استرس و واکنشهای هیجانی والدین میتواند پایهگذار سلامت روان کودک در آینده باشد.
در مقابل، رفتارهای خشن و پرتنش ممکن است روند طبیعی رشد سیستم تنظیم استرس کودک را مختل کرده و او را در بلندمدت آسیبپذیرتر کند.
نظر شما