به گزارش سلامت نیوز به نقل از psypost، نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد محل ذخیره چربی در بدن، نه فقط میزان کلی چربی، میتواند تأثیر مهمی بر سلامت مغز و روند پیری آن داشته باشد. پژوهشگران دریافتهاند که توزیع چربی در بخشهای مختلف بدن با تغییرات ساختاری و عملکردی مغز و همچنین تواناییهای شناختی در میانسالی و سالمندی ارتباط دارد.
این پژوهش که در نشریه Nature Mental Health منتشر شده است، نشان میدهد چربی احشایی یا همان چربی ذخیرهشده در اطراف اندامهای داخلی شکم، بیش از سایر انواع چربی با نشانههای پیری مغز و افت عملکرد شناختی مرتبط است.
فراتر از شاخص توده بدنی
شاخص توده بدنی (BMI) سالها به عنوان معیار اصلی سنجش چاقی مورد استفاده قرار گرفته است، اما این شاخص نمیتواند محل تجمع چربی در بدن را مشخص کند.
پژوهشگران میگویند چربیهای ذخیرهشده در نقاط مختلف بدن رفتار زیستی متفاوتی دارند. برای مثال، چربی احشایی مواد التهابی ترشح میکند که میتوانند در التهاب و تخریب سلولهای عصبی نقش داشته باشند. در مقابل، برخی مطالعات نشان دادهاند چربی ذخیرهشده در اندامهای تحتانی ممکن است در برخی شرایط اثرات محافظتی داشته باشد.
بررسی بیش از ۱۸ هزار نفر
در این مطالعه، محققان دادههای بیش از ۱۸ هزار نفر از شرکتکنندگان بانک زیستی بریتانیا را بررسی کردند. میانگین سنی افراد حدود ۶۲ سال بود و نزدیک به ۴۵ درصد آنها مرد بودند.
پژوهشگران با استفاده از اسکنهای پیشرفته، میزان چربی موجود در بازوها، پاها، تنه و چربی احشایی اطراف اندامهای داخلی را اندازهگیری کردند. همچنین سلامت مغز افراد از طریق انواع مختلف تصویربرداری MRI و مجموعهای از آزمونهای شناختی شامل حافظه، استدلال، سرعت پردازش اطلاعات و عملکرد اجرایی ارزیابی شد.
برای دستیابی به نتایج دقیقتر، اثر شاخص توده بدنی از تحلیلها حذف شد تا تأثیر مستقل هر نوع چربی بر مغز مشخص شود.
چربی شکمی؛ خطرناکترین نوع چربی
نتایج نشان داد هر بخش از چربی بدن با الگوی متفاوتی از تغییرات مغزی همراه است.
چربی بازوها و تنه با نازک شدن قشر حسی-حرکتی مغز ارتباط داشت؛ ناحیهای که در کنترل حرکت و حس لامسه نقش دارد. همچنین افزایش چربی در بازوها با کاهش حجم هیپوکامپ، یکی از مهمترین مراکز حافظه در مغز، همراه بود.
تمام انواع چربی بررسیشده با کاهش حجم برخی ساختارهای عمقی مغز و ضعف ارتباطات میان نواحی مسئول حرکت و هماهنگی بدن مرتبط بودند.
با این حال، چربی احشایی بیشترین اثر منفی را نشان داد. این نوع چربی با آسیب به ماده سفید مغز ــ شبکهای از رشتههای عصبی که بخشهای مختلف مغز را به یکدیگر متصل میکند ــ ارتباط قویتری داشت.
پژوهشگران نشانههایی از کاهش تراکم رشتههای عصبی، افزایش تجمع مایعات در بافت مغز و بینظمی در ساختار این رشتهها را در افرادی با چربی احشایی بیشتر مشاهده کردند.
تأثیر متفاوت چربی پاها
یافته جالب دیگر این بود که چربی ذخیرهشده در پاها با کاهش ارتباطات در سیستم لیمبیک مغز مرتبط بود؛ شبکهای که در تنظیم احساسات، حافظه و پاداش نقش دارد.
محققان احتمال میدهند این ارتباط به هورمون لپتین مربوط باشد؛ هورمونی که در چربیهای ناحیه تحتانی بدن بیشتر ترشح میشود و بر بخشهای مرتبط با حافظه در مغز تأثیر میگذارد.
پیری سریعتر مغز و افت تواناییهای شناختی
پژوهشگران با استفاده از مدلهای رایانهای، «سن مغزی» شرکتکنندگان را محاسبه کردند. نتایج نشان داد تسریع روند پیری در شبکههای مهم مغزی، از جمله شبکههای حسی-حرکتی، لیمبیک و پیشفرض، مهمترین مسیری است که از طریق آن چربیهای بدن بر عملکرد شناختی اثر میگذارند.
در میان همه انواع چربی، چربی احشایی قویترین ارتباط را با کاهش تواناییهای شناختی و افزایش سرعت پیری مغز نشان داد.
محدودیتهای پژوهش
محققان تأکید میکنند این مطالعه از نوع مشاهدهای بوده و نمیتواند رابطه علت و معلولی را اثبات کند. به عبارت دیگر، هنوز مشخص نیست افزایش چربی موجب تغییرات مغزی میشود یا برخی تغییرات مغزی به تجمع چربی در بدن منجر میشوند.
همچنین بیشتر شرکتکنندگان این پژوهش را افراد سفیدپوست بریتانیایی تشکیل میدادند؛ بنابراین ممکن است نتایج به طور کامل به سایر جمعیتها قابل تعمیم نباشد.
با وجود این محدودیتها، پژوهشگران معتقدند یافتههای جدید نشان میدهد برای ارزیابی خطرات مرتبط با سلامت مغز، توجه به محل تجمع چربی در بدن اهمیت زیادی دارد و نباید تنها به شاخص توده بدنی اکتفا کرد.
نظر شما