به گزارش سلامت نیوز به نقل از خراسان، چرا بعضی افراد تنها طرفدار یک بازیگر، خواننده یا ورزشکار هستند، اما برخی دیگر چنان به یک چهره مشهور دل می‌بندند که زندگی روزمره‌شان تحت تأثیر او قرار می‌گیرد؟ پژوهش تازه‌ای که در نشریه «گزارش‌های روان شناسی» منتشر شده، نشان می‌دهد پاسخ این سوال شاید در گذشته افراد و وضعیت سلامت روان آن‌ها نهفته باشد. 

چرا بعضی افراد به ستاره‌ها وابسته می‌شوند؟

محققان با بررسی ۳۶۷ دانشجو تلاش کردند ارتباط میان سه عامل را بررسی کنند: تجربیات آسیب‌زای دوران کودکی، سلامت روان و میزان شیفتگی به افراد مشهور. نتایج نشان داد افرادی که نشانه‌های بیشتری از اضطراب، افسردگی و استرس را تجربه می‌کنند، بیش از دیگران در معرض دلبستگی افراطی به چهره‌های مشهور قرار دارند.

البته منظور از «تحسین یک سلبریتی» صرفاً علاقه به آثار یک هنرمند یا دنبال کردن اخبار او نیست. روان شناسان از نوعی دلبستگی صحبت می‌کنند که در آن فرد به شکلی وسواس‌گونه درگیر زندگی شخصی یک چهره مشهور می‌شود، دایم اخبار او را دنبال می‌کند و احساس می‌کند پیوندی عاطفی با او دارد، در حالی‌که آن فرد مشهور حتی از وجود او خبر ندارد. این نوع ارتباط یک‌طرفه در روان شناسی «رابطه فرااجتماعی» نامیده می‌شود. 

داستان ناتمام زخم‌های کودکی

یکی از جالب‌ترین یافته‌های پژوهش به دوران کودکی مربوط می‌شود. محققان انتظار داشتند تجربه‌های تلخ کودکی، مانند آزار، غفلت یا زندگی در محیط‌های ناامن، مستقیماً افراد را به سمت شیفتگی افراطی به سلبریتی‌ها سوق دهد، اما نتایج پیچیده‌تر از این بود. آن‌ها دریافتند آسیب‌های دوران کودکی عمدتاً از طریق افزایش مشکلات روانی در بزرگسالی بر این موضوع اثر می‌گذارند. به بیان دیگر، این آسیب‌ها ابتدا احتمال اضطراب، افسردگی و استرس را بالا می‌برند و همین ناراحتی‌های روانی می‌توانند فرد را به سمت دلبستگی شدید به چهره‌های مشهور سوق دهند. در عین حال، پژوهشگران به نتیجه غیرمنتظره‌ای هم رسیدند. در برخی افراد، تجربه‌های دشوار کودکی نه به افزایش شیفتگی به سلبریتی‌ها، بلکه به نوعی فاصله گرفتن عاطفی از دیگران منجر شده بود. به نظر می‌رسد بعضی افراد پس از تجربه آسیب‌های شدید، برای محافظت از خود، از ایجاد دلبستگی‌های عاطفی عمیق، حتی با شخصیت‌های مشهور، اجتناب می‌کنند. 

نقش مهم اضطراب در وابستگی افراطی

یافته مهم دیگر این بود که «فداکاری افراطی برای دیگران» به تنهایی عامل شیفتگی به سلبریتی‌ها نیست. در نگاه اول به نظر می‌رسید افرادی که نیازهای خود را نادیده می‌گیرند و بیش از حد درگیر خواسته‌های دیگران می‌شوند، بیشتر به ستاره‌ها دل می‌بندند. اما بررسی دقیق‌تر نشان داد عامل اصلی، باز هم سلامت روان است. در واقع اضطراب و افسردگی، حلقه واسط میان این ویژگی‌ها و شیفتگی افراطی به چهره‌های مشهور هستند. 

تنهایی و دلبستگی افراطی

روان شناسان سال‌هاست از مدلی به نام «جذب و اعتیاد» برای توضیح این پدیده استفاده می‌کنند. بر اساس این دیدگاه، علاقه به یک سلبریتی معمولاً با تحسین و سرگرمی آغاز می‌شود اما در برخی افراد، به‌ویژه کسانی که با احساس تنهایی، ضعف هویت یا مشکلات روانی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، این علاقه می‌تواند به وابستگی عاطفی شدیدی تبدیل شود. در چنین شرایطی، سلبریتی به نوعی پناهگاه روانی یا جایگزین روابط رضایت‌بخش واقعی تبدیل می‌شود.

مرز باریک علاقه و وابستگی

البته پژوهشگران تأکید می‌کنند که علاقه به افراد مشهور ذاتاً ناسالم نیست. بسیاری از نوجوانان و جوانان از شخصیت‌های محبوب خود الهام می‌گیرند و این موضوع بخشی طبیعی از رشد هویت است. مسئله زمانی آغاز می‌شود که این علاقه، جای روابط واقعی را بگیرد یا به منبع اصلی احساس ارزشمندی و تعلق فرد تبدیل شود. شاید مهم‌ترین پیام این پژوهش آن باشد که پشت برخی دلبستگی‌های افراطی به ستاره‌ها، تنها علاقه و سرگرمی وجود ندارد، بلکه این دلبستگی‌ها بازتاب نیازهای عاطفی برآورده‌نشده، رنج‌های قدیمی یا تلاش برای کنار آمدن با اضطراب و تنهایی هستند. در چنین شرایطی، آنچه فرد واقعاً به آن نیاز دارد، نه نزدیک‌تر شدن به یک سلبریتی، بلکه یافتن ارتباط‌های انسانی امن و معنادار در دنیای واقعی است.